De straat is nog het enige podium voor de oppositie

President Maduro houdt criminaliteit en inflatie niet in toom. Toch zit hij vast in het zadel.

Zelden groeide de arrestatie van een voortvluchtige uit tot zo'n massale happening als gisteren in de Venezolaanse hoofdstad Caracas. Tienduizenden mensen gaven gehoor aan de oproep van oppositieleider Leopoldo López om hem 'te vergezellen' bij zijn overgave aan de politie, die hem te midden van een juichende menigte inrekende. López werd gezocht voor het geweld tijdens demonstraties van de oppositie vorige week, waarbij drie doden vielen en tientallen gewonden.

De bijeenkomst liep uit op een nieuw landelijk protest tegen het beleid van president Nicolás Maduro. Terwijl in omringende landen de economie groeit, is vorig jaar in Venezuela de inflatie met ruim 56 procent gestegen - de hoogste ter wereld. Behalve grote hoeveelheden olie produceert het land vrijwel niets meer. Voor import is te weinig geld. Basisartikelen zoals melk, suiker, rijst, bakolie, medicijnen en toiletartikelen zijn regelmatig alleen op de zwarte markt te krijgen.

In het hele land hapert de stroomvoorziening. De munt 'sterke bolívar' doet op de zwarte wisselmarkt nog maar een tiende van de officiële koers. De criminaliteitscijfers behoren tot de hoogste ter wereld, en hetzelfde geldt voor de corruptie.

Maduro heeft in krap een jaar presidentschap weinig verbetering gebracht in de toch al belabberde erfenis van zijn voorganger, de charismatische ex-luchtmachtofficier Hugo Chávez, die vorig jaar maart na veertien jaar presidentschap aan kanker overleed. Diens zogeheten 'Bolivariaanse revolutie' bestaat uit een staatsgeleide economie en een uitgebreid stelsel van sociale programma's op het gebied van huisvesting, onderwijs, voedsel en uitkeringen. Die komen vooral ten goede aan grote groepen armen, terwijl andere delen van de bevolking juist worden buitengesloten.

Dit heeft geleid tot enorme polarisatie, waarbij iedere mogelijkheid tot kritiek stelselmatig wordt geblokkeerd. In het parlement is de oppositie machteloos sinds Maduro toestemming kreeg om per decreet te regeren. Kritische radio- en tv-zenders zijn gesloten. Onafhankelijke kranten kampen met tekort aan papier, waarvoor zij afhankelijk zijn van de staat.

Het enige podium dat de oppositie rest is de straat en daar weten de revolutionaire leiders wel raad mee. De staatsmedia, waartoe al bijna alle kanalen behoren, tonen stenengooiende 'fascisten' met dreigende muziek. Volgens Maduro stuurt de oppositie aan op een staatsgreep, geholpen door de VS. Terwijl de Venezolaanse politie een klopjacht opende op López, zette Maduro drie Amerikaanse consulaire medewerkers uit wegens 'opruiing'.

López vormde zonder twijfel een katalysator. Hij greep spontane, aanvankelijk vreedzame studentenacties aan om de andere sectoren op te roepen Maduro uit het zadel te wippen. De felle López is uit op het leiderschap dat al jaren in handen is van de veel gematigder Henrique Capriles, die de oproep tot aftreden van de president afwees. Op de sociale media wint López snel aan populariteit ten opzichte van de passieve Capriles. De rest van de oppositie, verenigd in de Tafel van Nationale Eenheid MUD, restte weinig anders dan zich solidair te verklaren met de demonstraties om een breuk te voorkomen in het front tegen de regering.

De recente protesten leggen dan ook eerder een interne machtsstrijd bloot bij de oppositie dan de zwakte van het regime. Maduro krijgt met het geweld hooguit een goede stok in handen om de oppositie mee te slaan.

"Hij zit vaster in het zadel dan ooit", zegt politicoloog Carlos Romero vanuit Caracas over president Maduro. "Ondanks zijn wanbeleid weet hij zich gesteund door de helft van de bevolking en van de andere helft is een groot deel allang afgehaakt. De controle over de strijdkrachten is totaal. En ook internationaal staat hij sterk."

Wat niet wil zeggen dat Maduro van de oppositie af is. Nu López zich heeft aangegeven, is een invloedrijke leider even van het toneel verdwenen. Maar zolang de oorzaak van de onvrede niet wordt weggenomen, zijn nieuwe protesten een kwestie van tijd.

Amateurfoto: geheime dienst schiet op studenten

Mede dankzij beeldmateriaal van amateurs die de rellen met smartphones vastlegden, konden gedetailleerde reconstructies worden gemaakt van de schietpartijen van vorige week. De relatief evenwichtige krant Últimas Noticias zette er een op internet. Te zien is hoe leden van de geheime dienst Sebin kogels afvuren op studenten. Er vielen twee doden, waarvan één regeringsaanhanger. Een man die probeerde hulp te bieden, werd later die dag ook neergeschoten met eenzelfde kogel, zo bleek uit politieonderzoek. Dit voedde speculatie over een autonoom opererende Sebin, die uit was op slachtoffers. Dinsdag werd de baas van de dienst ontslagen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden