Recensie

De traagste uitvoering van Bruckners Vierde sinds mensenheugenis

Violiste Janine Jansen bij een concert in 2014 Beeld ANP

In de programmatoelichtingen bij de concerten van het Koninklijk Concertgebouworkest staat ook altijd een soort dienstregeling. Als in een spoorboekje worden daar de verwachte 'aankomsttijden' van de pauze en het einde van het concert vermeld. Maar als de nieuwe chef-dirigent Daniele Gatti dirigeert, kun je er vergif op innemen dat die aankomsttijden niet kloppen. Meestal is er vertraging.

Dat vinden velen ergerlijk, maar het is tegelijk het mooie aan Gatti. Hij vaart nooit op routine, het kan zomaar weer anders gaan, waarbij alles afhangt van het moment van de dag. Vrijdag was het weer zo laat, toen Gatti het orkest voorging in wat zo ongeveer de langzaamste uitvoering van Bruckners Vierde symfonie sinds mensenheugenis moet zijn geweest. Vijf voor half elf gaf het spoorboekje aan, maar het werd met gemak en overgave twintig minuten later.

Beeld Trouw

Gatti was in zijn interpretatie zelfs nog langzamer dan de notoir trage Bruckner-specialist Sergiu Celibidache, en die kon er wat van! Maar gek genoeg voelde Gatti's Bruckner helemaal niet traag aan. Dat langzame werd pas een feit toen je na het slotakkoord verbaasd op je horloge keek. Gatti is dan ook een meester in opbouw, energieverdeling, vertraging én versnelling. Musici moeten waarschijnlijk verduiveld goed opletten welke kant het opgaat met Gatti. Spannend voor hen, én voor ons.

Ongehoorde schoonheid

Het nauwelijks hoorbare begintremolo was meteen al van een ongehoorde schoonheid - het bloeide echt op vanuit het niets. En dan volgt wat zo ongeveer de moeilijkste inzet voor solohoornist uit het hele repertoire moet zijn. Een noot die in dat tere weefsel ligt als een open zenuw. Laurens Woudenberg bemeesterde die koelbloedig. Maar eerlijkheid gebiedt te vermelden dat Woudenberg en zijn vier collega's gaande de symfonie behoorlijk wat steken lieten vallen, zoals in het stralende coda aan het slot van het eerste deel, of aan het begin van het vierde.

Voorafgaand aan deze toch wel indrukwekkende Bruckner, speelde het orkest samen met Janine Jansen het Vioolconcert van Alban Berg. Jansen heeft dit concert pas onlangs op haar repertoire genomen en speelde in Amsterdam nog met de bladmuziek voor zich. Gatti, die deze muziek als geen ander aanschouwelijk kan dirigeren, had uit solidariteit ook een partituur voor zich, maar hij sloeg er amper een bladzijde van om. Hij begeleidde Jansen behoedzaam doch doeltreffend door de duistere en troostende noten.

Recht uit het hart kwam Jansens huiveringwekkend fraaie vertolking en zij kreeg fantastisch weerwerk van bijvoorbeeld harp en klarinetten. Onaards mooi hoe trombonist Jörgen van Rijen zich aan het slot met slechts een paar noten bij Jansen voegde. Shanghai, Peking en Singapore kunnen er de komende week van genieten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden