De Tweede Kamer wil een wet tegen 'foute' rijke Russen

Onderzoekers stellen het bankje veilig waar Sergej Skripal en zijn dochter werden aangetroffen. Beeld EPA

De Kamer wil een kopie van een Amerikaanse wet tegen Russen, en anderen, die zich op dubieuze wijze verrijken.

Na de aanslag op de Russische dubbelspion Sergej Skripal in het Britse Salisbury stonden ze plotseling weer in de belangstelling: de rijke Russen die goede banden onderhouden met president Poetin en intussen in Europa hun geld besteden aan huizen, vakanties en luxegoederen.

De coalitiepartijen CDA, D66 en ChristenUnie kregen vandaag brede steun in de Tweede Kamer voor een oproep aan het kabinet om hier iets aan te doen. Buitenlanders die zich schuldig maken aan ‘grove mensenrechtenschendingen en grootschalige corruptie’ zouden geen visum meer moeten krijgen. Ook moeten hun tegoeden in Nederland worden bevroren. Alleen de VVD – de grootste coalitiepartij – en de oppositiefracties PVV, SP en FvD stemden tegen.

Gespannen verhouding

De maatregel is moeilijk los te zien van de gespannen verhouding met Rusland. De initiatiefnemers voor de motie zijn geïnspireerd door de maatregelen die de Verenigde Staten hebben genomen na de dood van corruptieonderzoeker Sergej Magnitski in 2009 in een Russische cel. De ‘Magnitski-wet’ uit 2012 legt sancties op aan mensen die verdacht worden van betrokkenheid bij zijn dood.

Sinds 2016 kan Amerika via deze wet ook mensen uit andere landen dan Rusland straffen. De afgelopen jaren namen ook Canada, het Verenigd Koninkrijk, Estland, Letland en Litouwen een Magnitski-wet aan. Deze landen bepleiten binnen de Navo en de Europese Unie allemaal een harde lijn tegen Rusland.

Pieter Omtzigt (CDA) en Sjoerd Sjoerdsma (D66) verwachten dat in ieder geval de Magnitski-verdachten op de Nederlandse sanctielijst belanden. Daarnaast willen ze mensen uit andere landen aanpakken.

Als mogelijke voorbeelden noemt Sjoerdsma generaals in Burma die bij het geweld tegen de Rohingya betrokken zijn, of wapenhandelaren in Zuid-Soedan. “Het gaat erom dat we een norm creëren dat je niet overal mee weg komt.”

Mazen van de wet

Omtzigt wil de groep mensen treffen die nu door de mazen van de wet glippen. “De allerergste gevallen gaan naar het Internationaal Strafhof, maar de categorie net daaronder kun je onder de huidige wet geen visum weigeren.”

Zulke maatregelen kunnen pijn doen, zegt Sjoerdsma. “Veel mensen stallen hun geld in Europa, of komen hier om vakantie te vieren. Met deze sancties zullen zij beseffen dat hun gedrag consequenties heeft.”

Niet alle partijen delen dit enthousiasme. Volgens Thierry Baudet (FvD) is het plan onderdeel van ‘een koude oorlog tegen Rusland’. Ook Renske Leijten (SP) vindt dat de motie te veel draait om nieuwe strafmaatregelen tegen Moskou. “De indieners noemen expliciet Magnitski. De strijd tegen corruptie moet niet alleen gericht zijn tegen Russische oligarchen”, aldus het SP-Kamerlid.

Gezamenlijke sancties

Bente Becker (VVD) zegt best iets in een Magnitski-wet te zien, maar alleen als dit in Europees verband gebeurt. “Nederland kan onmogelijk in zijn eentje effectieve sancties opleggen.” Toen de motie vorige week voor het eerst ter sprake kwam, zei ook minister van buitenlandse zaken Stef Blok (VVD) dat hij liever binnen de EU zoekt naar draagvlak voor gezamenlijke sancties.

CDA, D66 en ChristenUnie geven in hun motie het kabinet wel eerst de kans om Europa tot gezamenlijke wetgeving te bewegen. Maar als de EU het laat afweten, dan moet het kabinet met een eigen wet komen. Daar zal het uiteindelijk ook wel op uitdraaien, is de verwachting van Sjoerdsma. Immers: de EU-lidstaten Oostenrijk, Griekenland en Cyprus deden vorige week bijvoorbeeld ook niet mee met het uitwijzen van Russische diplomaten.

Maar als EU-brede maatregelen achterwege blijven kan Nederland prima meedoen met de landen die nu al een Magnitski-wet hebben, zegt Sjoerdsma. “Veel Europese maatregelen zijn eerst door een groepje landen genomen, waarna anderen zich later aansloten."

Lees ook: sancties versterken de chaos

Pas op met die sancties tegen Rusland, waarschuwt politicologe Tatjana Stanovaja in een interview met Trouw. Ze isoleren het land en sterken het regime in het eigen gelijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden