De tango verovert Nederland

Salons en concerten - Zondag 13 april, (iedere tweede zondag van de maand) 16-20 uur: Winkel van Sinkel, Oudegracht 158, Utrecht, gratis (20 april 19.30 uur diner dansant en concert van Bailongo) - Zondag 13 april, 16-19 uur: Boterwaag, Grote Markt 8a, Den Haag (iedere tweede zondag van de maand met live muziek, iedere vierde zondag: 22-1 uur), gratis - Zaterdag 19 april Tango in de Tropen, 20.30 uur concert Cuarteto Cedron, vanaf 22 uur salon: Tropeninstituut, Mauritskade 63 Amsterdam, toegang: ¿27,50 (alleen salon ¿12,50). reserveren: 020-5688500 - Koninginnebal, woensdag 30 april, 16-21 uur Flor de Fango, Wezenstraat 5a Arnhem, gratis - Oranjesalon, woensdag 30 april, aanvang 22 uur El Corte Graafseweg 108 b Nijmegen, toegang ¿ 7,50 - Vrijdag 30 mei concert Sexteto Canyengue: Culturele kring, Houten (info.:030-6351024) - 2 en 3 juni Holland Festival: The art of tango, muziek Sextetto Canyengue, dansoptredens van authentieke tangodansparen en leden van het Nationale ballet en poëzievoordrachten. Carré, toegang v.a. ¿30,-, reserveren: 020-6211211 - Iedere zondag 20-1 uur: Cafe Ritmo Tropical, Nieuwe Binnenweg 111, Rotterdam - Iedere maandag, 21.30-1 uur: Spaanse Sociëteit, Capucijnengang 6, Maastricht - Iedere vrijdag, 20.30-24 uur: ATAK, Noorderhagen 12, Enschede, toegang: ¿5,- - Van 16 tot 19 mei: Internationaal tangofestival in Lausanne (Zwitserland), met concerten, optredens en een dagelijks tangobal. fax: 004121-6937800 Een abonnement op La Cadena kost f 35,- per jaar: tel./fax: 230-2939285. Hierin staan ook de adressen van tangoscholen.

DAPHNE VAN PAASSEN

Hoewel er in Nederland meer dan vijftig tangosalons per maand worden gehouden, weet slechts een klein publiek van het bestaan af. Een simpel gekopieerd tijdschriftje - La Cadena - informeert liefhebbers over salons, concerten en workshops van populaire dansers uit Buenos Aires. In de artikeltjes twisten zij over tango-etiquette (niet ten dans vragen, maar met blikken verleiden), dansstijlen en natuurlijk de aard van de tango.

Want daar lijkt iets geheimzinnigs omheen te hangen: tango is meer dan een dans. Ontstaan in de bordelen van Buenos Aires eind vorige eeuw, is de tango voor veel schrijvers en cineasten een metafoor geworden voor de erotische verhouding tussen man en vrouw. De rolverdeling van leiden en volgen is minder simpel dan bij de meeste andere dansen. Hoewel de man doorgaans leidt, kan de vrouw leidend volgen of 'inbreken', zodat de rollen zijn omgedraaid. Het is een soort duel: “In zijn beste vorm daag je elkaar uit, speel je met elkaar en laat je je inspireren door de muziek”, vindt Dorine Lustig, die nu een jaar danst.

Zoals de meesten neemt ze niet alleen les, maar bezoekt ook minstens eenmaal per week een salon. Vorig jaar ging ze zelfs op tangovakantie. Niet in het mekka van de tangowereld, Buenos Aires, maar in een dorpje nabij Toulouse. “Dat was geweldig. Aan de rand van een vallei staat een oud huis met daarbij een dansvloer in de open lucht. 's Ochtends en 's avonds kregen we les en daarna dansten we tot de wijn op was.”

GRAND CAFüS

Nu de tango aan populariteit wint, begint deze verborgen subcultuur bijna letterlijk naar het centrum van het uitgaansleven te verschuiven. Grand cafés als de Boterwaag in Den Haag en de Winkel van Sinkel in Utrecht hebben de tango inmiddels ook ontdekt. Een paar keer per maand schuiven zij de tafels aan de kant en onder de verbaasde blik van de gasten verandert de kroeg in een nostalgisch danslokaal. Want zelden zie je twintigers 'vast' dansen, en minder vaak nog wiegen oudere dames in de armen van jonge mannen. Mooi kunnen dansen lijkt hier belangrijker dan de schoonheid van de jeugd.

Met de salons in cafés boren tangoscholen op hun beurt een nieuw publiek aan. “Mensen moeten toch op de een of andere manier in contact komen met tango, willen ze op les gaan”, zegt docent Jan Dirk van Abshoven. “Een film als Evita bijvoorbeeld heeft direct invloed. Er wordt misschien een minuut in die hele film gedanst, maar er is meteen een toeloop op tangoscholen.” En die scholen hadden volgens hem niet bestaan als er begin jaren tachtig niet een grote Argentijnse tangoshow door Europa toerde. “Die inspireerde de 'eerste' generatie dansers in Nederland.”

Onder invloed van de Argentijnen die begin jaren tachtig naar Europa waren gevlucht, ontstonden de eerste dansscholen. Zo zette de Argentijnse Mirta Diaz samen met Wouter Brave in 1986 de eerste tangoschool van Nederland op in een oude garage in Amsterdam.

Babette Anhalt, inmiddels zelf docente, volgde in die pionierstijd lessen aan de Amsterdamse tangoschool: “In het begin werd er echt op los geïmproviseerd en waren de danspassen behoorlijk theatraal. Als de docenten dan terugkwamen uit Argentinië, waar ze les hadden gehad aan de academies, was het eerste wat ze riepen: 'Sorry, maar wat we jullie geleerd hebben is helemaal fout, het moet allemaal anders'. Dat soort dingen komen nu natuurlijk niet meer voor.”

De docenten zijn geschoold en ook de theatrale dansstijl heeft op de scholen plaats gemaakt voor meer aandacht voor het salondansen. Jan Dirk van Abshoven: “In een drukbezochte salon heb je misschien twintig vierkante centimeter om op te dansen, dat vergt andere technieken.” Daarom doceert hij uitsluitend nog de 'milonguerostijl', waarbij het paar in een innige omhelzing danst en vooral veel wiegt.

In de salons zijn alle stijlen te herkennen. Professionele dansers maken indrukwekkende sprongen, milonguero's deinen in serene rust door de zaal en beginners weten met een aan monomanie grenzende volharding uren de 'basispas' uit te voeren. Opvallend is het aantal paren van gelijke sekse. Dat is geen teken van de moderne tijd, maar een traditie. In Argentinië leerden de mannen vroeger eerst de vrouwenrol dansen voor ze mochten leiden. Ook nieuwe passen werden - buiten de salon op straat - op elkaar uitgeprobeerd.

TROPENINSTITUUT

De mooiste salon die Nederland rijk is, die in het Tropeninstituut, vindt slechts vier maal per jaar plaats. Volgende week zaterdag is de laatste van het seizoen. Na een concert van de Parijse groep Cuarteto Cedron en een tango-optreden kan er door het publiek gedanst worden in de hoge, marmeren hal van het Tropeninstituut. Juist de combinatie concert en salon, maakt het programma ook aantrekkelijk voor niet-dansers. Dat geldt in nog sterkere mate voor de salons in de grand cafés. Doordat er mensen zitten te eten en te drinken en er zo nu en dan een hond over de dansvloer schooiert, is het alsof het dansen bij het leven van alledag hoort. Het is zoiets als het verschil tussen de aanblik van zondagse wandelaars in een park en de wandelvierdaagse.

Maar hoe alledaags ook, een spontaan feestje waarin de salons op de scholen soms uitmonden, zal het nooit worden. In het roze zaaltje van het Amsterdamse schoolgebouw wordt de muziek plots zacht gedraaid. Het is een bijzondere avond: er zijn gasten uit Argentinië en er is een Argentijnse jarig. En zoals dat gaat bij Argentijnen onder elkaar, danst de gast (de bekende danser Julio Balmaceda) voor de jarige, onder luid applaus van de omstanders. Terwijl hij zijn dame alle hoeken van de ruimte laat zien, verliest de tango iets van zijn ernstige erotiek en wordt een smakelijke schuine mop.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden