Interview

'De steun van Rutte voor VVD-voorzitter Keizer betekent weinig'

Premier Mark Rutte feliciteert Henry Keizer in 2014 met zijn benoeming tot partijvoorzitter van de VVD. Beeld ANP

Vanavond komt de top van de VVD weer bij elkaar om over de zaak-Keizer te praten. Nu Henry Keizer in opspraak is geraakt, komt zijn herbenoeming als VVD-voorzitter in gevaar.

De integriteitscommissie van de partij is een onderzoek begonnen naar de vraag of hij integer heeft gehandeld bij de verkoop van uitvaartonderneming de vereniging voor Facultatieve crematie. Keizer was daar verkoper, koper en adviseur. Door traag en onhandig opereren kan die zaak hem de kop gaan kosten, zegt politiek redacteur Romana Abels.

Romana, waar praat de VVD-top vanavond over?

“De agenda is niet openbaar, dus moeten we gissen. Maar het lijkt me dat de vraag op tafel ligt of Keizer gedurende dat onderzoek voorzitter kan blijven, of dat hij terug moet treden. En waarschijnlijk gaat het ook over de vraag of hij überhaupt weer kandidaat moet zijn voor het voorzitterschap.”

Het VVD-congres kiest 20 mei een nieuwe voorzitter. Zijn er tegenkandidaten?

“Nee, en dat is best gek. Keizer heeft voor de verkiezingen gezegd dat hij opstapt als de VVD geen 51 zetels haalt. Nou, ze zijn niet verder gekomen dan 31, maar Keizer is gebleven. Hij had beter kunnen gaan, dan had hij deze ellende niet gehad.”

Wat is precies de kern van die ellende?

“Hij heeft bij de verkoop van het uitvaartbedrijf een goede deal gesloten. Dat is niet verboden, tenzij er iemand wordt benadeeld, en dat lijkt hier niet het geval. De integriteitskwestie zit hem erin dat hij tegelijk koper, verkoper en adviseur van de uitvaartvereniging was.”

Sinds wanneer is integriteit van bestuurders bij de VVD een punt?

“Dat is een heel groot punt, en dat is het sinds de vorige voorzitter, Benk Korthals, heeft gezegd dat er hard wordt opgetreden tegen VVD-bestuurders die niet integer handelen. Keizer heeft een nog strengere lijn ingezet. Hij wil absoluut geen zelfverrijking. Weliswaar ging dat over publiek geld, maar toch, ook hij is er fel op. Juist omdat VVD’ers heel snel worden gezien als mensen die makkelijk deals sluiten waar ze zelf beter van worden, wil Keizer daar mee breken. VVD-leider Mark Rutte heeft zelf trouwens ook geageerd tegen mensen met een dikke-ik, die alleen maar aan zichzelf denken.”

Rutte staat achter Keizer, hij vindt dat die integer heeft gehandeld en hij vindt ook dat zijn uitleg vrijdag aan journalisten adequaat was. Wat heeft Keizer dan nog te vrezen, als de hoogste man achter hem staat?

“Stel je voor dat hij dat niet had gezegd, dat Rutte in het openbaar had getwijfeld aan Keizers integriteit. Dan was hij al weg geweest. Maar die steun van Rutte betekent niet zoveel. De premier heeft tot nu toe achter elke falende bestuurder gestaan. Hij was lovend over minister van justitie Ivo Opstelten, hij zei dat ons land mensen als Fred Teeven keihard nodig heeft, hij vond de ophef over de declaraties van Kamerlid Mark Verheijen maar overdreven. Die mensen moesten allemaal toch vertrekken. De steun van Rutte betekent hoogstens dat iemand diezelfde nacht nog goed kan slapen.”

Wat voor gevolgen heeft deze affaire voor de VVD?

“De berichten over VVD-bestuurders zijn steeds hetzelfde. De VVD wil graag een brede volkspartij zijn, ze wil af van het beeld dat het een club is voor rijke mensen die goed voor zichzelf zorgen. Dat lukt door dit soort dingen niet en dat is heel vervelend. In maart zijn er al weer verkiezingen.”

Maar maakt het de VVD-kiezer wat uit? Ondanks al die eerdere incidenten is de VVD toch de grootste partij geworden.

“Ze hebben nare geschiedenissen achter de rug, maar electoraal hebben die geen effect gehad. Dat kan ook dit keer meevallen. Maar ze moeten wel elke keer reageren, dat is niet fijn voor ze.”

En heeft het effect op de formatie van een nieuw kabinet?

“Rutte is een beetje afgeleid, maar hij is professioneel genoeg om daar mee om te gaan. Hij schaakt altijd op een paar borden tegelijk, zo’n dingetje in de partij kan hij er wel bij hebben. Maar hij is wel gehecht aan de mensen in zijn partij en Keizer deed het heel erg goed. Het is een leuke man, op congressen kan je echt vreselijk om hem lachen. Congressen werden voorheen pas gezellig bij de borrel, maar nu is het ook overdag leuk bij de VVD.”

Waarom treedt Keizer niet zelf terug, tot de integriteitscommissie de zaak heeft onderzocht?

“Dat zou mij logisch lijken. Maar ik heb de indruk – maar dat is echt niet meer dan een indruk – dat hij geen enkel idee heeft wat hij moet doen. Zijn voorlichter vanuit de VVD is met vakantie, hij laat zich nu adviseren door de woordvoerder van de uitvaartonderneming. Keizer heeft gedacht: ik krijg ze er wel onder. Hij is zo overtuigd van zijn onschuld dat hij er nu niet aan toe is om terug te treden, laat staan om af te treden. En er is kennelijk ook geen adviseur die nu tegen hem zegt dat hij dat het beste kan doen. Als hij sneller had gereageerd had hij nog een kans gehad. Maar hij heeft een week gewacht met een persconferentie, waar dan ook nog niet iedereen welkom was.”

En nu?

“Ook al is zijn verhaal prima, dan nog kan hij nu het best op een zijspoor gaan staan en zich ook niet meer herkiesbaar stellen. Misschien is er niet zoveel aan de hand, en dan is dat heel pijnlijk, maar nu is er volgens mij geen redden meer aan. Als hij dat zelf niet inziet, zal de top hem dat moeten vertellen.”

Lees ook de column van Stevo Akkerman over de affaire-Keizer: De moraal van de vrije markt drukt iedere andere moraal weg.

Lees ook: Kan de charmante VVD-voorzitter Henry Keizer dit recht praten?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden