De tv-serie is beter dan het boek

Stine Jensen: Dus ik ben weer. Een nieuwe zoektocht naar identiteit. De Bezige Bij, ISBN 9789023471721; 224 blz €16,90.

De schrijfster:
Stine Jensen werd in 1972 geboren in Hillerød te Denemarken. Het gezin Jensen emigreerde op jonge leeftijd naar Nederland. Na de studies literatuurwetenschap en filosofie in Groningen promoveerde ze op een studie over de relatie tussen apen en vrouwen in film, literatuur, reclame en wetenschap. Van het boek verschenen vertalingen in het Chinees en in het Frans. De uitbraak van de zilverrug Bokito in diergaarde Blijdorp in mei 2007 bezorgde Jensen een doorbraak; ze werd een veelgevraagd commentator in de media. Haar succes is daar allerminst mee af te doen; ze is een productief en veelzijdig schrijver van romans, essaybundels, opiniestukken en populaire, veelal licht verteerbare filosofische boeken, en ze maakte twee reeksen televisieprogramma's.

Stelling van dit boek:
Identiteit is bij nader inzien toch niet zo maakbaar. 'Dus ik ben weer' is een soort negatief vervolg op het optimistische 'Dus ik ben' (2010), dat Jensen samen met filosoof en NRC Next-hoofdredacteur Rob Wijnberg schreef. Stonden in het eerste boek de mogelijkheden centraal, het tweede boek legt iets meer nadruk op de beperkingen. De economische crisis dwingt ons volgens Jensen als individuen om scherpere keuzes te maken. Onzekere tijden zouden zorgen voor een terugkeer van standaardidentiteiten en verlies in geloof van de maakbaarheid van de samenleving.

Mooiste zin:
Niet echt aan de orde. Jensen schrijft goed, maar dat betekent bij haar eerder toegankelijk en duidelijk dan mooi. 'Dus ik ben' leest als een trein. Dat is een prestatie, maar het is in dit geval ook een probleem: het boek beklijft niet echt. Misschien komt dat doordat persoonlijk engagement te weinig ruimte krijgt. Jensen heeft (samen met Wijnberg) een concept gevonden dat goed blijkt te werken: korte hoofdstukjes waarin steeds één identiteitsvormend thema centraal staat. Een geslaagde formule, maar misschien staat de formule de schrijver inmiddels ook wel een beetje in de weg: haar eigen visie blijkt steeds slechts in de marge.

Het is alsof je luistert naar een makkelijk pratend iemand die niet alleen buitengewoon bij de tijd is, maar ook bijzonder belezen. Dat is best aangenaam, maar het blijft ook ergens steken, omdat de noodzaak van al die verkenningen niet voelbaar is. Gek genoeg speelt dit probleem in de bijbehorende, door Jensen zelf gepresenteerde televisieserie veel minder. Als je haar op bezoek ziet gaan bij de denkers die ze in het boek citeert, zit er een sterkere dwingende lijn in het verhaal, die toch nog open genoeg is om ook zelf aan het denken gezet te worden.

Onbegrijpelijkste zin:
Ook niet van toepassing; begrijpelijkheid is juist een van de sterke kanten van Stine Jensen.

Reden om dit boek niet te lezen:
Jensen put rijkelijk uit zeer diverse bronnen. Ze combineert met veel elan hoge en lage cultuur - alles in hoog tempo. Soms zou je willen dat het tempo juist wat lager was, dat de schrijfster wat langer zou stilstaan bij één specifieke denker of gedachte. Voor de filosofisch onderlegde lezer zal haar boek waarschijnlijk weinig nieuwe inzichten bevatten.

Reden om dit boek wel te lezen:
Voor wie zelden of nooit filosofische boeken leest, kan Jensen een uitstekende kennismaking bieden. Niet systematisch, maar thematisch. Geen taaie definities, maar korte afwisselende stukjes. Uiterst leesbaar en ook op televisie genietbaar. De mogelijkheid om zelf te bepalen of je wilt lezen, (terug)kijken of online reageren of een zelfverzonnen combinatie hiervan, maken het boek als cross-mediaal project tot een zeer eigentijdse ervaring. Aanstaande zondagavond op tv: 'Ik lieg dus ik ben'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden