De Sulawesistraat

Rob Schouten

’Jongens, wie van jullie weet wat een Indische buurt is?’ Ik had misschien wel twee vingers opgestoken want ik ken er twee van buiten. Maar wel met het incorrecte antwoord: een mindere buurt in de stad, met straatnamen genoemd naar Indonesische eilanden. Indonesisch? Indisch? Nou ja, we leven na 1948. Mijn lagere school in Groningen bevond zich in de Sumatrastraat. En in Amsterdam woonde ik jarenlang in de Bankastraat. Ik heb enig recht van spreken. Onlangs bezocht ik die Sumatrastraat weer eens en die zag er heel wat opgewekter uit dan ik me herinnerde. Mijn geheugen had er een halve achterbuurt van gemaakt. Op het naburige Deliplein bijvoorbeeld waagde ik mij niet, daar werd in mijn jonge, hiërarchisch denkende brein slecht volk gekweekt. Ook de Amsterdamse Bankastraat is opgeknapt, ons oude huis is weg en er staat nu nieuwbouw. Maar jarenlang kon het er bij mij niet goed in dat er ook heel nette Indische buurten bestonden, bijvoorbeeld de bekendste, die in Den Haag, waar het altijd al goed toeven was, of in Dordrecht waar de dichter Cees Buddingh’ in de plaatselijke Bankastraat woonde, waaraan hij menig ode heeft gewijd. Het opmerkelijke aan al die Indische buurten is natuurlijk dat er helemaal niet per se Indische mensen wonen maar dat ze toch een soort erfenis van Nederland lijken te beheren: Insulindeweg, Gorontallastraat, Atjehplein. Het zijn een soort historische aardrijkskundelessen, stammend uit de tijd dat we Indië nog zelf hadden. Het gekke is ook dat het nieuwe er zo slecht toe doordringt. Ons Indië bestaat allang niet meer en veel van die namen zijn inmiddels verouderd. Wie aan het Buitenzorgplein (in Enschede) woont leeft in het verleden, niet in de tegenwoordige tijd. Het viel me de laatste dagen vooral op omdat het Indonesische eiland Sulawesi op droeve wijze in het nieuws was vanwege een vliegtuigongeluk. Heeft Nederland al een Sulawesistraat? Welnee, die heet nog altijd Celebesstraat, alsof er niks gebeurd is. Weliswaar kun je zeggen dat straatnamen in het algemeen tot een zeker conservatisme neigen en de Prinses Beatrixschool ook nog altijd Prinses Beatrixschool heet, hoezeer de naamgeefster ook allang koningin is, maar juist in oud-kolonialistische naamgeving liggen dingen gevoelig. We zijn de enigen overigens niet, in Brussel heb je nog het Tanganyikaplein, in Engelstalige landen bestaan nog Ceylon en Rhodesia Streets. Trouwens ook Utrecht kent een Ceylonstraat. Straatnamen behoren kennelijk meer tot de geschiedenisboekjes dan tot het actuele nieuws. Naamsverandering in Indische buurten ligt zo te zien nogal moeilijk. In de Amsterdamse deelraad zijn stemmen opgegaan om het hele Indische aan de buurt te ontnemen, omdat mensen de Boeroestraat en de Boetonstraat niet uit elkaar kunnen houden, en er nieuwe namen aan te geven, zoals de Bosporusweg en de Straat van Panama. Zo schep je het hele verleden in elk geval weg. Ik ken maar één stad waar ze de boel een beetje hebben aangepast, in Dordrecht heb je een Jakartastraat. Maar de Sulawesistraat heet daar niettemin nog steeds Celebesstraat. Alsof we nog weten waar dat ligt, Celebes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden