De stilte is verbannen. Een stichting voor rust signaleert herrieplekken en pleit voor het recht op 'geen geluid'.

Lawaai is de terreur van deze tijd. Vindt Lia Verhaar (58) van de stichting BAM Nuenen. De afkorting staat voor: bescherming akoestisch milieu. De stichting streeft naar afschaffing, dan wel sterke beperking, van ongewenst storend geluid. Zoals opgedrongen muziek uit luidsprekers op pleinen en in het openbaar vervoer, maar ook geluidsbehang in restaurants en supermarkten. 'Waarom moet verdraagzaamheid altijd worden opgebracht door degenen die van rust houden?'

De stichting BAM nam contact op na een reportage op deze pagina over een Tilburgse tentoonstelling van bouwradio's. Bouwvakkers stelden hun zelf in elkaar geknutselde bakkies daarvoor beschikbaar, in ruil voor een nieuw plastic exemplaar. Een schoolvoorbeeld van irritant geluid, de bouwradio, aldus Lia Verhaar, in 1995 initiatiefneemster van BAM. De gillende herrie op bouwplaatsen stoort haar mateloos. En haar niet alleen, blijkt uit de grote respons die de stichting krijgt. ,,Vaak klinken wel vijf radio's door elkaar. Soms is er niet eens iemand. Zitten ze allemaal te lunchen”.

De oprichting van de stichting, destijds gelanceerd in het NCRVprogramma Plein Publiek, leidde meteen tot een stroom reacties en een ware mediahype. ,,Kennelijk hadden we een taboe aangeboord. Iedereen heeft last van storende geluiden, maar je mag er niks van zeggen. Je hebt zo een conflict”. In het bulletin dat twee keer per jaar verschijnt en op de website zegt BAM er voortdurend wat van. Onder meer door aan krantenberichten te refereren, zoals: 'Dodelijke brand na klachten geluidsoverlast', of:

'Homo-zwemclub moet muziek zachter zetten'. BAM signaleert herrieplekken en 'beloont' bedrijven die zich door een rustige sfeer onderscheiden.

Voor het interview met Lia spreken we af bij een Norbertijnerabdij. Persoonlijk gaat ze heel erg ver in het ontwijken, dan wel bestrijden van irritant geluid. Zo zul je haar nooit in winkels zien waar muziek opstaat. ,,Mijn man doet voortaan de boodschappen”. Ongevraagde geluiden beschouwt zij als ,,een inperking van bewegingsvrijheid. Een stad bezoeken, vakantie, een terras aandoen tijdens een fietstocht, het kan niet meer. Overal klinkt muziek”.

Een van de initiatieven van BAM is de publicatie van een lijst met muziekvrije, winkels, kroegen en restaurants. Lia Verhaar:

,,Voordat ik ergens ga eten bel ik altijd of de muziek uit kan. Het gaat mij niet om verzet tegen muziek - persoonlijk hou ik erg van muziek, maar niet ongevraagd, waardoor je je nauwelijks verstaanbaar kunt maken”. Hoe zit het met roken? Zelf rookt Lia niet, ,,maar als ik moet kiezen, dan geef mij maar rook. Dat al1 tijd nog liever dan dat gejengel aan mijn hoofd”.

Op de uitgebreide lijst 'stille' bedrijven, alfabetisch gerangschikt op plaatsnaam, staan de meest uiteenlopende zaken. Veel reformhuizen en boekwinkels, maar ook een paling-en zalmrokerij in Scheveningen, een bank in Boven-Karspel, toch nog behoorlijk wat café's in Amsterdam, een warme bakker in Drachten en een groentezaak in Delden. Het is overigens niet zo dat altijd uit ideologische motieven de geluidsknop wordt omgezet. Neem de Aldi en de Lidl. ,,Die willen hun producten zo goedkoop mogelijk aanbieden. Als ze muziek draaien moeten ze Bumarechten betalen. Daarom is het er zo stil”. De stichting heeft bekende namen in het comité van aanbeveling, zoals Wim de Bie, Kees van Kooten, Gerrit Komrij, Rudi Fuchs, Jan Mulder en Ivo de Wijs. Erelid in het bestuur is zangers/schrijfster Marie-Cécile Moerdijk. ,,Die zet al honderd jaar bouwradio's uit”. Geld komt spontaan binnen als het bulletin weer eens verschenen is, of als de stichting publiciteit heeft gehad. Lia Verhaar: ,,Wij hebben het nooit over geld”.

Komen er ook negatieve reacties? ,,O ja, heel veel mensen betichten ons van gedram, gezeur en gezeik. Maar we boeken wél resultaat. Zo hebben we bereikt dat mensen eerder iets durven te zeggen. Zij voelen zich door ons gesteund. Vergeet niet: er wordt heel veel in stilte geleden. Ik heb wel eens langdurg zieke mensen aan de telefoon gehad in verband met geluidsoverlast. Er zijn mensen die dood willen vanwege de herrie”. Is dat werkelijk waar?

,,Ja, mensen zijn wanhopig. Ze pakken de auto om ergens rustig een boek te kunnen lezen. Geluidsoverlast tast het lichamelijk en geestelijk welbevinden aan. Op de werkvloer zijn er ook grote problemen. Mensen die er niets van kunnen of durven zeggen, lijden in stilte”.

Geluidsterreur gaat heel erg ver, weet Lia. ,,Zelfs uit ziekenhuizen en behandelkamers bereiken ons bizarre verhalen. Er schijnen chirurgen te zijn die niet schromen te opereren bij housemuziek. En wat te denken van mensen die geopereerd zijn en liggen bij te komen onder een schetterende tv?” Over tv gesproken. De stichting BAM attendeert op de website op het bestaan van een apparaatje (TV-B-Gone) waarmee bijvoorbeeld in winkels televisies met daarop vaak promo's, op afstand stiekum kunnen worden uitgezet. Het apparaatje lijkt op een sleutelhanger. ,,Weet je wat het mooie is? We zetten zo'n tv uit en niemand valt het op!” Een apparaatje om mobiele telefoons uit te zetten is naar verluid in de maak.

Waar ligt de grens? ,,.Die vraag krijg ik nou elke dag”, aldus Lia. Spelende kinderen? ,,Kinderen schreeuwen steeds harder. Ze worden doof, door alle harde muziek. Ouders gaan ook steeds harder tegen hun kinderen praten. Daarbij komt dat in veel huizen radio en televisie de hele dag aanstaan”.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden