Column

De televisie liet zich van haar beste kant zien

null Beeld anp
Beeld anp

WILLEM PEKELDER   VPRO's 'Zomergasten' toonde zondagavond een fragment uit 'The English surgeon', waarin we neuroloog Henry Marsh aan het werk zagen in Oekraïne. Waarschijnlijk als gevolg van Tsjernobyl komen daar ontzettend veel hersentumoren voor bij jonge kinderen. "Soms opereer ik alleen maar om hoop te bieden, want dat is het belangrijkste wat er is", zei Marsh. Zomergast Freek de Jonge sloot daarop aan toen hij sprak over zijn overleden kleindochtertje. "Ook zij is vaak geopereerd enkel om de hoop levend te houden."

Met deze woorden in het achterhoofd keek ik naar de herdenking van de vliegramp in Oekraïne. Was de Dag van nationale rouw behalve verdrietig en aangrijpend ook hoopvol? Hoop is een raar, irrationeel ding. Het verdriet is niet weg, maar je kan weer even verder. Hoop is het onzegbare, iets dat niet onder woorden valt te brengen. En toch proberen we dat.

In 'Hollandse zaken' (Max) mijmerden allerlei goedbedoelende mensen over rouw en troost. De een vond dat je boosheid alle ruimte moest geven, de ander dacht juist van niet. Ada, een vrouw die in 2008 haar complete gezin verloor bij een klimpartij in Italië, verzuchtte: "Kom niet met adviezen. Heb niet de arrogantie dat je het weet, want niemand weet het."

Zelf was ze na het drama stevig vastgehouden door haar zus, waarna ze zich een moment getroost voelde. Luchthavenpastor Wina Hordijk vertelde: "Een glas water aanbieden, een zakdoek. En maar luisteren, luisteren, luisteren." Kijk, dat is hoop, dacht ik.

Nabestaanden buiten beeld
De publieke omroep liet zich woensdag van zijn allerbeste kant zien: geen amusement, geen spelletjes en geen reclame. In het 'Journaal' gaf een stemmig in het zwart geklede Annechien Steenhuizen commentaar bij de aankomst van de veertig kisten. De NOS had er bewust voor gekozen de duizend nabestaanden buiten beeld te houden. Verslaggever Kees van Dam vertelde dat velen van hen na het uitladen van de kisten bij elkaar waren gekomen in de bergruimte van het vliegtuig. In Hilversum, waar de lijkwagens naar toe gingen, zei een man: "Ik ken geen van de slachtoffers persoonlijk, maar ik heb het gevoel dat ik iedereen ken." Ook dat was hoopvol, vond ik.

De christelijke omroepen zonden live een oecumenische dienst uit ('Verbonden in verdriet') vanuit de St. Joriskerk in Amersfoort. Nabestaanden staken kaarsen aan, terwijl het koor zong 'Als alles duister is, ontsteek dan een lichtend vuur dat nooit meer dooft.' De samenbindende functie die tv op zo'n dag moet hebben, kwam in deze dienst op geheel eigen wijze tot uiting. Met secuur geselecteerde teksten waaraan zowel gelovigen als ongelovigen iets zouden kunnen hebben. Het aloude Onze Vader naast het ontroerende 'Als het einde komt en als ik dan bang ben, mag ik dan bij jou?' van Claudia de Breij. Het 'Still I Cry' van Voice-winnares Iris Kroes, na het 'Kyrie' uit de mis in G-groot van Franz Schubert.

Het magnifieke 'In Paradisum' uit het Requiem van Fauré deed alle woorden verbleken. De Franse componist maakt het onzegbare voel- en tastbaar en brengt een hoop op gang die op geen enkele rationaliteit is geënt. Door Fauré's zachtmoedige, ingetogen dodenmis is het verdriet niet weg, maar kunnen we weer even verder. Hoop ik.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden