De terugkeer van de sfinx

Dinsdag begint Kate Bush aan haar eerste concertreeks in 35 jaar. Waarom heeft de Britse zangeres sinds haar eerste en enige tournee nooit meer getoerd? En wordt deze reeks concerten haar laatste livekunstje?

Gaat het echt gebeuren, gaat Kate Bush weer optreden? Het is bijna niet voor te stellen. In 2011 verrast Bush iedereen door in een interview met tijdschrift Mojo te zeggen: "Misschien ga ik ooit weer eens wat liveshows doen. Ik zou dat wel willen, voor ik te oud ben." Het lijkt een achteloze opmerking, bijna tussen neus en lippen door gemaakt. Maar voor haar vele fans, inclusief ondergetekende, is het verbijsterend nieuws. Want zij wachten al sinds 1979 met smart op een tweede tournee en de kans om hun idool live aan het werk te zien.

Naarmate de tijd verstrijkt, lijkt de uitspraak een losse flodder, die geen vervolg krijgt. En dus kunnen de fans zich weer overgeven aan het Grote Speculeren over de vraag waarom de Britse zangeres na haar eerste tournee nooit meer heeft getourd.

In het voorjaar van 1979 staat Bush, die op 30 juli 1958 wordt geboren in Bexleyheath, aan het begin van een imposante carrière. Een jaar eerder heeft het publiek kennis met haar gemaakt via de single 'Wuthering Heights'. Het nummer is gebaseerd op de gelijknamige roman van Emily Brontë en in de clip presenteert Bush zich als een feeërieke verschijning, die dansend in een witkanten jurk tussen de mistflarden uitgroeit tot een sekssymbool voor de liefhebbers van kwaliteitspopmuziek. Haar faam als een van de grote talenten van de popmuziek wordt gevestigd met haar debuutalbum 'The Kick Inside' uit 1978. Dat voorziet in een volslagen eigen geluid en vormt bovendien het startschot voor een nieuwe generatie vrouwelijke singer-songwriters.

Na het succes van The Kick Inside dringt haar platenmaatschappij er op aan dat Bush snel met een opvolger komt. In 1979 ligt het tweede album 'Lionheart' in de winkels en vindt EMI het tijd voor een tournee. 'The Tour of Life'-tournee start in april van dat jaar en voorziet in zeer ambitieus opgezette shows, compleet met complexe choreografieën en zeventien kostuumwisselingen voor de ster. Omdat Bush tegelijkertijd zingt en danst maakt haar team van een ijzeren klerenhanger speciaal voor haar een headset microfoon, die tegenwoordig gemeengoed is geworden voor artiesten die zingen én dansen. De tournee is vrijwel geheel uitverkocht en wordt door de critici goed ontvangen. In Trouw noemt recensent Stan Rijven het optreden van Bush in Carré "een ongelofelijk debuut van een twintigjarige vrouw".

Kluizenaar

Op 14 mei 1979 sluit de zangeres de tournee af in het Hammersmith Odeon in Londen. Wat haar fans dan nog niet weten is dat ze getuige zijn geweest van niet alleen de eerste maar tevens laatste tournee van de Engelse zangeres.

In de jaren na de tournee blijft de ster van Bush stralen. Ze blijft albums uitbrengen, met het album '50 Words for snow' uit 2011 als meest recente plaat. Maar tegelijkertijd trekt de zangeres zich steeds verder terug uit het openbare leven en ontwikkelt ze zich tot de sfinx van de Britse pop. Interviews geeft ze zelden en ze verschijnt sporadisch in het openbaar. Steeds vaker valt in artikelen over de zangeres de term kluizenaar en in sommige artikelen in de Britse pers wordt zelfs hardop getwijfeld aan haar geestelijke gezondheid.

In een interview met Mojo in 2005 legt een getergde Bush uit dat ze zichzelf als het tegenovergestelde van een wereldvreemde kluizenaar ziet: "Ik doe mijn uiterste best om een normaal iemand te zijn en vind het frustrerend dat mensen denken dat ik een rare kluizenaar ben die zich niet in de normale wereld beweegt". Als verklaring voor het uitblijven van een tweede tournee, noemt Bush het feit dat ze haar prioriteit bij haar gezinsleven en de zorg voor haar zoon Albert legt. Deze uitleg kan echter niet voorkomen dat de speculaties over de oorzaak van het uitblijven van een nieuwe tournee blijven rondzingen. Kan de zorg voor haar gezin werkelijk de enige reden zijn waarom ze niet meer op tournee gaat? Sommigen beweren dat Bush lijdt aan vliegangst, wat een internationale tournee in de weg zou staan. Anderen voeren aan dat de dood van lichttechnicus Bill Duffield, die omkomt bij een ongeluk tijdens de 'The Tour of Life', Bush zo aangegrepen heeft dat ze nooit meer wil toeren. Of was het toch gewoon plankenkoorts die ervoor zorgde dat Bush na één tournee haar headset-microfoon aan de wilgen hing? In interviews geeft de zangeres toe aan plankenkoorts te lijden en meldt ze dat ze met het verstrijken van de jaren steeds nerveuzer is geworden om weer op te treden.

Geen wonder dat het nieuws op 21 maart van dit jaar, dat Bush voor het eerst in 35 jaar weer gaat optreden, als een volslagen verrassing komt. Met een korte annonce op haar site laat Bush weten dat ze vanaf eind augustus onder de titel 'Before The Dawn' een reeks concerten in Londen zal geven. Bij de fans, van wie velen de hoop al hadden opgegeven haar ooit nog live aan het werk te zien, slaat het nieuws in als een bom. De 80.000 kaarten voor de 22 optredens zijn binnen een kwartier uitverkocht.

Het nieuws dat Bush weer gaat optreden, roept een nieuwe ronde speculaties op. Ditmaal over de vraag wat de gelukkigen die een kaartje hebben weten te veroveren te wachten zal staan. Het antwoord komt op 26 augustus bij het eerste concert. Maar het lijkt voor de hand te liggen dat het er heel anders aan toe zal gaan dan bij de eerste tournee. Bush is inmiddels 56 en de ranke den van toen is inmiddels een mollige den geworden. Dus een dansspektakel zoals in 1979 ligt niet voor de hand.

Lagere toonsoort

Onwaarschijnlijk is het ook dat Bush veel oude songs zal brengen. Veel artiesten hebben er immers een hekel aan om hun hits van weleer tot in lengte van dagen te blijven zingen. En hoeveel feeling heb je als 56-jarige nog met nummers van je debuutalbum, waarvan je sommige schreef toen je dertien (!) was. Mocht Bush oud werk brengen, dan ligt het voor de hand dat de songs in een nieuw jasje gestoken zullen worden. Al was het maar omdat de stem van de zangeres in de loop der jaren opvallend is veranderd. De hoge sopraan uit haar begindagen is getransformeerd in een licht hees en veel lager stemgeluid, zodat eventuele oude songs waarschijnlijk naar een lagere toonsoort overgezet zullen worden. Het meest onwaarschijnlijk is nog wel dat ze haar eerste hit 'Wuthering Heights' in de originele versie gaat zingen. Het is een lied waar ze tot op de dag van vandaag het meest mee vereenzelvigd wordt en dat in het collectieve geheugen van popliefhebbers is gebrand. Maar of Bush de hoge noten van haar eerste hit nog zal kunnen raken?

Rest nog de vraag waarom Bush na een afwezigheid van 35 jaar terugkeert op het podium. Om het geld kan het haar niet te doen zijn: haar vermogen wordt op dertig miljoen pond geschat. Wil Bush haar fans nog één keer een plezier doen voor ze te oud is? Met die gedachte in het achterhoofd krijgt de locatie van de concertreeks opeens een bijzondere betekenis. Want de optredens zullen plaatsvinden in het Hammersmith Apollo, dezelfde zaal (toen nog Hammersmith Odeon geheten) waar ze 35 geleden haar eerste tournee afsloot. Zal ze na haar laatste optreden op 1 oktober een bericht op haar site plaatsen dat dit haar laatste concertreeks ooit was? Het zou zo maar kunnen...

Zal Bush de hoge noten van 'Wuthering Heights' nog kunnen raken?

Bush tijdens haar optreden in Carré in 1979.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden