Plein 2

De Stadhouderskamer is een succeslocatie voor formaties

Mark Rutte rekent zich rijk met zijn selfie-tarief. Beeld ANP

Het is stil in Den Haag. De Tweede Kamer heeft reces en de onderhandelingen over een nieuw kabinet liggen een weekje stil. De dames en heren hijgen nog steeds uit van een slopende verkiezingscampagne.

De dranghekken op het Binnenhof, voor de deur van de Stadhouderskamer, zijn tijdelijk weggehaald. Even geen Jesse Klaver die door schoolklassen als een popster wordt toegejuicht wanneer hij richting onderhandelingstafel wandelt. Even geen dagjesmensen die selfies maken met Mark Rutte, terwijl hij roept: 'U kent het tarief, 10 euro per keer of levenslang VVD stemmen!'

Vanaf maandag zijn de ogen van de parlementaire pers weer gericht op Binnenhof 2. Daar, achter die deur, bevindt zich een trap richting de deftige Stadhouderskamer, de oude werkruimte van stadhouder Willem V (1748-1806). Aan de wand handgeweven tapijten, met afbeeldingen van de godin van de akkerbouw Ceres en de vruchtbaarheidsgod Vertumnus, ter herinnering aan de stad Pompeï die toen net was opgegraven. Zo'n prachtige omgeving vol historie, hoe zouden onderhandelingen hier kunnen mislukken?

Succeslocatie

De Stadhouderskamer was vroeger een ruimte waar ministers en staatssecretarissen zich voor en na een Kamerdebat even konden terugtrekken. Oud-premier Dries van Agt zei onlangs in NRC: 'De geest werd er altijd vitaler'. Eind 1979 stond het kabinet voor de vraag of het een Navo-besluit om kruisraketten te plaatsen moest steunen. Van Agt: "Vooraf in de Stadhouderskamer werd ik van top tot teen, van kruis tot kruin, vervuld van het idee dat Nederland een grote natie is geweest. Ik wist: de komende uren kan Nederland een groot land blijven dan wel zou het in een vlaag van morele hoogmoed het besluit verwerpen."

Met de verbouwing van de Tweede Kamer in 1992 kregen bewindslieden een andere 'wachtkamer' toegewezen, een niksige ruimte vlak bij de nieuwe vergaderzaal. De Stadhouderskamer werd een vertrek voor officiële ontvangsten, waar vooral Kamervoorzitters mooie sier mee konden maken. Totdat de Tweede Kamer in 2012 besloot zelf de regie over kabinetsformaties te willen hebben. De koning(in) werd op afstand geplaatst. Voortaan zou de Kamer zelf verkenners en informateurs aanstellen. En voortaan zou de kabinetsformatie ook in eigen huis plaatsvinden. Locatie: de Stadhouderskamer.

Het moet gezegd: tot op heden is het een succeslocatie gebleken. Het kabinet-Rutte/Samsom werd er in sneltreinvaart in elkaar gezet en bleek zo solide, dat het bestand was tegen alle crises.

Kolderiek

De keuze voor de Stadhouderskamer brak met de traditie dat kabinetsformaties in de ministerskamer van de Eerste Kamer plaatsvinden. Daar, aan de overkant van het Binnenhof, zijn gedurende decennia de regeerakkoorden in elkaar gezet. 's Zomers kan het daar onaangenaam warm worden. Informateur Wim Kok riep eens: "Het is hier bloedheet, zo kan ik niet werken".

Toen in 2012 de Tweede Kamer de kabinetsformatie naar zich toetrok, vonden de eerste gesprekken met verkenner Henk Kamp nog steeds in de ministerskamer van de senaat plaats. Dat leverde kolderieke taferelen op. De politieke leiders namen niet de ingang van de Eerste, maar die van de Tweede Kamer, aan de overkant van het Binnenhof. Vanaf daar wandelden ze door het complex, via de gangen van de VVD en de Raad van State, richting senaat. Een enorme omweg, bedoeld om aan te geven: de Tweede Kamer is vanaf nu de baas.

Meubilair is belangrijk. Informateur Herman Tjeenk Willink liet een tafel uit Den Haag overkomen om de onderhandelaars een vertrouwd gevoel te geven toen hij de formatie van het kabinet met PvdA, CDA en ChristenUnie in 2006 verplaatste naar een hotel in Beetsterzwaag. Toen de politici vorige maand de Stadhouderskamer betraden, gingen de harde stoelen onmiddellijk de deur uit om plaats te maken voor moderne, meeverende exemplaren. Grandeur is prachtig, maar je moet het niet overdrijven.

Langste naoorlogse formaties:

1.Van Agt I (208 dagen)

2.Den Uyl (163 dagen)

3.Rutte I (127 dagen)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden