De Turkse vader is een almachtige, bijna heilige tiran

Als de Turken liedjes maken over hun vaders, dan is de tekst nooit in de trant van 'Papa, ik lijk steeds meer op jou'. Niet omdat geen enkele Turk op dergelijke woorden zou kunnen komen, maar om het simpele gegeven dat een Turk met heel andere ogen naar de 'vader' kijkt dan een Nederlander.

De liedjesmakers hier omschrijven de vader dan ook in heel andere bewoordingen. Een voorbeeld: 'Ach vader toch, ik wou dat je niet dood was gegaan, dat je thuis op je stoeltje zat nu. Je was zo machtig als een besneeuwde berg. Alleen al je aanwezigheid gaf ons vertrouwen en kracht...'

Iedere man in Turkije en omstreken die erin is geslaagd om nageslacht te verwekken, wordt door het kroost zo opgehemeld en zodanig op handen gedragen, dat hij vroeg of laat in een kleine of een grote tiran verandert. De vader is heilig, hij is een halve god.

Is de vaderlijke figuur aan het hoofd van de staat een seculier, dan is het volk dat ook (denk aan Kemal Atatürk, de allereerste president van de Turkse republiek). Komt tachtig jaar later een islamist aan de macht met een vaderlijke, daadkrachtige uitstraling, dan is de massa een al vroomheid (denk aan Tayyip Erdogan, de huidige president van dezelfde republiek).

Als kind heb ik gezien dat een Nederlandse politicus de potentie had om in de harten van de Turken tot net zo'n 'grote' leider uit te groeien als Atatürk of Erdogan. Dat was wijlen Joop den Uyl. De volwassen Turken uit de jaren tachtig noemden hem liefkozend 'de Kale', zagen een geschikt vaderfiguur in hem en waren bereid door het vuur te gaan voor de toenmalige premier van Nederland. Toen Den Uyl bij een openbare bijeenkomst in Utrecht een klap had gekregen van een Hollander ziedde een verre oom van mij van woede en probeerde de dader uit de handen van de politie los te rukken. Hij tierde als een bezetene: "Geef hem aan mij... Ik ga die hond afmaken... Hoe durft hij de Kale te slaan..."

Na Atatürk hebben de Turken tachtig jaar moeten wachten op een man die zich opwierp als de vader aller Turken. De Kale was slechts een windvlaag in verre oorden. Het echte talent kwam in de persoon van Tayyip Erdogan. De nieuwe vader is streng, zo streng zelfs dat hij een keer een mediabaas heeft gebeld om hem een uitbrander te geven vanwege een te sensuele foto van Yolanthe Sneijder-Cabau in de krant.

Erdogan bemoeit zich met zaken als de woonsituatie van vrouwelijke studenten. Wanneer hij een tatoeage op de arm van een jongen ziet, fronst hij de wenkbrauwen en zegt: "Wat is dit nu? De jeugd moet de westerlingen niet na-apen." Een paar maanden later zijn tatoeages verboden op scholen. De laatste ontwikkeling is dat de ballerina's tijdens de optredens geen leggings mogen dragen.

Te streng of niet, de nieuwe vader blijft geliefd omdat hij doet wat een vader in Turkije hoort te doen: de monden naar behoren voeden, streng zijn en niet schromen om namens iedereen besluiten te nemen. Bij het vaderschap gaat het namelijk om het versimpelen van het leven voor het luie kroost. Jammer dat Joop den Uyl dat soort aspiraties destijds niet had. Anders hadden de Turken ook voor de Kale prachtige liedjes gemaakt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden