de Tyrannosaurus: Een monster met de vacht van een kuikentje

Paleontologen van Naturalis zijn gisteren teruggekeerd uit Montana, waar ze bezig waren een Tyrannosaurus op te graven. Het is voor iedereen de meest typische dinosaurus, griezelig en groot en godzijdank uitgestorven. Onwillekeurig zie je een enorm beest op twee enorme poten, met een van kwijl druipende bek vol enge scheurtanden. Dat beeld verdient enige nuancering. Onze blik op dit fossiele reptiel is ernstig vertroebeld door zijn optreden in de film 'Jurassic Park', waarin hij op een onzalig moment door een onder hoogspanning staand hek brak, een paar kinderen in een ondersteboven geduwde terreinwagen bedreigde en tussendoor even een man opvrat. Die laatste actie is voor mij de ultieme filmgrap. Terwijl je als kijker plaatsvervangend de adem inhield om die kinderen niet te verraden, dreunde het bozige monster op een gammel veldtoiletje af, duwde het kotje omver en vrat de daarin gevluchte en op de toiletpot gezeten bibberende man-met-stropdas in één hap op. Met twee benen omlaag bungelde hij nog even uit de enorme bek; de rest werd aan de fantasie van de kijker overgelaten. Sindsdien is het woord tyrannosaurus een superlatief voor griezelig.

Er nog van afgezien dat Tyrannosaurus rex niet tijdens het Juratijdperk leefde maar tijdens het daarna komende Krijt (en de film dus eigenlijk 'Cretaceous Park' had moeten heten), kan dit beeld wel wat worden bijgesteld. Zeker, het was een toppredator die ongetwijfeld een flink brok vlees lustte, maar de omvang die het dier was toebedeeld, was wel erg overdreven. Zijn kop had de maat van een automobiel gekregen. Overigens waren ook de kleine neefjes van T. rex, de 'raptors' die verderop in de film dezelfde kinderen in een keuken belaagden, ongeveer drie keer te groot vormgegeven.

De werkelijkheid gebiedt hier te melden dat veel dinosauriërs niet groter waren dan een kip. Een dino met de maat van een kalkoen was al fors en grote monsters als Tyrannosaurus en Allosaurus waren echt uitzonderingen. Deze dieren, T. rex en de raptors incluis, behoorden tot een groep dinosauriërs die we theropoden noemen. Het waren tweebenige dieren die op grote en sterk ontwikkelde achterpoten liepen en de voorpoten daardoor konden benutten voor andere doeleinden. Eén subgroep van de theropoden leeft nog altijd: het zijn de vogels. Onder paleontologen heerst inmiddels een redelijke consensus dat vogels eigenlijk theropode dino's zijn. Die conclusie impliceert nogal wat. Om te beginnen zijn de dino's dus eigenlijk helemaal niet uitgestorven, want ook de kip en de kanarie zijn dinosauriërs. Dat is een contra-intuïtieve constatering.

Nog erger wordt het dankzij ontdekkingen in de beroemde fossielvindplaatsen van de Noord-Chinese provincie Lioaning. Daar worden fossielen gevonden die met huid en haar zijn geconserveerd, of beter gezegd: met huid en veer. Vorig jaar werd een negen meter lange theropode beschreven, een nauw aan T. rex verwante enorme rover met de naam Yutyrannus, die geheel bedekt was met donsveren. Dat brengt intussen menig paleontoloog tot de conclusie dat ook T. rex en andere theropoden een donsvacht moeten hebben gehad. Stel je voor: een bloeddorstig monster, maar dan met de pluchen bekleding van een kuikentje - dat levert echt een minder spannende film op.

Jelle Reumer is directeur van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden