Column

De Tour stopt voor niemand, behalve voor de god van de SGP

Jurryt van de Vooren Beeld Patrick Post

Sport en zondagsrust komen soms stevig met elkaar in botsing. Deze week gebeurde dat in de gemeente Staphorst, waar de plaatselijke afdeling van de SGP geen subsidie wil verlenen aan voetbalclub VV IJhorst zolang die op zondag speelt. 

"Het bewaken van de zondagsrust is een opdracht die ons vanuit de Bijbel wordt gegeven", aldus fractievoorzitter Lubbert Talen. Heel in het klein wordt zo een debat herhaald over de Olympische Spelen van 1928 in Amsterdam.

In mei 1925 besprak de Tweede Kamer een regeringsvoorstel over de financiering van dit sportevenement. Vooraf verklaarde de SGP al 'dat het uit godsdienstig en zedelijk oogpunt bezien het een Christelijke regeering niet past subsidies te verleenen aan de te houden Olympische spelen, daar deze veelal ontaarden in een uitgieting van zonden en ongerechtigheid en de dag des Heeren het meest ontheiligd wordt.'

Bewapend met bijbelcitaten betrad politiek leider Henri Kersten de politieke arena, waarna een Kamermeerderheid zich tegen de financiering uitsprak.'Slaat men behalve in Nederlandsche, in één volksvertegenwoordiging elkander om de ooren met teksten van Paulus en uitspraken van Augustinus en Chrysostomos?,' hoonde het linkse dagblad Het Volk.

Het benodigde geld werd daarna alsnog verzameld tijdens een enorme publieksactie. Zelfs parlementsvoorzitter Koolen sloot zich aan bij het actiecomité, waarmee hij zich openlijk tégen het besluit van zijn eigen orgaan keerde - staatsrechtelijk uniek. Hoe dan ook: de voorstanders van de zondagsrust hadden deze slag verloren.

In 1953 liepen de spanningen tussen sport en zondagsrust opnieuw op. Dat jaar werd de nieuwe Zondagswet ingevoerd met een verbod op openbare vermakelijkheden vóór 13.00 uur. Het Nederlands Instituut voor de Publieke Opinie (Nipo) vroeg zich daarom af wat ons land eigenlijk deed op de vrije zondag. Iets meer dan de helft van de bevolking ging naar de kerk en ruim 20 procent deed dan iets met sport. Zo'n 10 tot 15 procent echter zou onder geen enkele voorwaarde naar een sportveld gaan. Er waren grote verschillen per levensovertuiging: alleen bij de gereformeerden was een absolute meerderheid tegen zondagssport. Onder katholieken en niet-kerkelijken wilde slechts 2 tot 3 procent hier niets mee te maken hebben.

Persoonlijke overtuiging

Er is natuurlijk een groot verschil tussen een persoonlijke overtuiging en het vragen om dwingende wetgeving. Het is heel goed mogelijk dat iemand zelf niet wil sporten op zondag, maar dat het hem niet uitmaakt wat iemand anders doet - laat staan dat de overheid zich ermee moet bemoeien. De slotvraag van het Nipo was dan ook of de zondagsrust wettelijk moest worden vastgelegd. Het resultaat was opmerkelijk, want de Zondagswet kreeg slechts steun van één op de vier Nederlanders. Opnieuw waren de gereformeerden het strengst met een meerderheid als voorstander. Slechts een klein deel van de bevolking zag zijn wens verankerd in nationale wetgeving, waar de meerderheid geen enkele noodzaak zag. Hoe dan ook: de voorstanders van de zondagsrust hadden deze slag gewonnen.

In onze tijd laait de discussie nog steeds incidenteel op. De tweede etappe van de Tour de France van 2015 bijvoorbeeld passeerde enkele Nederlandse gemeenten die de zondagsrust respecteren. De start was dan ook om 13.10 uur, een opvallende verwijzing naar de Zondagswet van 1953 met het verbod op activiteiten vóór 13.00 uur.

Zo wonnen de voorstanders van de zondagsrust opnieuw een slag. De Tour stopt voor niemand, behalve voor de god van de SGP.

Marijn de Vries is met zwangerschapsverlof. Zij wordt vervangen door sporthistoricus Jurryt van de Vooren. Lees hier meer columns van  hem. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden