De tanden van de waakhond zijn scherp

Er vallen veel meer slachtoffers onder Iraakse burgers dan journalisten u vertellen. Zij halen hun gegevens daarover namelijk meestal van de website iraqbodycount.com.

De cijfers over het aantal burgerslachtoffers in Irak zingen op een bizarre manier rond in de media. Het begint bij de vele correspondenten en verslaggevers in Irak. De aantallen doden en gewonden die zij noemen, worden opgeteld door iraqbodycount.com. De schatting die die website vervolgens presenteert, is waarschijnlijk flink aan de lage kant: als een bepaald bombardement de verzamelde internationale pers ontgaat, worden de slachtoffers dus ook niet meegenomen in de Iraq body count. De cirkel is rond nu journalisten overal ter wereld dat cijfer beschouwen als een betrouwbare bron voor het aantal burgerslachtoffers in Irak.

Een andere website, medialens.org, heeft zich flink druk gemaakt over deze aanpak. Er zijn veel betere manieren om te tellen, vinden de makers van die site, zoals simpelweg turven hoeveel doden er bij de crematoria in Bagdad binnengebracht worden. Wat hen betreft geven journalisten door steeds de Iraq body count te citeren, een sterk vertekend beeld van de oorlog in Irak.

Medialens controleert de Britse nieuwsmedia op verschillende onderwerpen. Elke week sturen de makers mailtjes naar redacteuren en hoofdredacteuren, elke keer met ongeveer dezelfde vraag: waarom zag de berichtgeving er zo uit? Waarom schrijft u dit en niet dat? Waarom schreef u dat Israëli’s ’arresteren’ en Palestijnen ’kidnappen’? De licht geïrriteerde reacties worden gepubliceerd en zijn vaak smakelijk om te lezen.

Er zijn nog veel meer websites die net als medialens.org de gevestigde journalistieke orde kritisch volgen, zoals mediachannel.org en mediawatch.com. Alleen zijn er in Nederland niet echt online mediawatchers. We hebben wel Jaap van Ginneken, maar zijn befaamde boek ’De schepping van de wereld in het nieuws’ krijgt op het web maar weinig navolging. Een paar jaar geleden had je wel Extra!, een ’onafhankelijk blad voor onderzoek en analyse van de Nederlandse media’, maar hun website bestaat inmiddels uit niet meer dan een archief van oude nummers.

Misschien zijn de Nederlandse nieuwsmedia wel te braaf. In Duitsland heb je tenminste nog Bild, de leugenachtige boulevardkrant. Die krant wordt elke dag becommentarieerd en bekritiseerd door de website Bildblog.de. Wij hebben wel de Telegraaf, maar die maakt het toch minder bont dan Bild. Als Nederlandse kranten iets verkeerd doen, dan kunnen ze voor de Raad voor de Journalistiek worden gedaagd. Wat je de krant met de koppen als chocoladeletters kunt aanrekenen, is dat de journalisten daar hun neus ophalen voor de Raad, door praktisch nooit op zittingen te verschijnen.

Het is goed dat er websites zijn die erop letten dat de journalistiek een goede waakhond blijft. Degelijke reflectie is erg belangrijk en een beetje extra doorvragen kan heel boeiend zijn. Wat zo goed is aan de online mediawatchers is dat ze niet blijven hangen in hun chagrijn over ’de media’, maar dat ze er iets aan doen. Ze willen met concrete voorbeelden duidelijk maken hoe de berichtgeving beter kan. Hun kritische vragen en analyses zijn daardoor interessant voor journalisten én nieuwsconsumenten. Ook u leest een bericht over aantallen slachtoffers in Irak de volgende keer toch iets kritischer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden