De Tea Party keert terug, bozer dan ooit

Leden van de Tea Party bij het hooggerechtshof. Zij protesteren tegen de nieuwe gezondheidszorgregels die zij ervaren als te veel bemoeienis van de staat. Beeld EPA
Leden van de Tea Party bij het hooggerechtshof. Zij protesteren tegen de nieuwe gezondheidszorgregels die zij ervaren als te veel bemoeienis van de staat.Beeld EPA

Even leken ze verdwenen, de boze blanke mannen en vrouwen met hun rechtzinnige libertarische opvattingen. Maar vanuit het begrotingsravijn klauterden ze omhoog, woedend over slappe Republikeinen die met een deal met Obama hun principes verloochenden. De ultraconservatieve golf die Amerika in 2010 overspoelde, zal slechts een rimpeling blijken vergeleken met het offensief van 2014, zo zweren aanhangers van de Tea Party.

Het was de week waarin de wereld toekeek hoe Washington op het nippertje een harde val wist te voorkomen. En als gevolg daarvan ook de week waarin eens te meer duidelijk werd hoe gespleten de ooit zo ongenaakbare Republikeinse partij nog altijd is. Aan de ene kant staat, ietwat ongemakkelijk, het establishment, de pragmatisten zo u wilt. Aan de andere kant grommen de onverzettelijke hardliners, de Tea Partyleden -en sympathisanten die een nieuw momentum zoeken om Amerika het rechte pad te wijzen.

Kleine staat
Voor een rechtgeaarde libertariër die streeft naar een zo klein mogelijke staat, is het onverteerbaar dat Obama de lasten verzwaart zonder forse bezuinigingen van de overheidsuitgaven. Tegenover elke dollar aan bezuinigingen staat 41 dollar aan nieuwe belastingen, zo rekenen de conservatieven uit. Dat maakt niet alleen lokale Tea Partygroepen furieus, ook het deel van het Republikeinse establishment dat nauwe banden onderhoudt met de radicale vleugel spreekt van een 'epic fail'.

'Veel sympathisanten van de Tea Party zijn echte gelovigen', verklaart National Journal correspondent Micheal Hirsch. Volgens hem hebben zij een scherp geheugen voor de lange geschiedenis van het 'Republikeinse verraad'. 'Ze weten dat ondanks de 'Reagan revolutie' van drie decennia geleden de overheid alleen maar groter is geworden; dat de verschillende conservatieve opstanden sinds de Reaganperiode, inclusief de door Gingrich geleide overname van het Huis in 1994, niets meer heeft opgeleverd dan één stapje vooruit en twee terug.'

Geschiedenis van verraad
Tot de geschiedenis van het verraad behoren nu ook de 85 Republikeinse afgevaardigden die voor het cliffcompromis stemden. De Tea Party verklaart hen vogelvrij. Volgend jaar moeten deze 85 afgevaardigden in hun districten strijden voor hun herverkiezing. 'Onze taak is nu kandidaten te werven, te inspireren en te motiveren om het op te nemen tegen de Republikeinen die de Tea Party de rug hebben toegekeerd', waarschuwt Dustin Stockton van de Tea Party in Texas en Nevada op de Daily Beast.

Stockton hielp in 2010 congreslid Joe Heck aan de nodige steun om zijn Democratische tegenstrever in Nevada te verslaan. Omdat Heck in het Huis van Afgevaardigden voor de wet stemde, heeft de Tea Party bij de verkiezingen in 2014 een rekening te vereffenen. 'Republikeinen als Heck hebben een serieus probleem als zij mensen zoals wij willen bereiken.' Stockton signaleert een 'ongelooflijk gevoel van frustratie' binnen de Tea Party. Hij hoopt dat de beweging zich niet verliest in radicale uitspattingen maar de woede kan omzetten in productieve handelingen. 'En 2014 zal onze eerste kans zijn.'

De tweede kans komt in 2016 als de Republikeinen hun voorverkiezingen houden om te bepalen welke kandidaat voor het presidentschap mag gaan. Een grote kanshebber is Paul Ryan, de running mate van voormalig presidentskandidaat Mitt Romney. Maar Ryan stemde in het Huis vóór de wet. Een andere belangrijke kandidaat, Marco Rubio, stemde in de senaat tegen. Mocht het op een strijd Ryan - Rubio uitdraaien, dan heeft de eerste iets uit te leggen aan de radicale tak van de Republikeinse aanhang.

Invloed Tea Party in congres neemt toe
Wellicht kan de Tea Party al eerder haar invloed laten gelden. Vorige week vergaderde het congres voor het eerst in haar nieuwe samenstelling, zoals die uit de bus kwam bij de verkiezingen van afgelopen november. Het Huis van Afgevaardigden telt nu 234 Republikeinen, waaronder 35 leden die voor het eerst zijn gekozen. Bij de stemming over hulp aan de slachtoffers van orkaan Sandy, bleken 19 nieuwelingen zich tegen de steun te keren. De lichting Republikeinen die in 2010 voor het eerst het Huis binnenkwam (en in 2012 zijn herkozen) telde 22 tegenstemmers. De groep van 2010 is berucht vanwege haar compromisloze houding tegenover alles wat Democratisch is. Niet voor niets staat de lichting bekend als de Tea Party Class. Nu was deze lichting nieuwelingen veel groter (84) dan de groep van 2012 (35) terwijl het verschil in aantal tegenstemmen gering was. Daaruit kun je concluderen dat de nieuwste lichting radicaler is dan die van 2010 en de ideeën van de Tea Party nog altijd springlevend zijn.

Nadat het congres en het Witte Huis het begrotingsakkoord sloten, zei president Obama te hopen dat het bij de volgende begrotingsonderhandelingen 'met wat minder drama' kon. Maar minder drama is wel het laatste waar Obama op moet rekenen, zegt Michael Hirsch. 'De opstand tegen de omvang van de overheid is een echte populistische beweging, en dat verdwijnt niet. De limiet op de schulden is de grootste troefkaart die de Tea Party in handen heeft. Die gaan ze gebruiken ook.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden