De stille kracht van Wassenaar

'Hij ergerde zich hartgrondig aan de statusbewuste sfeer die het villadorp ademde. Vriendschappen bleken plotseling afhankelijk van het geschatte jaarinkomen van de ouders en op verjaardagspartijtjes werden de gasten onder het mom van een spelletje zorgvuldig uitgehoord over vaders positie en vooruitzichten.'

De overgang van Rotterdam naar Wassenaar beviel de 12-jarige Norbert Schmelzer maar matig, zoals zijn biograaf Robbert Ammerlaan beschrijft. In Wassenaar (ruim 25000 inwoners, 3400 buitenlanders, 200 bijstandstrekkers) hebben christen-democraten zich altijd thuisgevoeld. Schmelzer is er na een periode in Kijkduin teruggekeerd. Toch is volgens het cliché Wassenaar VVD en de VVD Wassenaar. De jonge liberale staatssecretars Mark Rutte beklaagde zich onlangs nog over het Wassenaarse imago van de partij. In de politieke geschiedenis is het villadorp echter veel meer verbonden met christen-democraten. Niet direct in gunstige zin trouwens. Het dorp zou goed kunnen dienen als metafoor voor politieke intriges, conspiratie en geheimzinnigheid.

De katholieke politicus Louis Beel, die na de oorlog een zwaar stempel zette op de Nederlandse politiek, verwierf zich niet voor niets de bijnaam De sfinx van Wassenaar. Beel hield van bosschages die zijn stappen letterlijk aan het oog van de buitenwereld onttrokken. Als hoeder van de koninklijke onschendbaarheid schrok hij zelfs niet voor terug bospaadjes te nemen om paleis Soestdijk te bereiken.

De groene sluier van Wassenaar is aantrekkelijk voor politici in een gecompliceerd coalitieland als het onze. Op de sofa van Beel kwam het kabinet-Marijnen tot stand, op het bankstel van de Dijkstals het eerste kabinet-Kok, in de salon van Chris van Veen het befaamde Akkoord van Wassenaar tussen de werkgevers en de leiders van de vakbeweging.

Niet uitgesloten is dat er van dat mysterieuze lover ongemerkt invloed uitgaat op de politieke ziel, een stille, donkere kracht. De twee beruchtste Brutus-figuren in de vaderlandse politiek kwamen uit Wassenaar, Schmelzer die premier Cals een dolk in de rug stak en Marnix van Rij die in Jaap de Hoop Scheffer zijn Julius Caesar zag. Dat kan geen toeval zijn. Coalitiesmeders, Brutussen en mysterieuze politici zoals de christelijk-historische Roelof Kruisinga, zij voelen zich senang in de weelderige buitenplaats van Den Haag, die zo'n grote gelijkenis vertoont met Bandoeng, zoals Dijkstal ontdekte toen hij met een delegatie kamerleden in 1994 tijdens een bezoek aan Indonesië voor een dag in dit hooggelegen oord neerstreek. Tijdens deze reis weefde de coalitiesmeder Dijkstal al ongemerkt de draden van de paarse coalitie. Toen de door opspelende darmen gekwelde Van Mierlo zich op een tochtje door de Borneose jungle even achter een bosje terugtrok en zich even later grijnzend weer in het gezelschap voegde, riep Dijkstal: 'De basis voor paars is gelegd!'

De tien beroemdste

politici uit Wassenaar:

1Norbert Schmelzer (CDA)

2Hans Dijkstal (VVD)

3Louis Beel (KVP)

4 Jkhr. Van der Goes van Naters (PvdA)

5Jelle Zijlstra (CDA)

6Molly Geertsema (VVD)

7Chris van Veen (CDA)

8Bram Peper (PvdA)

9Neelie Kroes (VVD)

10Marnix van Rij (CDA)

Charlie Aptroot is het enige lid van de VVD-fractie dat zich erfgenaam van Dijkstal, Rudolf de Korte en Geertsema mag noemen. Molly Geertsema heeft vermoedelijk het sterkst bijgedragen aan het Wassenaars imago van de VVD. Hij beantwoordde nog volledig aan wat Jan Greshof dichtte over de zindelijke burgerheren: Ze zijn volkomen gaaf en afgerond, oud-liberaal, wantrouwend en gezond, de dominee, de dokter, de notaris, die denken dat uw dichter niet goed gaar is. Toen twee jonge Trouw-verslaggevers deze deftige liberaal, die in zijn dagen het kamerlidmaatschap nog combineerde met het burgemeesterschap van Wassenaar, eens gingen interviewen, riep hij bij de deur het keffende hondje van vrinden uit Parijs in het Frans tot de orde: TAIS-TOI! Sinds Wiegel in 1972 de leiding van Geertsema overnam, is de VVD snel de partij geworden van 'de bakker, de slager en de makelaar', zoals de politiek assisent van Bolkestein haar onlangs omschreef.

Reacties? parlement@trouw.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden