De televisie als watermeter

De commerciële omroepen zijn bezorgd. “Er zijn simpelweg te veel algemene zenders voor een klein land als Nederland. Het publiek wordt steeds verder opgedeeld”, zei directeur Huib Boermans van de Holland Media Groep deze week op het jaarlijkse Omroepcongres in Bussum.

De komst van Sport 7 en de scherp concurrerende advertentieprijzen van nieuwkomer SBS 6 hebben de commerciële televisiemakers wakker geschud. Niet alleen doordat ze marktaandeel en kijkcijfers kwijtraakten, maar ook doordat Sport 7 ze attendeerde op een flinke misstand in de ogen van RTL en Veronica. De sportzender vroeg geld voor doorgifte, in plaats van de kabelexploitant te betalen. Dat veroorzaakte een heleboel commotie, maar het gevolg daarvan is wel dat iedereen in Nederland inmiddels weet dat ontwikkelingen als de introductie van decoders en basis- en pluspakketten op korte termijn onafwendbaar zijn. Als één man roepen nu opeens alle omroepen, de publieke incluis, dat de reclame-inkomsten verre van genoeg zijn. Er moet 'een tweede inkomstenstroom' komen. Want op de langverwachte shake out, het moment waarop er weer commerciële zenders gaan afvallen, is het misschien nog heel lang wachten.

Voordeel is dat de techniek de commerciële zenders bijvalt. Over enige tijd zullen er daadwerkelijk, voor een redelijke prijs, digitale decoders voor handen zijn. De HMG-groep kan al op haar uitzendingen bezuinigen door drie zenders tegelijk digitaal naar de satelliet te sturen, een wijziging die 300.000 schotelbezitters dupeerde. Maar, zegt Boermans: “De opvatting dat televisiekijken gratis is in Nederland berust op een verwarrend misverstand. Aan kijk- en luistergeld betaalt de kijker 192 gulden per jaar. Op termijn blijkt dat de consument bereid zal zijn voor televisie te betalen, mits de inhoud dat waard is.”

Alle commerciële televisieaanbieders hebben in principe belangstelling voor betaaltelevisie. Hoewel de ene zender, gericht op een groot publiek, er pas wat aan heeft als betaaltelevisie is doorgedrongen tot tachtig procent van de huishoudens en de andere, thematische zender, al tevreden is met een veel kleiner gedeelte. Afgelopen maandag kwam daarom een aantal zenders, waaronder Sport 7 en beide RTL-en, bijeen met de kabelexploitanten. Ze vroegen om een snelle invoering van betaaltelevisie in Nederland, op een eenvoudige manier. Als die basispakketten nou kleiner worden, en de kabelexploitant stopt de rest van de zenders, ook de buitenlandse publieke netten, achter een filter, kan de consument kiezen of hij een breed pakket met alle stations of alleen de drie Nederlandse publieke netten wil ontvangen.

Maar de kabelexploitanten kunnen geen toezeggingen doen. Zij zijn vooralsnog tevreden met de situatie dat de commerciële stations betalen voor doorgifte, hoewel dat niet lang meer zal duren. De Holland Media Groep zal volgend seizoen haar populariteit onder de kijkers aanwenden om te pogen de regeling om te draaien: de kabelexploitant zal het signaal niet meer krijgen, mits hij betaalt.

“Het is net als met de watermeters”, legt Henri Roemer, voorzitter van de belangenvereniging voor commerciële stations, Vestra, uit. “In eerste instantie betaalde iedereen hetzelfde voor zijn water, totdat iemand bedacht dat dat oneerlijk was. Toen kwamen er meters die per gebruik afrekenden. Zo moet het ook gaan met televisie. Het is uiteindelijk in het belang van de consument.”

Roemer, die behalve Vestra-voorzitter ook directielid is van de Holland Media Groep, is een Luxemburger. Met enige verbazing kijkt hij daarom, hoewel hij inmiddels al tien jaar in Nederland verblijft, naar deze omgekeerde situatie. “In alle omringende landen is het omgekeerd en is dat logisch”, zegt hij.

Het probleem voor de commerciële stations, zegt Roemer, is dat er geen lijn in het geheel zit. “Er zijn bij iedere kabelexploitant weer verschillende afspraken met programma-aanbieders. Als dat doorzet, zal het heel moeilijk zijn om op den duur een uniform systeem op de markt te krijgen, dat zowel het goedkoopst als het handigst is. Nu zijn links en rechts verschillende partijen verschillende projecten aan het invoeren. Dat zal op den duur een prijsverhoging betekenen.”

“Daarom is nu meer dan ooit een belangenvereniging als de Vestra nodig, die ondanks de enorme concurrentie tussen de verschillende stations algemene afspraken moet maken. Als we nu om de tafel gaan zitten om een standaard in decoders of tarieven vast te stellen zullen er geen grote kostenverhogingen nodig zijn.” Maar, weet ook Roemer, “van een uniform standpunt is voorlopig geen sprake. Bij sommige organisaties worden over de te volgen strategie zelfs nog interne discussies gevoerd.”

Op korte termijn moet er van Roemer duidelijkheid komen op de Nederlandse televisiemarkt. Per slot van rekening kan minister Wijers wel doen alsof er in Nederland concurrentievervalsing plaatsvindt en ieder nieuw televisiestation ter toetsing naar Brussel sturen, maar het echte gevaar schuilt volgens de commerciële programma-aanbieders niet in producenten als Endemol. De overheid zou er goed aan doen de Nederlandse cultuur, waar immers de commerciële televisie ook deel van uitmaakt, te bevorderen door in ieder huishouden een uniforme decoder te plaatsen. “De ministeries van verkeer en waterstaat, cultuur en wetenschap en economische zaken zouden daarmee blijk geven van een krachtige visie op het terrein van de moderne communicatie.”

Het echte gevaar komt namelijk niet uit Nederland of Luxemburg, maar uit Amerika. Roemer: “In de toekomst moet Nederland zich niet verdedigen tegen Europa, maar zullen Nederland en de rest van Europa zich moeten verdedigen tegen de grootmachten uit Amerika. Daarom moeten we proberen een zo creatief mogelijk aanbod te creëren met producten die breder zijn dan alleen nationaal. Dat is de enige mogelijkheid om kwaliteitsprodukten in de toekomst nog te kunnen betalen. Dat kan alleen als er over grenzen heen wordt gewerkt. Nederland alleen is te klein voor betaaltelevisie, en ieder ander Europees land blijkt dat ook te zijn, zelfs Duitsland.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden