De tirannieke hartstocht van Diepenbrock eist eerbied

CD KLASSIEK

Alphons Diepenbrock

Anniversary Edition

Etcetera

A ls er één compositie van zijn hand is die Alphons Diepen brock (1862-1921) internationale status had kunnen - moeten - bezorgen, dan is dat wel zijn Te Deum uit 1897. Een overtuigende en breed uitwaaierende zetting van deze lofzang op God voor vier solisten, koor en orkest. In de twintig minuten dat het stuk duurt heeft Diepenbrock al zijn compositorische kunde en vaardigheden - hij was autodidact - op bewonderenswaardige wijze samengebald. Tijdens het luisteren naar Diepenbrocks Te Deum zijn herinneringen aan het eerste deel van Mahlers Achtste symfonie - het ook al zo ten hemel stijgende 'Veni Creator Spiritus' - nooit ver weg en dat zegt wel wat, want die 'Symphonie der Tausend' vertrouwde Mahler pas tien jaar later aan de notenbalken toe.

De meestal nietsontziende criticus en componist Matthijs Vermeulen schreef het al in 1912 bij gelegenheid van de vijftigste verjaardag van de componist: 'Diepenbrocks Te Deum is religieus en hymnisch, waarachtig in zijn elevatie en grootheid; schoon van passie en ziel, brandend van goddelijkheid ondanks alles; het is sterk en zacht, het is jong en opbruisend, bezit de grote emotie, de tirannieke hartstocht en klank - het eist eerbied.'

Honderd jaar later lezen we in Vermeulens onverbloemde appreciatie vooral gezwollen taalgebruik, maar hij raakt wel de kern van waar het in deze compositie om gaat. Die kern is duidelijk terug te horen in de uitvoering die deel uitmaakt van een historische cd-box van Etcetera, waarin op acht cd's en één dvd met veel zorg en liefde muziek van Diepenbrock is verzameld. Een feest-editie omdat het 150 jaar geleden is dat de componist geboren werd.

De uitvoering van het Te Deum werd live opgenomen in 1956 tijdens het zilveren dirigentenjubileum van Eduard van Beinum. Hij leidt het Koninklijk Concertgebouworkest, Toonkunstkoor Amsterdam, Erna Spoorenberg, Nan Merriman, Ernst Haefliger en Laurens Bogtman. Vreemd genoeg zijn deze belangrijke concertgegevens in het verder zo verzorgde boekje deels weggevallen. Als er iemand was die de eb en vloed van Diepenbrocks muziek heeft aangevoeld, dan wel Van Beinum. De opname, indertijd gemaakt door de KRO, is wat aan de scherpe kant, maar het geheel staat als een huis.

Ondanks dat wordt het hoog tijd dat er een nieuwe opname van Diepenbrocks Te Deum komt. In de serie opnamen die het Residentie Orkest en Hans Vonk voor het label Chandos maakten, was ook een Te Deum gepland, maar het kwam er uiteindelijk niet van. De overige Diepenbrockmuziek die Vonk in Den Haag opnam is in deze nieuwe box opgenomen, zoals de schitterende concertsuite 'Marsyas' of de toneelmuziek bij 'Elektra'.

Er zitten mooie rariteiten in de box, zoals de 'Hymne aan Rembrandt' voor koor, orkest en sopraan. Ed Spanjaard leidt hier het Radio Symfonie Orkest en Groot Omroepkoor. Het was de eerste cd-opname van Eva-Maria Westbroek, die toen ze het terughoorde dacht dat het Nederlands dat ze zong naar Pools klonk. Alle opnamen in de box verschenen al eerder op geluidsdragers, op één na. En door die ene nieuwe opname bij te voegen, stelt Etcetera een daad. Het gaat namelijk om de 'Missa in Die Festo' in de oorspronkelijke versie voor mannenkoor, tenor en orgel. De opname werd gemaakt tijdens de ZaterdagMatinee van 25 februari jongstleden met de mannen van het Groot Omroepkoor, tenor Denis Yilmaz en Leo van Doeselaar op het Maarschalkerweerdorgel van het Concertgebouw. De latere omwerking van Diepenbrock voor gemengd koor, solisten en orkest (hij kwam niet verder dan het Kyrie en het Gloria) is te beluisteren in een Holland Festival-opname onder leiding van Bernard Haitink uit 1961.

Veel mooie (orkest-)liederen ook met Arleen Augér, Robert Holl, Jard van Nes, Elly Ameling en Janet Baker. Een mooi boekwerkje met een verhelderende tekst van Leo Samama en een dvd over het tot stand komen van de uitvoering van de 'Missa in Die Festo' maken van deze box een meer dan waardig eerbetoon aan Diepenbrock.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden