De stem van het volk

Hij is steenrijk, controversieel en ervan overtuigd dat het presidentschap van de Verenigde Staten een logische volgende stap is in zijn geweldige leven: Donald Trump. Donderdag verschijnt een biografie.

Het geheim van het haar van Donald Trump is al een tijdje geen geheim meer. In 2011 liet het weekblad Time in stripvorm zien hoe het hoofd van een 65-jarige, gedeeltelijk kaal geworden man met voldoende lengte van het resterende haar en 'ozonlaagverwoestende hoeveelheden haarspray' kan worden omgetoverd tot een eeuwige jeugd uitstralend bouwsel.

En Susan Munro heeft het gezien. Ze woont op de Menie Estate in de buurt van Aberdeen in Schotland, in een gebied dat een uniek wandelend duinlandschap was tot Donald Trump het in 2006 grotendeels kocht en er een golfcomplex van maakte. In de Britse documentaire 'You've been Trumped!' is te zien hoe zij en haar buren, eenvoudig levende Schotten, door Trump voor sloppenbewoners worden uitgemaakt en bijna weggepest.

Op een dag zag ze hem vanaf een duinrichel uitkijken over wat hij als horizonvervuiling beschouwde. "Ik miste een super-foto: de wind kreeg vat op zijn haar", vertelt ze voor de camera. "Ik had hem voor een miljoen aan de kranten kunnen verkopen, dat hele lak-gedoe dat om zijn hoofd zit gewonden kwam los en wapperde strak naar opzij. Verdórie."

Het geheim van het fortuin van Donald Trump is lastiger te ontrafelen. De gebouwen die hij sinds de jaren zeventig in New York neer liet zetten, zijn niet bijzonder mooi. De casino's die hij in Atlantic City liet bouwen, waren veel te duur, en brachten hem aan de rand van de financiële afgrond. De geplande vakantiehuizen bij dat Schotse golfterrein staan er nog steeds niet. Maar er verrijzen wel voortdurend gebouwen, in New York en elders, waar in enorme letters zijn naam op staat.

Het tijdschrift Forbes schat zijn vermogen op 4,5 miljard dollar (4,1 miljard euro), waarmee hij de op 122 na rijkste Amerikaan is. Zelf zegt hij dat zijn vermogen ruim het dubbele is. Opvallend genoeg zegt Forbes dat Trump nu toegeeft dat hij in eerdere jaren door het blad weleens te hoog geschat is - en dat dit hem toen geholpen heeft om zakendeals af te sluiten.

Dat klopt goed met het beeld dat van hem geschetst wordt in 'Nooit genoeg', de komende week donderdag in Nederlandse vertaling verschijnende biografie van Trump door de journalist Michael d'Antonio. Daarin maakt de lezer kennis met een man die voortdurend bezig is met wat anderen van hem vinden, en daarbij de waarheid van ondergeschikt belang vindt. En bij hem is dat tot dusver geen zwakte gebleken: zo lang Donald Trump de wereld ervan kan overtuigen dat hij rijk is en belangrijk, wordt hij serieus genomen. En kan hij deals maken. Misschien zelfs wel president worden.

undefined

Amerika weer groot maken

Het geheim van het politieke succes van Donald Trump wacht nog op een sluitende verklaring. Maandagavond stonden in Nashua, New Hampshire, meer dan tweeduizend mensen in de rij bij de Pennichuck Middle School om naar hem te komen luisteren. Tijdens de wachttijd buiten, anderhalf uur bij een paar graden onder nul, praatten ze over de kandidaten waar ze al heen geweest waren - want naar New Hampshire, waar vroeg gestemd wordt, komen die allemaal. Een vliegtuig kwam langzaam en laag over om te landen in Manchester, New Hampshire. Was het de Boeing 757-200 Trump, het vliegtuig waarmee hij elke andere miljardair met een privéjet de loef afsteekt? Goed mogelijk, maar de bewegingen van dat vliegtuig zijn sinds begin september niet meer online te volgen. Vermoedelijk om veiligheidsredenen. Bij de ingang van de school controleerden agenten van de Secret Service, de beveiligers van presidenten en zij die kans maken het te worden, alle tassen.

Binnen zat Susan Hebert, kredietmanager bij een bank. Trumps laatste boek, 'Crippled America' in de handen, net uitgelezen. "Ik ben overtuigd door hem. Hij gaat onze economie herstellen, meer mensen aan het werk krijgen, onze infrastructuur repareren - want we hebben veel bruggen en wegen die stukgaan - en ons leger weer sterk maken. Gewoon zoals hij het zegt: Amerika weer groot maken."

"Ik heb me ook als vrijwilliger opgegeven in zijn campagne. De laatste keer dat ik dat deed, was toen ik nog op school zat en Reagan president wilde worden. Ik denk dat we nu net zo'n Republikeinse doorbraak gaan meemaken. Trump spreekt jong en oud aan, hij is werkelijk de stem van het volk."

Op dat moment klinkt die stem: "Dit is geweldig, dit heb ik gemist tijdens de kerstdagen." De kandidaat is achter de microfoon verschenen, breed lachend, hagelwitte tanden in een gebruind gezicht onder dat beroemde kapsel. En hij komt meteen ter zake: "Jullie moeten allemaal gaan stemmen, mensen. Wat er ook speelt in je leven, of je je nu ellendig voelt, of als je je baan kwijt bent, zoals iedereen tegenwoordig zijn baan kwijtraakt, ga stemmen. Want op tv zeiden ze vandaag: Trump krijgt de grootste menigten bij elkaar, maar gaan die mensen ook stemmen? En dat oneerlijke clubje journalisten zei: dat gaan ze niet. Nou, ik denk van wel!"

Vrijwel meteen begint hij over de peilingen. "Vandaag kwam er een uit van Rasmussen die zegt dat ik gelijk op ga met Hillary. Maar maak je geen zorgen, dat is snel voorbij."

Dat Clinton als de vermoedelijke Democratische genomineerde vurig hoopt op Trump als Republikeinse tegenstander, is volgens hem niet waar. "Geloof me, het is hun ergste nachtmerrie!" Hij wijst op de journalisten achter in de zaal: "Ik heb geprobeerd het uit te leggen: als ze zeggen dat ze Trump willen, dan is dat juist níet zo."

Zo werkt de wereld nu eenmaal als je Donald Trump bent. Of het nu gaat om zijn onroerendgoedbedrijven of over zijn zakelijke hobby's zoals een voetbalclub, de Miss Universe-verkiezing of de tv-show 'The Apprentice', zo schrijft Michael d'Antonio in zijn Trump-biografie, er was altijd een constant element: "de waarde die hij hechtte aan publiciteit, die hij opzocht met het vakmanschap van iemand die begreep dat beroemdheid macht is, dat verslaggevers vaak te lui zijn om de feiten goed na te gaan, en dat beeldvorming belangrijker kan zijn dan werkelijkheid."

Dat Trump eigenhandig een zakenimperium heeft opgebouwd, is bijvoorbeeld niet waar. Dat begon met het onroerendgoedbedrijf van zijn vader Fred Trump. Die bereidde zijn twee dochters en drie zoons voor op een leven waarin ze hard zouden moeten werken, maar prettig mochten leven. Zijn zoons moesten van hem een krantenwijk nemen, maar als het regende, kregen ze een auto met chauffeur mee.

Donald Trump (geboren in 1949) zocht als jongen al de grenzen op. Het begon met gum naar de leraar gooien en eindigde met een blauw oog voor een muziekdocent 'omdat hij volgens mij geen verstand had van muziek'. Zijn ouders stuurden hem daarom naar een privéschool waar leerlingen werden behandeld als rekruten in het leger. Daar, tussen de kinderen van andere rijke ondernemers, maar ook een enkele maffia-zoon, vond hij zijn draai. Hij leerde er trots te zijn op zichzelf en winnen het belangrijkste doel in zijn leven te maken.

Sindsdien is Trumps leven een aaneenschakeling van successen, als je hem moet geloven. Op school excelleerde hij in basketbal (maar de school speelde in een marginale competitie). Daarna was hij de beste van zijn jaar op de Wharton School van de Universiteit van Pennsylvania (maar die school hield geen ranglijsten bij).

undefined

Presidentschap

In de zaak van zijn vader haalde Trump de huur op in appartementencomplexen in Brooklyn en Queens. Ging mee naar besprekingen op bouwplaatsen. En ontwikkelde een plan om de zaak uit te breiden naar Manhattan. In de jaren zeventig ging het niet goed met de Amerikaanse binnensteden en New York was geen uitzondering. Maar Trump geloofde in de wederopstanding van het eiland. Hij redeneerde: het kost evenveel tijd en moeite om een appartement van een miljoen te verkopen als een appartement van een ton, maar je verdient er veel meer mee. Hij investeerde in locaties waar je iets beters van kon maken, en sloot allianties met advocaten en politici die de vergunningen konden regelen. En zijn gevoel bleek te kloppen: Manhattan maakte hem rijk.

Die rijkdom liet hij overal zien. Tijdschriften en televisie kregen steeds meer aandacht voor het leven van beroemde mensen, en Trump vond het prima om in de schijnwerpers te staan. Nog steeds begint hij elke dag met het doornemen van een stapel artikelen die de dag ervoor over hem verschenen zijn. Om ze te lezen heeft hij geen tijd, maar het gewicht van de stapel stelt hem gerust.

Zo nu en dan roerde zich in die jaren even iets van een politicus in hem. In 1987 liet hij zich verleiden tot een toespraak in New Hampshire, altijd een reden voor de landelijke media om de oren te spitsen. "Ik ben hier niet omdat ik president wil worden", zei hij toen. "Maar omdat ik het zat ben dat iedereen de vloer aanveegt met ons land en ik mijn ideeën daarover kwijt wil."

Sindsdien werd hij door Republikeinse politici goed in de gaten gehouden. Kandidaten gingen in de Trump Tower in New York om zijn steun bedelen. En nu, achtentwintig jaar later, is Trump nog steeds rijk, nog steeds beroemd, en er kennelijk van overtuigd dat het presidentschap een logische volgende stap is in zijn geweldige leven.

En in Nashua is zijn thema nog steeds hetzelfde als toen: Amerika krijgt klop van andere landen en van terroristen en hij, Trump, kan daar iets aan doen. "IS, die gaan we op hun lazer geven. Een kwestie van de goede generaal erop zetten."

Dat is de uitspraak waarmee hij het grootste applaus van de avond haalt, samen met een uithaal tegen de illegale immigranten uit Mexico en Latijns-Amerika, die verkrachtingen, drugs en terrorisme meebrengen.

De landelijke media zullen de volgende dag vooral zijn uitval tegen Chris Christie noteren, de gouverneur van New Jersey, die veel vaker in New Hampshire is geweest dan Trump en daar in de peilingen langzaam maar zeker de vruchten van plukt. Trump roept de dag in herinnering dat Obama in 2012 naar het door superstorm Sandy getroffen New Jersey kwam en daar door Christie hartelijk werd verwelkomd. "Het was meer dan een omhelzing, hij leek op een klein jongetje, o, o, de president is er." Goed mogelijk, peinst hij, dat dit moment met Christie voor Obama's herverkiezing zorgde.

Kennelijk is Christie gevaarlijk aan het worden voor Trump, en dan gaan bij hem de handschoenen uit. Ook de grootste krant van New Hampshire, de Union-Leader, krijgt er minutenlang van langs, want die heeft hem die ochtend op de voorpagina 'een belediging van de intelligentie van de kiezers van New Hampshire' genoemd. "Die krant is een aflopende zaak. En in 36 jaar hebben ze nog nooit de uiteindelijke winnaar van de verkiezingen gesteund." Minachtend smijt hij een exemplaar het publiek in: "Vuilnis is het."

Op dat moment zit kredietmanager Susan Hebert heftig te knikken. "Ik heb hem net opgezegd, dat stuk was schandalig!". Ze vindt de toespraak tot nu toe prachtig. En dat Trump wel erg veel tijd besteedt aan die voor hem zo mooie peilingen vindt ze terecht: "De pers verzwijgt die."

Trump sluit af zoals hij begon, met een oproep om toch vooral te gaan stemmen. "Want anders is het allemaal voor niks geweest. En laatst vroeg een journalist, een van de meest gerespecteerde ter wereld, me: hoe voelt het nou, om iets gedaan te hebben dat niemand ooit gedaan heeft in de geschiedenis van dit land? Je hebt de dialoog veranderd, de politiek veranderd. En ik zei: ik laat het je weten als ik gewonnen heb. Want tenzij ik win, betekent het voor mij geen moer."

Michael d'Antonio, 'Nooit genoeg', Spectrum, 384 pagina's euro 19,99

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden