De strijd om de schone lucht

Elk nieuw bouwplan zorgt voor extra autoverkeer. Daardoor stuiten nieuwbouwplannen vaak op een verbod van de rechter: omwille van de schone lucht. Zo zou Dordrecht graag z’n Achterom aanpakken. En in Beverwijk of Nieuwegein hebben ze ook ambities. Maar dan ligt opeens de rechter dwars.

door Wybo Algra

Zelfs op deze zomerse dag ziet het Dordtse Achterom er desolaat uit. De winkels en kiosken zijn stuk voor stuk dichtgeplakt, woningen erboven gekraakt.

Twee jaar geleden lag de korte, rechte straat al helemaal open. De werkzaamheden aan riolering en bekabeling waren in volle gang, ter voorbereiding op de nieuwbouw van een parkeergarage, winkels en woningen.

Toen kwam het werk abrupt tot stilstand: de rechter legde de bouw stil vanwege de toekomstige gevolgen van de parkeergarage voor de luchtkwaliteit. De garage gaat immers extra autoverkeer in de buurt opleveren. De gemeente hoopte op een snelle oplossing en liet in de tussentijd de bouwput maar even open liggen. Maar nog steeds, twee jaar verder, is er geen enkel zicht op wanneer de bouw van de parkeergarage kan beginnen.

Dordrecht maakte jaren geleden al plannen voor de binnenstad, die in de concurrentiestrijd met Rotterdam en Breda aantrekkelijker moet worden als winkelgebied. Het Statenplein is al aangepakt, een deel van de binnenstad is inmiddels verboden gebied voor auto's. Het Achterom is de volgende stap. Daar wil de gemeente chique winkels en een parkeergarage, om de krappe historische straatjes te ontzien.

Het waren omwonenden en P1, eigenaar van een concurrerende parkeergarage, die in 2004 met succes een bouwstop wisten af te dwingen bij de rechter. „We vonden dat de gemeente niet goed had onderbouwd waarom er meer dan 400 extra parkeerplekken nodig zijn”, verklaart Patrick van Bruggen van P1. Was de luchtkwaliteit dan alleen een handig hulpmiddel voor P1 om bij de rechter zijn gelijk te halen? Nee, zegt Van Bruggen: „Als wij waar dan ook in het land een parkeergarage willen bouwen, moeten we ons aan de regels houden. Wij vinden dat gemeenten dan even streng moeten worden getoetst.”

Terwijl winkeliers en winkelpubliek steen en been klaagden over zand en onkruid op het Achterom, werd op het stadhuis koortsachtig verder gedacht. „We wilden het autoluwe gebied in de binnenstad nog wat groter maken”, zegt gemeentewoordvoerder Leo den Otter. „En we bedachten dat we in de nieuwe garage geen diesels zouden toelaten, omdat die voor de meeste uitstoot van fijnstof zorgen. Maar de rechter vroeg zich af wie zou gaan controleren of diesels er niet stiekem toch zouden parkeren.”

Zo ving Dordrecht andermaal bot bij de rechtbank. Dit was een voorlopige uitspraak, vorige zomer, in afwachting van het definitieve vonnis. De gemeente besloot in arren moede na de bouwvak de zanderige puinhoop voorlopig maar weer dicht te gooien.

Weer een half jaar later, afgelopen februari, kwamen het Milieu- en Natuurplanbureau en het RIVM met nieuwe cijfers over de luchtkwaliteit. Hun hoopvolle boodschap, op basis van herziene metingen en rekenmodellen: het valt mee met de concentratie fijnstof in de Nederlandse lucht. Het aantal voorziene knelpunten in 2010 zou daardoor landelijk met vijftig procent dalen.

Dordrecht liet ijlings de situatie bij het Achterom narekenen met de nieuwe modellen, met volgens de gemeente aanmerkelijk betere uitkomsten. Er was helaas een juridische complicatie. „De termijn waarbinnen de gemeente nieuwe gegevens kon aandragen, was verstreken. De rechter sprak recht op basis van wat er lag”, zegt Den Otter. Eén lichtpuntje: de bouw van de winkelstrip aan de westkant van het Achterom is nu wel toegestaan.

Den Otter: „Voor de overige winkels, de woningen en de parkeergarage zijn we in feite terug bij af. We moeten een nieuwe bouwaanvraag beoordelen en vervolgens de bouwvergunning verlenen. Daarna zijn de tegenspelers weer aan zet.” Want net als de gemeente, kunnen de bezwaarmakers in zo'n nieuwe procedure van voren af aan beginnen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden