De tijden veranderen maar Johnny Cash blijft dezelfde/'Als er geen verlossing bestond, dan zou ik hier nu niet zijn'/pop

DEN HAAG - Tussen de coryfeeën van de naoorlogse Amerikaanse cultuur behoren naast James Dean, Elvis Presley, Marilyn Monroe en Marvin Gaye ook levende legenden. Johnny Cash is er zo een. Hij is het prototype van de ultieme country-artiest met het postuur van John Wayne en een stem die onmiddellijk het decor van een Marlboro-reclame oproept.

Dankzij het succes van zijn vorig jaar verschenen album 'The American records' beleeft Cash op het ogenblik zijn vierde jeugd. Zondag trok hij een uitverkocht Congresgebouw in Den Haag, waar pure country-liefhebbers op leeftijd zich mengden met een even enthousiaste, jonge garde pop-adepten.

De 'man in het zwart', de kritische patriot die zowel president Nixon als Bush een brief stuurde, blijkt in levenden lijve een gemoedelijk vertolker van de liederenschat uit het grote Amerikaanse songbook. Cash' craquelé-kop vertelde over zijn worstelingen met pillen en drank, zijn teksten informeerden over het leven in Virginia en Kentucky en vooral over zijn eerbied voor de Heer. 'The American recordings' omschreef hij vorig jaar als: “een plaat met allemaal liedjes over zonde en verlossing, want als er geen verlossing bestond, dan zou ik hier nu niet zijn”.

En Cash weet waarover hij praat. In 1932 geboren tijdens de Grote Depressie op een boerderij in Oklahoma, werkte hij zich op tot een selfmade man die met zijn liedjes wist te overleven. In de jaren '50 scoorde hij zijn eerste hit (van de vijftig in totaal) met onversneden rockabilly. Cash behoorde tot de sterrenstal van de Sun-studio's in Memphis. Met Elvis Presley, Roy Orbison en Carol Perkins maakte hij deel uit van het 'million dollar quartet'. Weggevaagd door de Britse beat-boom kwam Cash eind jaren '60 terug met hits als 'A boy named Sue', live opgenomen in de beruchte San Quentin-gevangenis. Daarna nodigde Bob Dylon de country-legende uit voor zijn album 'Nashville skyline'. Eind jaren '70 werd Cash herontdekt door Nick Lowe (die met zijn dochter zou trouwen) en andere Engelse New-Wave-artiesten. Tien jaar en een hartoperatie verder nodigde U2 hem uit voor het Zooropa-project; hiphop-producer Rick Rubin wist Cash tenslotte te strikken voor zijn American Recordings.

Aldus liep Cash telkens heen en weer tussen de conservatieve country-commune en de progressieve popgemeenschap. Hij bleef er stoïcijns onder; de tijden mogen dan veranderen, Johnny Cash bleef zichzelf. In Den Haag -'Hello cowboys and -girls'- gaf de veteraan zich met betrokken distantie over aan zijn simpele maar o zo directe rockabilly-stijl. Een stuwende contrabas en zijn eigen rasperige spel op akoestische gitaar leverde de karakteristieke jachtige sound op die in elke western een paard in galop moet verklanken. Een elektrische sologitaar zorgde voor de accenten en de drummer die in 1955 nog met Carol Perkins speelde, hield de zaak al shuffelend strak bijeen.

Cash zingzegt zijn teksten met een gebroken bariton die even door een methanolbad gehaald lijkt te zijn. Hij is een man van weinig woorden, niet uit norsheid maar gewoon omdat hij niet anders kan. De klassiekers 'Ghostriders in the sky' en 'I walk the line' mengde hij met liedjes van recentere datum. Zelfs echtgenote June Carter, die Johnny van de drank redde, mocht enkele liedjes zingen. Ze legde een en ander uit: “Ik ben van de beroemde Carter-familie, een van de grondleggers van de countrymuziek. Wij hebben zes dochters, één zoon en een ex-schoonzoon - ja, Nick Lowe.”

Ondanks dit larmoyante intermezzo kon de avond niet meer stuk. Cash bewees een Amerikaanse coryfee te zijn die van zijn leven een levenswerk heeft gemaakt. Met zijn 63 jaar is hij een survivor die als laatste originele fakkeldrager de blanke bronnen van de rock 'n roll vitaal in ere weet te houden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden