Beeld Trouw

ColumnStevo Akkerman

De Turkije-deal: Europa doet waar Trump van droomt

In het grensgebied tussen Turkije en Griekenland dwalen duizenden vluchtelingen op zoek naar de poort van Europa, die – zo had sultan Erdogan hen wijsgemaakt – zomaar open zou staan. Een verslaggever van de Vlaamse krant De Standaard trof een van hen ‘in de berm onder een struik’. Het ging om de 40-jarige Anissa Ahmezaj uit Afghanistan, weduwe en lerares. Haar diploma en werkcontract droeg ze bij zich, ‘Zarghona High School’ stond erop. Ze was in tranen. “Niemand hoort ons, niemand luistert naar onze noodkreten. We kunnen niet meer. Ik wil zelfmoord plegen, me samen met mijn kinderen hier naar beneden gooien. Ik beteken niets voor niemand.”

Wie dan spreekt over ‘een aanval op Europa’ is minstens zo cynisch als Erdogan

Het is belangrijk, zij het misschien ook hopeloos, dat dergelijke verhalen worden opgetekend nu Europa meent belegerd te worden door vijandelijke hordes. Ook als het niet gaat om Syriërs, maar om Afghanen, ook als het geen vrouwen zijn, maar jongemannen – en ja, die worden vaak vooruit gestuurd – dan hebben we het nog altijd over mensen in nood. Lees of herlees anders de reportage van Melvyn Ingleby in deze krant van zaterdag over de ijselijke bergroute die vooral Afghanen nemen om Turkije te bereiken, over de anonieme graven in de sneeuw, over de bevroren lijken onderweg. Wie dan spreekt over ‘een aanval op Europa’, zoals de Oostenrijkse kanselier Kurz deed, is minstens zo cynisch als Erdogan.

Wat nu gaande is, dreigt het einde te bezegelen van het internationale raamwerk dat na de Tweede Wereldoorlog werd opgetuigd en een wettelijke grondslag kreeg in het Vluchtelingenverdrag van 1951. Op grond daarvan heeft ieder mens het recht elders asiel aan te vragen, wat niet hetzelfde is als asiel krijgen. Dit raamwerk was door de Turkije-deal al behoorlijk gaan rafelen, maar nu van die deal nog minder overblijft dan toch al het geval was, lijkt het hele idee van bescherming bieden aan vluchtelingen passé. De EU-landen hadden hun geweten afkocht door de klus uit te besteden aan Turkije, wat op zijn zachtst gezegd tricky was, en nu het inderdaad uitloopt op chaos is het enige Europese antwoord dit: de grens verdedigen tegen deze aanval. Wegwezen Anissa Ahmezaj!

Turkije huisvest per inwoner twintig keer zoveel Syrische vluchtelingen als de EU

Volgens migratie-expert Gerard Knaus, een van de architecten van de Turkije-deal, doet Europa waar Trump van droomt: het afschaffen van het internationale recht en de militarisering van de eigen grenzen. Het had zover niet hoeven komen, zei Knaus op de Oostenrijkse tv, als de EU zich had gehouden aan de belofte om Turkije te helpen bij de vluchtelingenopvang en er een internationale exercitie van had gemaakt. Turkije huisvest per inwoner twintig keer zoveel Syrische vluchtelingen als de EU, geen wonder dat Erdogan de grens aan zijn kant opengooide, hoe vals ook.

In heel Europa zijn er partijen die al langer van het Vluchtelingenverdrag afwillen, in Nederland gaat het om PVV, FvD, VVD en CDA. Zij kunnen tevreden zijn, hun moment lijkt nabij. Je zou het een overwinning kunnen noemen, maar mij bevalt die term niet zo.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden