De tweedeling begint nu zelfs D66-politici een zorg te worden

Het schooladvies versterkt sociale ongelijkheid. Vooral in universiteitssteden werd bij het referendum van twee weken geleden steun uitgesproken voor het associatieverdrag met Oekraïne. Leiden, Wageningen, Groningen, Nijmegen, Amsterdam en Utrecht zien vriendschap met de Oekraïners wel zitten.

Twee grote nieuwsfeiten van de afgelopen dagen en ze hebben helemaal niets met elkaar te maken. Tenzij je beide wilt zien in het kader van de groeiende ongelijkheid in de samenleving, als twee uitingen van hetzelfde fenomeen: de inmiddels veelbesproken diplomademocratie.

Gelijke kansen zijn al een tijdje niet meer populair als uitgangspunt voor praktische politiek. Het riekt te veel naar een ouderwets soort maakbaarheid. Voor de hoofdstroom in de politiek is het uitgangspunt veeleer de machteloosheid tegenover (mondiale) ontwikkelingen. Als je ze niet kunt verslaan, doe dan maar mee. Of: we kunnen hooguit de scherpe kantjes er een beetje afslijpen.

D66 stond de afgelopen jaren model voor dat gevoel. De politieke top kon dan nog wel lippendienst bewijzen aan degenen die niet mee konden in de ratrace die de mondialisering kennelijk onvermijdelijk tot gevolg heeft, bij de achterban leefde die emotie een stuk minder. Natuurlijk, ook de D66'er en, vergelijkbaar wat opleidingsniveau en inkomens betreft, de GroenLinkser heeft uiteindelijk een sociaal hart. Maar voor hen is er geen reden met angst en beven uit het raam te kijken en het liefst de luiken dicht te doen. Zij zijn de groepen met het moderne, optimistische levensgevoel. Domweg gelukkig op de bakfiets.

De speech van Pechtold, afgelopen zaterdag op het partijcongres, was aanvankelijk illustratief voor dat optimistische levensgevoel. De noodzaak de ramen open te zetten voor de wereld, werd door Pechtold uiteraard niet ter discussie gesteld. Voor de boosheid en de onvrede die dat kennelijk ook oplevert bestond hooguit vriendelijke welwillendheid. Alsof hij lippendienst bewees aan een fenomeen dat hij eigenlijk niet begrijpt en dat in ieder geval ver weg staat van de kringen waar de D66-sympathisant in verkeert.

De onvrede moet je, aldus Pechtold, kanaliseren. Dat typisch D66-beleid tot die onvrede leidde, kwam in zijn rede niet aan de orde, althans niet expliciet. Typisch D66-beleid als enthousiasme rond de Europese Unie, minder zekerheden voor mensen met een vast dienstverband en sowieso zekerheden ter discussie stellen. Zeg maar, het liberalisme zonder veel opsmuk. D66 vertegenwoordigt exact het tegenovergestelde van de boze burger: de kansrijke, tevreden, goed opgeleide en welvarende winnaar.

Toch lijkt de enorme en nog immer groeiende tweedeling in de samenleving nu ook de top van D66 te beroeren. De oplossingen zijn er bij Pechtold nog niet. Hij weet niet veel meer te opperen dan het 'kanaliseren' van de onvrede. Er is desondanks een kentering voelbaar.

Pechtold eindigde de toespraak zaterdag met de al lang verwachte aankondiging opnieuw lijsttrekker te willen worden. Maar net daarvoor had hij een veel interessantere opmerking. De partij van het hervormen als doel op zich wil in de komende periode gaan investeren in de samenleving. Sterker nog, in gelijke kansen.

Pechtold noemde het een grote opdracht. Dat is het zeker. En zeker voor D66.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden