De troon van Silvio Berlusconi wankelt

„Zestig procent van de kiezers staat nog achter mij. Als er verkiezingen komen, zal ik weer winnen”. Silvio Berlusconi wilde gisteren zelfverzekerd en strijdvaardig overkomen, tijdens een telefoontje naar een bijeenkomst van zijn partij in Milaan. De Italiaanse premier blijft vechten voor politieke overleving, terwijl hij zijn meerderheid in de Tweede Kamer allang kwijt is en tegenstanders op allerlei manieren proberen hem onderuit te halen.

Pauline Valkenet

Berlusconi’s positie lijkt met de dag zwakker. De multimiljardair, die met zijn derde regeringstermijn sinds 2008 bezig is, wankelt.

Dat komt vooral doordat rivaal Gianfranco Fini – met wie Berlusconi samen het centrum-rechtse Volk van de Vrijheid (PdL) had opgericht – in de zomer uit de partij is gezet. Fini vormt sindsdien met vijfenveertig parlementsleden een eigen fractie: Toekomst en Vrijheid voor Italië (FLI). In de Tweede Kamer kan de coalitie niet zonder de stemmen van deze fractie. Aanvankelijk beloofde FLI de regering te steunen, maar doet dat nu toch niet. Gianfranco Fini, een carrièrepoliticus met grote ambities, is een openlijke machtsstrijd met Berlusconi begonnen.

Vorige week, toen het weer eens gonsde van de verhalen over Berlusconi’s seksfeesten met heel jonge vrouwen, rook Fini bloed. Hij riep de 74-jarige premier op om af te treden. Zo niet, dan zou hij vier medestanders uit het kabinet halen. Berlusconi liet weten niet over opstappen te peinzen. Waarop FLI aankondigde vandaag het ontslag van een minister, een onderminister en twee staatssecretarissen in te dienen.

Dat alles veroorzaakt een fikse politieke crisis waarvan de uitkomst totaal onduidelijk is. Gaat Berlusconi ten onder? Zo ja: wanneer, en hoe? En wat gebeurt er daarna, wie neemt de leiding van centrum-rechts over?

Om de zaken verder op scherp te zetten heeft de centrum-linkse oppositie een motie van wantrouwen ingediend, voor stemming in de Tweede Kamer. Als tegenzet diende het PdL een motie van vertrouwen in, voor stemming in de Eerste Kamer.

De premier zelf kondigde zaterdag aan dat hij het vertrouwen in zijn regering van zowel de Senaat als de Kamer wil vragen – maar pas over een paar weken, in december, wanneer belangrijke stemmingen over de Italiaanse begroting voor 2011 zijn afgerond. Hij zegt in deze woelige tijden van financiële crises de economische stabiliteit van Italië niet in gevaar te willen brengen. Dat is naar de zin van de invloedrijke president, Giorgio Napolitano. Gisteren, tijdens het telefoontje naar Milaan, zei de premier: „Ik weet zeker dat ik in Palazzo Madama het vertrouwen krijg, en ik denk dat ook te krijgen in Montecitorio. Mocht dat in de Kamer niet het geval zijn, dan denk ik dat we opnieuw naar de stembus moeten om alleen een nieuwe Tweede Kamer te kiezen.”

De verwarring neemt toe – maar ook de spanning. Fini (als voorzitter van de Tweede Kamer) en zijn collega in de Senaat moeten nu bepalen wanneer over welke motie wordt gestemd. Mogelijk gebeurt dat dus pas over een maand. Mocht de regering worden weggestemd, dan moet ze aftreden en worden er waarschijnlijk in de lente vervroegde verkiezingen gehouden.

In de Romeinse achterkamertjes zoeken alle partijen en fracties nu hard naar medestanders en overlopers. En er wordt volop gespeculeerd over een tijdelijke ’overgangsregering’, over de kans dat Berlusconi toch uit zichzelf opstapt om ruimte te maken voor een centrum-rechtse regering met een andere minister-president, en over een mogelijke ’Berlusconi-bis’ waarin naast het PdL en de Lega Nord ook plaats is voor de kleine christen-democratische UDC.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden