De storm rondom Congo’s nieuwe president is al bij zijn beëdiging geluwd

Voormalig president Joseph Kabila schudt handen met de zojuist beëdigde president Félix Tshisekedi. Beeld AFP

Voormalig oppositiepoliticus Félix Tshisekedi is gisteren beëdigd als nieuwe president van Congo. De voorspelde onrust blijft uit, al is er volop controverse over de legitimiteit van zijn verkiezing. 

Ten overstaan van duizenden juichende aanhangers is Félix Tshisekedi gistermiddag in het presidentiële paleis in hoofdstad Kinshasa beëdigd als nieuwe president van de Democratische Republiek Congo. In aanloop naar de verkiezingen van 30 december was er grote angst voor chaos, maar de voorspelde onrust lijkt uit te blijven. Congolezen vieren vooral feest dat langregeerder Joseph Kabila, die achttien jaar aan de macht was, eindelijk is afgetreden.

Gekleed in een blauw pak legde Tshisekedi de eed af en kreeg hij de nationale vlag en een exemplaar van de grondwet overhandigd van zijn voorganger Kabila. Hij markeerde hiermee de eerste vreedzame machtswisseling tussen twee presidenten sinds 1960, toen het land onafhankelijk werd van België.

“We willen een sterk Congo opbouwen, gericht op ontwikkeling in vrede en veiligheid. Een Congo waar iedereen een plek heeft”, zei hij in zijn speech. Hij beloofde corruptie aan te pakken en alle politieke gevangenen vrij te laten.

Nadat hij een eerbetoon had gegeven aan zijn vader, de overleden oppositie-icoon Étienne Tshisekedi, werd de nieuwe president even onwel. Hij keerde kort daarna terug­­ op het podium en zei dat hij uitgeput was van de overweldigende emoties en het lange verkiezingsproces. Een woordvoerder zei later tegen persbureau Reuters dat zijn kogelwerende vest te strak zat.

Alternatieve tellingen

Het Congolese hooggerechtshof riep Tshisekedi zaterdag officieel uit tot winnaar van de presidentsverkiezingen. Rivaliserend oppositiekandidaat Martin Fayulu had de uitslag aangevochten omdat er volgens hem sprake was van fraude. Volgens hem hebben Kabila en Tshisekedi het op een akkoordje gegooid toen bleek dat de kandidaat van de regerende partij niet zou gaan winnen. Ook de katholieke kerk in Congo en de internationale gemeenschap plaatsen vraagtekens bij de geldigheid van de uitslag. Volgens hun alternatieve tellingen heeft Fayulu gewonnen.

De reacties op Tshisekedi’s overwinning waren daarom in eerste instantie terughoudend. De Afrikaanse Unie vroeg het land vorige week om de bekendmaking van de definitieve winnaar uit te stellen tot er meer onderzoek was gedaan. Het hooggerechtshof gaf daar geen gehoor aan. Bij de inauguratie waren­­ maar weinig staatshoofden aanwezig – alleen de president van Kenia, Uhuru Kenyatta – wat tekenend is voor het matige enthousiasme over het verloop van de verkiezingen.

Toch ziet het ernaar uit dat de internationale gemeenschap haar twijfels opzij zet om de rust in het Centraal-Afrikaanse land te bewaren. Eerder feliciteerden regeringen uit andere Afrikaanse landen Tshisekedi al, zoals Zuid-Afrika, Kenia, Tanzania en Angola.

Woensdag spraken de Verenigde Staten­­, voorheen zeer kritisch over de uitslag, hun steun uit voor de president. Ook de Afrikaanse Unie en Europese­­ Unie zegden uiteindelijk toe met Tshisekedi te willen samen­werken, maar weigerden hem te feliciteren.

De Congolese bevolking lijkt geen behoefte meer te hebben aan massale protesten, zoals die plaatsvonden toen Kabila weigerde af te treden. Slechts een klein deel heeft gehoor gegeven aan de oproep van Fayulu om de straat op te gaan. In plaats daarvan accepteren ze Tshisekedi’s overwinning en zijn ze blij dat ze van Kabila af zijn.

Sleutelposities

Het is echter onwaarschijnlijk dat Kabila volledig van het politieke toneel verdwijnt. Niet alleen vanwege de mogelijke deal die hij met Tshisekedi heeft gesloten, maar ook omdat zijn partij ongeveer zeventig procent van de parlementszetels heeft gewonnen. Dat betekent dat de premier uit zijn gelederen komt en dat samenwerking met Kabila-loyalisten onoverkomelijk is. Dit maakt het voor Tshisekedi moeilijk grote hervormingen in gang te zetten. Bovendien zitten er nog veel aanhangers van Kabila op sleutelposities bij de overheid en veiligheidsdiensten.

Lees ook: 

Afrikaanse Unie vraagt om Congo om nog even geen verkiezingswinnaar uit te roepen

De Afrikaanse Unie probeerde invloed uit te oefenen op de nasleep van de verkiezingen in Congo. Dat is uniek, maar de Congolese regering was niet onder de indruk.

Krijgt Congo voor het eerst in zijn geschiedenis vreedzame verkiezingen?

Na twee jaar uitstel ging Congo eindelijk naar de stembus, waar vrees voor fraude en chaos de boventoon voerden

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden