De Tora Bora van Noord-Holland verdient overstapjes en een kerkenpaadje

West-Friezen zijn eigenzinnige lui, vonden de graven van Holland al. Lastpakken, die met hun vrijheidsdrang menig vorst tot wanhoop dreven.

Dat overkwam ook Willem II. De vader van de roemruchte Floris V wilde de inwoners van het gebied eindelijk mores leren, of in politiek correcte term: ’onderwerpen’. Hij ronselde in Duitsland huurlingen en zocht met zijn leger de tegenstander op in de Tora Bora van West-Friesland, het voor vreemden bijna onbegaanbare gebied van meren en sloten. Op een koude winterdag in 1256 lag er ijs op het Berkmeer. Wat er precies gebeurd is, weten we niet. Willem liep aan het hoofd van het voetvolk. Mogelijk konden de vreemdelingen hun leider niet bijhouden of hadden ze angst op de gladde ijsvloer. Naar verluidt liep Willem te ver voor de troepen uit en zakte hij in zijn zware wapenrusting met paard en al door het ijs. In elk geval is hij door de West-Friezen – die het gebied op hun duimpje kenden – te pakken genomen. Vermoord, zeggen Hollandse bronnen (waaronder Wikipedia). Gesneuveld, melden de West-Friese (ook het Westfries Genootschap).

De West-Friezen schrokken toen ze ontdekten dat het om die graaf van Holland en Zeeland ging, die bovendien in Aken was gekroond tot ’rooms koning’ van Duitsland, die op het punt stond door de paus in Rome te worden uitgeroepen tot keizer van het Heilige Roomse Rijk (de machtigste wereldlijk leider in Europa). Ze verstopten het lijk onder een haardplaat van een boerderij in Hoogwoud. Daar heeft het jaren gelegen tot Floris V groot en sterk genoeg was voor een wraakexpeditie. Uiteindelijk heeft hij Hoogwoud ’gewoest’ en het lichaam van zijn vader meegenomen. Willem II is begraven in de abdij van Middelburg. Uit eerbetoon is op het Binnenhof in Den Haag een fontein voor hem opgericht.

Over een eigenzinnig volk gesproken: volgend weekeinde houden de West-Friezen een actiewandeling rondom het in 1633 ingepolderde Berkmeer. Niet om de ’moord’ op Willem II te gedenken – dat is begin dit jaar al gebeurd op een al even koude 28ste januari als 750 jaar geleden, op het mooiste plekje langs de Berkmeerdijk, compleet met kransen en een moment stilte. De wandeling van de vereniging Te Voet moet laten zien dat er in West-Friesland best leuk gelopen kan worden: over grasdijken die bij veel wandelaars niet bekend zijn. Te Voet wil gemeentebesturen en het hoogheemraadschap wijzen dat er wandelfaciliteiten als overstapjes en informatieborden moeten komen. Ook wil Te Voet dat een oud kerkenpad tussen Berkmeer en Veenhuizen in ere wordt hersteld.

De wandeling begint bij het station en de Dorpsstraat van Obdam, maar voert al snel naar buiten. In de verte klimmen kerktorens, molens en stolpboerderijen een voor een boven de horizon uit – Hollandser is het landschap nauwelijks voor te stellen. En wat een jaartallen! Molens die dateren uit 1698, 1608 zelfs, 1650 en 1654 en soms nog te hulp worden geroepen bij het bemalen van de polder.

De binnenste ringdijk om de Berkmeer is onze leidraad, maar bevat te veel autoverkeer voor een rustige wandeling. Daarom zijn we blij als er na de Plempdijk een bord opduikt dat vertelt over het ontstaan van het gebied. We mogen hier twee hekken over en een lage grasdijk in het weiland volgen: deze oude Groenedijk is openbaar toegankelijk volgens Te Voet, maar vanwege de kudde koeien doen we voorzichtig aan. Het is een verhoging in het landschap die het Berkmeer van de Grote Waert scheidde en ook het dorp Veenhuizen beschermde tegen het soms woedende water. Was dit misschien de route die graaf Willem II nam op weg naar Hoogwoud?

Met een boog komen we weer terug bij de ringvaart en volgen nu de malsgroene Veenhuizerkade, aan de buitenkant. Bij de Veenhuizermolen liep vroeger een pad door de weilanden naar het kerkje van Veenhuizen, langs de Kruistocht. Het is nog steeds openbaar, maar kan niet gebruikt worden vanwege hekwerk en ijzerdraad. Te Voet hoopt dat deze wandelverbinding hersteld wordt.

Tijdens het actieweekend heeft het dorpshuis van Veenhuizen een horecabestemming en kan men in het moderne kerkje het praalgraf van ridder Reinout van Bredero bekijken. De wandelroute gaat verder over de buitendijk van de Berkmeer, een graskade tot de Nieuweweg. Helaas missen we zo de locatie waar graaf Willem II dit jaar is herdacht en waar nu een informatiebord staat. Een wit kwakeltje bij de molen helpt ons verder de dijk op en zonder autoverkeer kunnen we doorlopen tot een verzameling huizen die als buurtschap Berkmeer op de kaart staat. Over de Lutkedijk kunnen we terug naar Obdam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden