De Tweede Wereldoorlog op wielen rijdt door achterstandswijken

In de vrachtauto leren kinderen over de oorlog aan de hand van vier personages die de jaren ’40-’45 echt meemaakten. Beeld Werry Crone

Het Verzetsmuseum lanceert een rijdende expositie voor kinderen in achterstandswijken die nauwelijks naar musea gaan. ‘Het is belangrijk om hen te laten zien hoe racisme uit de hand kan lopen.’

Ze wilden liever Ronnie Flex of rapper Boef, maar kregen Femke Halsema. Een beetje jammer vinden de leerlingen van basisschool Het Samenspel dat wel. “Het mocht niet”, zegt Lordina (11), een meisje met bril en zwarte vlechten, beteuterd. “Maar ze was wel lief hoor.”

Bij de school in de Amsterdamse Bijlmer opende de burgemeester dinsdag een bijzonder museum over de Tweede Wereldoorlog. In een omgebouwde vrachtwagen wandel je de kamertjes van vier verschillende kinderen binnen: de Joodse Eva, Jan uit een verzetsfamilie, Nelly die bij de NSB-jeugd zat en de ‘alledaagse’ Henk. Het zijn stuk voor stuk waargebeurde verhalen. En, extra bijzonder: de kinderen van toen zijn alle vier nog in leven.

Verlengstuk 

Het mobiele museum is een verlengstuk van het stenen Verzetsmuseum in Amsterdam, vertelt directeur Liesbeth van der Horst. Daar is weliswaar al een kinderafdeling, maar die weet niet iedereen even goed te vinden. Vooral families met een niet-Nederlandse achtergrond komen er weinig over de vloer, aldus Van der Horst. Terwijl dat juist groepen zijn die te maken kunnen hebben met discriminatie. “Het is belangrijk om hen te laten zien hoe racisme uit de hand kan lopen.”

Maar als de berg niet naar Mohammed komt, komt Mohammed naar de berg. Om deze groepen toch te bereiken, bedachten de medewerkers een even pragmatische als ludieke oplossing: een museum op wielen dat langs scholen in achterstandswijken en wijken met veel kinderen van niet-Nederlandse komaf rijdt. De trailer blijft nog een week in de Bijlmer staan, om vervolgens langs gemeenten als Purmerend en Almere te rijden, en daarna wellicht verder het land in.

De eerste testgroepen brengen deze week een bezoekje aan de bus. Lordina was nog nooit met haar ouders in een museum geweest, zegt ze. Haar favoriete ‘personage’ is NSB-dochter Nelly. “Iedereen was tegen Hitler. Maar zij was vóór. Door haar heb ik geleerd dat er veel meningsverschillen zijn. Bij ons in de klas is dat soms ook. Bijvoorbeeld over surprises. Sommige kinderen willen ze wel maken en anderen niet.”

Opdrachten

Cherise-Jomar (11) vindt het leuk om te zien hoe mensen in de oorlog leefden, vertelt ze ongeduldig rommelend met een koptelefoon. Samen met een paar klasgenootjes struint ze door het kamertje van Nelly, op zoek naar antwoorden op de vragen op hun opdrachtenvel. Die zijn niet altijd even makkelijk, vinden de meisjes. Heeft Nelly gelijk als ze zegt dat ze niets fout heeft gedaan? Vertwijfeld kijken ze elkaar aan. “Ze was een kind. Als je ouders ineens zeggen dat ze nú naar Suriname gaan, dan kun je toch ook niet zeggen: ik blijf alleen hier?”

De echte Nelly geeft geen acte de présence. Maar een van de andere oorlogskinderen, Jan Slomp (85), is speciaal voor de opening naar de Bijlmer gekomen om zijn verhaal aan de kinderen te vertellen. Dat is helaas nog altijd actueel. Vooral de negatieve houding richting moslims is de afgelopen jaren toegenomen, ziet Slomp. “Daar moeten scholen veel meer aandacht aan besteden. Er moet meer contact komen tussen zwarte en witte scholen, bijvoorbeeld door eens een klas uit te wisselen.” 

Moe van zijn missie is de verrassend fitte en flamboyante oud-predikant nog allerminst. “Ik had vanochtend voor 95 procent zwarte kinderen voor mijn neus”, zegt hij. “Van mijn vader heb ik geleerd om voor mensen in de marge op te komen. In de oorlog telden de Joden niet mee. Tegenwoordig tellen de zwarten voor veel mensen nog steeds niet mee. Dat maakt de zwartepietendiscussie pijnlijk duidelijk. De strijd is nog lang niet gestreden.”

Lees ook: 

Scholieren helpen docenten met de moeilijke gesprekken in de klas

Scholen worden steeds diverser, maar in plaats van opener wordt het klimaat juist harder. Hoe praat je over gevoelige thema’s in de klas? De documentaires van ‘Project Ongehoord’ moeten handvatten bieden.


‘Docenten moeten juist níet iedereen gelijk behandelen’

Docenten zijn wit, hun studenten vaak niet. Stel vragen en leer ze kennen, raadt Machteld de Jong, onderzoeker op het gebied van diversiteit, hun aan in dit interview

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden