De thuiscentrale:

In een loods op een industrieterrein in Apeldoorn hangt een apparaat van 100 bij 50 centimeter dat een revolutie in de energievoorziening moet veroorzaken. Het is nu nog de enige in de wereld en dient als testmodel, maar binnen enkele jaren is het beschikbaar voor elk huishouden dat er dan op zolder zijn eigen stroom mee kan opwekken. Grote centrales hoeven waarschijnlijk niet te worden uitgebreid. Dat scheelt een hoop geld en uitstoot van vervuilende stoffen. De consument en het milieu zijn de grote winnaars.

Hans Overdiep en Henk Sijbring zijn ervan overtuigd dat ze goud in handen hebben. Dat zou best eens kunnen, want het zijn geen Willie Wortels die in hun schuurtje een apparaat in elkaar hebben gefabriekt. Het zijn medewerkers van grote organisaties die alle neuzen die in Nederland iets over energie hebben te zeggen – overheid, energiebedrijven, ketelfabrikanten en installateurs – dezelfde richting hebben opgekregen. Overdiep werkt bij GasTerra, de afgesplitste handelspoot van de Gasunie. Hij trekt het project dat uiteindelijk elk huishouden moet voorzien van een eigen energiecentrale. „Het principe is even wonderschoon als simpel. Hang onder een verwarmingsketel een heteluchtmotor die draait op een kleine aardgasbrander. Als je verwarmt wek je gelijktijdig elektriciteit op. Het is al een oud principe. Grote industrieën en kassen werken er al tientallen jaren mee. Dan heet het warmte-krachtkoppeling (WKK). Dat is echter een forse installatie. Het was dus zaak een kleine versie te ontwerpen. Zeg maar het formaat van de huidige HR (hoog rendement)-ketel maar dan nog met die heteluchtmotor erbij, zodat de consument niet zijn halve zolder kwijt is om het apparaat te stallen. Het apparaat inclusief de motor moet passen op de plek waar de huidige HR-verwarmingsketel hangt. Dat is uiteindelijk gelukt.”

Henk Sijbring, voorzitter van de koepel van cv-ketelfabrikanten, legt in de Apeldoornse loods zijn hand op de pas ontwikkelde ketel. „Nauwelijks trillingen, voel maar.” Er is ook amper geluid te horen terwijl er toch een motor draait. Marco Bijkerk, manager duurzame energie bij cv-ketelfabrikant Remeha, de ontwerper van de nieuwe ketel, schroeft de dekplaat eraf en laat zien hoe het kleine motortje tussen de onderdelen van de HR-ketel is ingebouwd. „We zijn een jaar geleden begonnen, samen met het Engelse Microgen, fabrikant van de heteluchtmotor. Het was even passen en meten, maar je ziet: het is gelukt en het werkt. We gaan nog even door met ontwikkelen. Het geluidsniveau kan nog lager. Uiteindelijk wordt het apparaat – HRe-ketel genoemd met de ’e’ van elektriciteit – in maart op een grote beurs in Frankfurt gepresenteerd. Dan moet-ie ook helemaal af zijn. Daarna volgen nog veldtests en vanaf 2008 komt de HRe-ketel op de markt.”

Tien jaar geleden begon de Gasunie na te denken over de opvolger van de huidige HR-ketels. „Die heeft zijn plaats wel gevonden in de Nederlandse huishoudens”, zegt Overdiep. „In 4 van de 6 miljoen huishoudens staat er inmiddels één. Het was dus zaak aan de slag te gaan met een opvolger. Eentje met niet alleen een hoog rendement, maar ook een zo duurzaam mogelijk gebruik van aardgas. Er was een aantal alternatieven, maar we zijn op dit principe – microWKK of ook wel HRe – uitgekomen. Het idee is al decennia oud, we konden voortbouwen op veel kennis. Het moest alleen geschikt worden gemaakt voor de woningbouw.” Overdiep werd projectleider en slaagde erin techneuten, commerciële mensen en beleidsmakers op één lijn te krijgen. „Overheid en GasTerra stimuleren en faciliteren, maar uiteindelijk moeten de bedrijven – energiebedrijven, ketelmakers en installateurs – het idee dragen.” Nu zo’n machtig blok erachter staat gaat dat ook lukken, denkt Overdiep. De cijfers ondersteunen hem daarbij. „Aardgas wordt omgezet in warmte en kracht (elektra) waarbij bijna niets verloren gaat. De efficiëntie is zowat 100 procent en de uitstoot aan CO2 is minimaal. Vergelijk dat eens met een energiecentrale: bij de productie en het transport van elektriciteit gaat veel ’energie’ verloren. Het rendement van een centrale ligt nog niet op 50 procent. De HRe-ketel produceert elektriciteit thuis en dat is uniek. De terugverdientijd van de duurdere ketel mag echter niet te lang zijn. Dit is een land van rekenaars. Een terugverdientijd van tien jaar op een apparaat dat vijftien jaar meegaat is te lang. Men is er nu in geslaagd dat tot vijf jaar te beperken. Dat is heel acceptabel. Een mooi huwelijk van techniek en commercie.” Sijbring vult aan: „En nu we een klein formaat toestel hebben dat werkt, kunnen we echt laten zien dat het decentraal opwekken van elektriciteit financiële en milieuvoordelen heeft. Het geloof dat het lukt is bij alle betrokkenen nu erg groot. We kunnen nu doorpakken. De samenleving is er ook klaar voor. Dat is lang niet het geval geweest. Sinds de film van Al Gore hangt men aan onze lippen. Dat is ook wel eens leuk.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden