De succesformule van Noorwegen, het succesvolste land ooit op de Winterspelen

Marit Bjørgen op weg naar haar tweede gouden langlaufmedaille in Pyeongchang. De Noorse is nu de succesvolste winterolympiër ooit. Beeld AFP

Noorwegen is met veertien gouden, veertien zilveren en elf bronzen medailles het succesvolste land ooit op de Winterspelen. Dertig jaar geleden bleef de teller op nul staan. Dat schudde iedereen wakker.

Morten Hagenstuen heeft op de tribune amper tijd om de langlaufwedstrijd te bekijken. Iedereen wil met de Noor op de foto. Hij valt op met zijn antieke Vikinghelm met grote hoorns. Zijn gezicht is rood geschminkt, met een blauw kruis over zijn ogen, neus en mond. De vlag van Noorwegen.

Wie wil weten waar het feest is, moet bij hem zijn. De Noren hebben geen Noors feesthuis, terwijl er genoeg te vieren is in Pyeongchang met een historisch aantal van 39 medailles. Nooit won een land op de Winterspelen zoveel medailles. Hagenstuen kon juichen voor veertien keer goud, veertien keer zilver en elf keer brons. Marit Bjørgen zorgde voor de bekroning door het afsluitende langlaufonderdeel te winnen, waarmee ze de succesvolste winterolympiër ooit werd.

Hagenstuen noemt zichzelf 'The Viking', het hoofd van de Noorse supporters. Hij heeft zelfs visitekaartjes laten maken voor zijn alter ego. Waarom er geen feesttent is? Hagenstuen heeft geen idee. "Onze sportkoepel wilde het dit keer niet. Zal wel iets met geld te maken hebben."

Maakt hem verder niet uit. Uit de zak van zijn kostuum haalt hij een stapel met kaartjes van het restaurant waar het grote succes van de Spelen gevierd gaat worden. "Je bent welkom hoor", zegt hij met een knipoog. "De koning komt ook. Je moet wel mijn naam noemen als je binnen wilt komen."

Flow

Er is genoeg te vieren. Noorwegen zat deze Spelen in een flow, zegt de Noorse chef de mission Tore Ovrebo. Het doel van Noorwegen was dertig medailles, het werden er negen meer. Noorwegen won deze Spelen goud op acht onderdelen. Dat gebeurde nog nooit. Het was zó'n succes, dat er eind vorige week een tekort aan goudkleurige schoenen was voor de sporters die naar de medailleceremonie moesten.

Oude tijden herleefden. Noorwegen, het land dat in de jaren vijftig en zestig heerste op de wintersportonderdelen, was ver weggezakt. Na het dieptepunt van nul olympische medailles in Calgary in 1988, werd het land wakkergeschud, zegt Ovrebo. Sportbonden die eerst hun eigen gang gingen, sloegen nu de handen ineen.

Er werd een nationaal topsportcentrum opgericht. Dat programma, Olympiatoppen, was destijds een vernieuwende manier om naar topsport te kijken. Kennis van allerlei sportdisciplines werd onderling gedeeld. Nu geldt het als een soort sportuniversiteit, een plek waar sport als wetenschap wordt gezien.

Te duur

Het leverde, en levert nog steeds, bakken met kennis op. De Noren, altijd al goed in langlaufen, gingen zich ook toeleggen op biatlon en andere sporten waar veel medailles op te halen waren én weinig weerstand was. Een op de drie olympische gouden langlaufmedailles ooit werd aan een Noor of Noorse uitgereikt. Skeleton en bobslee? Doen ze niet, is te duur.

Nu is er dan het grote succes, maar de route van nul medailles in 1988 naar veertien goud van nu was niet altijd makkelijk. In verschillende sporten liepen de budgetten terug, omdat er simpelweg niet werd gepresteerd. In het schaatsen bijvoorbeeld, waar Adne Sondral in 1998 de laatste medaillewinnaar was voor de Noren. Geen succes betekent ook in Noorwegen geen geld. Dus moesten de Noorse schaatsers de laatste jaren zelf hun trainingskampen betalen.

Het leidde tot een broodnodige cultuuromslag, zegt Ovrebo, die niet wil ingaan op wat er dan veranderd is. Maar feit is dat het dit jaar nieuwe kampioenen opleverde. New kids on the block, noemt Ovrebo schaatsers als Sverre Lunde Pedersen en Havard Lorentzen. Kampioenen in een land waar er al zoveel zijn. In het relatief dunbevolkte Noorwegen (5,3 miljoen inwoners) kennen veel mensen wel op een of andere manier een olympiër, zegt Ovrebo. "De sport in Noorwegen is klein genoeg, zodat iedereen praktisch iedereen kent, maar groot genoeg om een cultuur te zijn. Onze helden zijn zichtbaar in de samenleving. Het zijn normale mensen die hard werken. Dat maakt het ook minder beangstigend om er als kind of volwassene voor te gaan."

Breedtesport

In plaats van te kiezen voor een paar talenten om op te leiden, wordt de breedtesport ontwikkeld. Kinderen tot dertien jaar doen niet aan ranglijsten. Het gaat om spelen, niet om eerste worden. Zo kan iedereen winnen. Ovrebo: "Sommige landen investeren in een paar kinderen, leggen ze in de watten om talentvol te worden. Wij doen het tegenovergestelde. Als wij kinderen voor langere tijd laten sporten met hun vriendjes, dan ontstaat er wel talent. Ze moeten niet alleen zijn. Ze moeten met normale kinderen sporten."

Samen sporten levert ook een teamgeest op die op latere leeftijd van pas komt. De Noorse topskiërs Aksel Lund Svindal, Kjetil Jansrud en Aleksander Aamodt Kilde vertelden in de New York Times hoe ze samen beter wilden worden. Niet als rivalen, maar als team. In het schaatsen liet Pedersen zijn medaillekans op de 10 kilometer schieten om in de ploegenachtervolging te winnen.

Viking Hagenstuen maakt het niet uit hoe de Noren tot succes komen, als er maar succes is. Hoeft hij tenminste niet als enige met gouden medailles om zijn nek te lopen. Voor iedere gewonnen plak hangt hij een nepmedaille om. Het gewicht is aan het einde van de Spelen bijna niet meer te dragen.

Chef de mission Ovrebo: "Het gaat nu goed. We moeten niet gaan geloven dat we supermensen zijn. Het is gewoon hard werken binnen een goede organisatie."

Lees ook: Nederland is gewaarschuwd, een nieuwe Noorse ‘ijstijd’ breekt aan

Lees hier onze andere verhalen over de Olympische Spelen in Zuid-Korea

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden