De Trump-Rusland-affaire ligt bij een grand jury. Wat kan en mag die?

Speciaal aanklager Robert Mueller heeft niemand van het bestaan van deze grand jury op de hoogte gebracht. Dat hoeft hij ook niet. Beeld AFP
Speciaal aanklager Robert Mueller heeft niemand van het bestaan van deze grand jury op de hoogte gebracht. Dat hoeft hij ook niet.Beeld AFP

Het onderzoek naar de vermeende Russische bemoeienis met de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016 is in een nieuwe fase beland. Speciaal aanklager Robert Mueller heeft een ‘grand jury’ in Washington samengesteld om informatie te verzamelen. Dat melden de Wall Street Journal en persbureau AP.

Melanie Zierse

Wat betekent dit voor het Trump-Rusland onderzoek?

Het gebruik van een grand jury suggereert dat de intensiteit van het onderzoek toeneemt, aldus de Amerikaanse krant Wall Street Journal. Mueller begint hiermee een officiële procedure om te onderzoeken of er sprake is geweest van verboden of criminele activiteiten. Het is de eerste stap naar mogelijke strafrechtelijke vervolging. Dit betekent dat Mueller verder kijkt dan alleen naar voormalig veiligheidsadviseur Michael Flynn en zijn lobby. Ook kan het betekenen dat het onderzoek nog lang niet afgelopen is, aangezien de grand jury er maanden over kan doen om alle informatie te verzamelen.

Wat mag de grand jury?

In de meeste landen, waaronder Nederland, bepalen rechters aan de hand van beschikbaar bewijsmateriaal of iemand een misdaad heeft begaan of niet. In de Verenigde Staten is het rechtssysteem anders. Een groep van zestien tot drieëntwintig gewone Amerikaanse burgers, die de samenleving vertegenwoordigen, wordt bij strafrechtelijke zaken opgeroepen om te beslissen of er voldoende bewijsmateriaal is om tot vervolging over te gaan.

Juryleden hebben als belangrijke taak om zo veel mogelijk informatie te verzamelen. Daarvoor mogen zij getuigen in het geheim onder ede horen en alle documenten opvragen die zij nodig denken te hebben voor het onderzoek. De jury stelt de vragen zelf en de getuigen mogen geen advocaten bij zich hebben tijdens de ondervraging.

Aan de hand van de verzamelde informatie moet de jury vervolgens bepalen of er voldoende bewijs is. Daarna wordt de persoon in kwestie pas aangeklaagd. De grand jury doet dus geen uitspraken over schuld of onschuld.

Vanwaar die geheimzinnigheid?

De afgelopen weken is de jury al aan het werk gegaan, zonder dat Mueller dit naar buiten heeft gebracht. Hij heeft tot dusver nog niet gereageerd op het nieuws. "Grand jury zaken blijven meestal geheim", zegt Ty Cobb, een adviseur in dienst van het Witte Huis, tegen persbureau AP. Hij beweert zelf ook niets te weten over de juryleden die Mueller geworven zou hebben. Volgens John Dowd, de advocaat van Donald Trump, wordt de president niet onderzocht door de jury. Trump zelf ontkent alle betrokkenheid bij de eventuele Russische inmenging bij de verkiezingen.

Welke documenten de grand jury opvraagt en welke getuigen zij horen, blijft ook achter gesloten deuren. Dit is om de getuigen aan te moedigen vrij te spreken. Mocht de jury niet overgaan tot vervolging, wordt de reputatie van de verdachte bovendien beschermd.

Dat alles in het geheim gebeurt, wil niet zeggen dat tijdens het proces niets naar buiten komt. Volgens persbureau Reuters is al bekend dat de grand jury dagvaardingen zou hebben verstuurd naar aanleiding van een ontmoeting tussen de zoon en schoonzoon van Trump en een Russische advocaat vorig jaar.

Welke presidenten gingen Trump voor?

Trump hoeft vooralsnog niet voor de grand jury te verschijnen, maar zijn voorgangers Nixon en Clinton moesten dat wel. Nixon heeft in 1975 in het geheim vragen beantwoord naar aanleiding van het Watergate-schandaal. De transcripten hiervan zijn vrijgegeven. Clinton moest de grand jury te woord staan ten tijde van de Whitewater-controverse, die uitmondde in de affaire-Lewinsky.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden