Analyse

De stervenshulpregeling is goed voor jaren stevig politiek debat

Het rapport Voltooid leven, in maart gepresenteerd door de Commissie Schnabel. Beeld anp

De wet is er nog lang niet, maar het kabinet heeft er wel voor gezorgd dat een omstreden stervenshulpregeling de komende jaren in de politieke arena ligt.

In de huidige Tweede Kamer is een meerderheid gauw geteld voor een aparte regeling voor stervenshulp voor mensen die klaar zijn met het leven. Maar wat is die waard, vijf maanden voor de verkiezingen?

Bij zowel voor- als tegenstanders was de verrassing groot dat het kabinet hulp bij zelfdoding mogelijk wil maken voor mensen die hun leven als voltooid beschouwen. Een commissie onder leiding van D66'er Paul Schnabel had het kabinet immers geadviseerd niet te beginnen aan verruiming van de regels. Onder de huidige euthanasiewet kan al veel, aldus de commissie.

Het kabinet had zich makkelijk achter dit standpunt kunnen scharen: nieuwe regels zijn niet nodig en niet wenselijk. De christelijke partijen, maar ook bij voorbeeld de SP, hadden erop gerekend dat er met de commissie-Schnabel inderdaad een punt achter de discussie was gezet.

Maar zij hebben buiten de liberalen gerekend. De teleurgestelde VVD kondigde meteen aan zich niet neer te leggen bij het advies van Schnabel. "Als ik aanknopingspunten vind om iets voor deze mensen te regelen, grijp ik die aan", zei VVD-Kamerlid Arno Rutte destijds.

In het kabinet ging Edith Schippers aan het werk, minister op volksgezondheid, VVD'er en een uitgesproken liberaal, die zelfbeschikkingsrecht en autonomie met hoofdletters schrijft. Voor de zomer zou het kabinet met een standpunt komen, dat werd afgelopen woensdag. De coalitie van VVD en PvdA presenteerde haar baanbrekende visie: stervenshulp moet onder voorwaarden mogelijk zijn voor mensen die lijden aan het leven. Een aparte regeling daarvoor wordt gesteund door VVD én PvdA. Maar de PvdA geeft de eer aan minister Schippers, al hebben de sociaal-democraten volgens Kamerlid Agnes Wolbert de lijn wel goed in de gaten gehouden. Die komt overeen met die van de PvdA.

In de Kamer is nóg een liberaal aan het werk, een sociaal-liberaal welteverstaan, Pia Dijkstra van D66. Zij is bezig met een initiatiefwetsvoorstel, dat op hetzelfde neerkomt als wat het kabinet nu voorstelt, al zit er wel een ondergrens in van 75 a 80 jaar. Voor het eind van het jaar zou haar initiatiefwet klaar zijn. Of ze daar nu mee verder gaat, wist ze gisteren nog niet. Een wetsvoorstel van het kabinet kan dat overbodig maken.

Maar de vraag is of en wanneer dat wetsontwerp komt. Zo'n proces duurt maanden. En 15 maart zijn er verkiezingen, daarna treedt een nieuw kabinet aan van nog onbekende samenstelling.

Op de formatietafel kan ook dit onderwerp ter tafel komen, en zowel het CDA als de ChristenUnie wilde daar gisteren wel even op vooruitblikken. Beide partijen zijn absoluut tegen stervenshulp aan mensen die hun leven als voltooid zien. "Wij zeggen nee en dan moeten andere partijen maar zeggen of het voor hen een breekpunt is", zegt fractieleider Sybrand Buma. Ook aan een 'half compromis' wil het CDA niet meewerken. "Wij doen hier niet aan mee."

In het kabinet van CDA, PvdA en ChristenUnie heeft ook de ChristenUnie nooit geprobeerd de euthanasiewet terug te draaien. Maar aan verruiming meewerken, dat weigert ze. Bij een formatieronde wil politiek leider Gert Jan Segers zwart op wit hebben dat er geen nieuwe stervenshulp-regeling komt. Ook niet als die vanuit de Kamer wordt geregeld. Want als het kabinet er niet meer aan toe komt, is er altijd nog D66 met haar initiatiefwet.

Is de visie van dit kabinet dan overbodig? Niet in de ogen van de voorstanders. Ze zien de opvattingen van het kabinet als 'een krachtig signaal', dat bovendien het onderwerp op de agenda houdt, iets wat bij medisch-ethische onderwerpen de eerste voorwaarde is voor uiteindelijk resultaat. En zij troosten zich met de gedachte dat de euthanasiewet een aanloop heeft gehad van dertig jaar.

Sybrand Buma is fel tegen de plannen. Beeld ANP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden