De toetscultuur in het onderwijs doet de commercie bloeien

Drukte in de universiteitsbibliotheek van Utrecht Beeld Werry Crone

Studentenvakbonden vinden dat universiteiten en hogescholen meer tijd moeten besteden aan scriptiebegeleiding om een wildgroei aan commerciële scriptiebureaus te voorkomen. Maar is dat de oplossing?

Een miljoen euro stak investeringsmaatschappij Axivate vorig jaar in het Amsterdamse bureau Pallas Athena, dat bijles en tentamentrainingen voor studenten verzorgt. Pallas Athena groeit snel: de omzet verdubbelde in een jaar tijd, er zijn 2300 flexdocenten in dienst, en het bedrijf wil uitbreiden naar Duitsland. Pallas Athena staat symbool voor een trend: het begeleiden van studenten bij tentamens, bij lastige vakken als statistiek en bij afstudeerscripties. Na het basis- en middelbaar onderwijs, is schaduwonderwijs ook in opkomst onder studenten van hogescholen en universiteiten. Commerciële bureaus spelen daar handig op in.

Onderwijsvakbonden vinden dat een zorgelijke trend, vertelden ze maandag in deze krant. De Algemene Onderwijsbond (AOb) wees al eerder op het gevaar van een tweedeling: studenten met rijke ouders kunnen zich dit soort begeleiding veroorloven, jongeren van minder draagkrachtige ouders kunnen dat niet. De organisaties manen de opleidingen meer tijd te besteden aan het begeleiden van studenten bij hun afstudeeropdracht. Maar is dat de oplossing?

Onderwijscompetitie

Het schaduwonderwijs is onderdeel van de onderwijscompetitie van de afgelopen jaren, stelt Louise Elffers. Zij schreef een boek over de bijlesindustrie in het basis- en middelbaar onderwijs. “Vroeger was het bijzonder als je gestudeerd had, nu niet meer. Daardoor is het afbraakrisico groter”, stelde Elffers in een interview met de Volkskrant.

Bovendien is stapelen (opklimmen van havo naar vwo of van mbo naar hbo) moeilijker geworden dan vroeger. Eindeloos studeren kan tegenwoordig ook niet meer, ieder extra studiejaar betekent een grotere studieschuld. Bovendien kost het universiteiten en hogescholen geld als studenten langer over hun studie doen. In zo’n klimaat is het niet zo gek dat studenten hun toevlucht zoeken tot hulpmiddelen als examentrainingen en scriptiebureaus.

Tegelijkertijd speelt competitie onder jongeren een steeds grotere rol. Dat verklaart ook de stress- en burnoutklachten. We leven in een maatschappij waarin een diploma van een hogeschool of universiteit meer kansen biedt op de arbeidsmarkt. Ouders weten dat. En zij willen het beste voor hun kind. In het buitenland neemt dit mogelijk nog grotere vormen aan. In Groot-Brittannië is een fikse industrie ontstaan rond hulp bij het schrijven van essays en scripties. En onlangs kwam in de Verenigde Staten een megafraude aan het licht toen bleek dat vermogende ouders een plaats kochten voor hun kinderen op gerenommeerde universiteiten.

Dood in de pot

Zo ver gaat het in Nederland (nog) niet. Maar inmiddels stroomt ongeveer een derde van de middelbare scholieren door naar het hoger onderwijs. Volgens deskundigen is dat het maximum. De universiteit is verworden tot een beroepsopleiding, stelde voormalig universitair hoofddocent Eelco Runia onlangs in een interview met deze krant. Het aantal toetsen dat docenten moeten afnemen neemt volgens Runia toe, maar dat betekent niet dat het onderwijs verbetert. Sterker: die toetsen verbloemen een lage kwaliteit, stelt hij.

Ze zorgen er bovendien voor dat studenten enkel nog bezig zijn met het voorbereiden van tentamens en het schrijven van essays. Ze leven van toets naar toets. Het is de dood in de pot voor nieuwsgierige studenten, stelt Runia. Het doet bovendien afbraak aan hun zelfstandigheid. Juist dat laatste lijkt een belangrijke component bij het schrijven van een scriptie, waar een bepaalde mate van autonomie en zelfstandigheid bij komt kijken. Begeleiding vanuit de universiteit kan daarbij helpen, maar het is voornamelijk de toets- en prestatiecultuur die scriptiebureaus doet bloeien.

Lees ook: 

Eelco Runia stopte uit frustratie als universitair hoofddocent. ‘Was ons onderwijs ooit zo bedoeld?’

Eelco Runia zegde vorig jaar zijn baan als universitair hoofddocent in Groningen op. Hij had genoeg van de bureaucratie op de universiteit. Deze week verscheen zijn boek ‘Genadezesjes’ waarin hij zijn ervaringen beschrijft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden