De Spínola 1910 - 1996

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - De maarschalk met het oogglas, Antonio de Spínola, is gisteren op 86-jarige leeftijd in Lissabon overleden. Hij was de eerste Portugese president na de 'Anjerrevolutie' van 25 april 1974, die een einde maakte aan 50 jaar rechtse dictatuur.

De aristocraat De Spínola, altijd met leren handschoenen en een zweepje, doorliep zijn militaire loopbaan tijdens het bewind van António de Salazar, de conservatieve technocraat die van Portugal een corporatistische, volgens sommigen fascistische, staat maakte. De Spínola diende in Spanje onder Franco, maar maakte vooral furore als bestuurder van de Portugese koloniën, bijvoorbeeld als gouverneur van de provincie Guinee-Bissau tussen 1968 en 1973. In januari 1974 werd hij plaatsvervangend chef-van-staven en vier-sterren-generaal. Een maand later bleek hij, tot verbijstering van de regering, een boek te hebben geschreven: 'Portugal en de toekomst'. Het sloeg in als een bom. De Spínola uitte scherpe kritiek op de koloniale oorlogen, die hij veel te kostbaar vond. Regeringsleider Marcelo Caetano, de opvolger van de vier jaar eerder overleden Salazar, was woedend en zette de kersverse generaal uit zijn functie. Enkele maanden later grepen jonge linkse officieren de macht en werd de held De Spínola uitgenodigd leiding te geven aan de revolutionaire natie.

Hoewel nu geëerd als een van de grondleggers van de moderne Portugese democratie, was de rol van De Spínola vlak na de Anjerrevolutie bepaald omstreden. Al na vijf maanden trad hij af als president, vanwege “de systematische aanvallen op de grondslagen van structuren en instellingen” zoals hij het noemde. Een half jaar later deed De Spínola een nieuwe poging tot staatsgreep, uit onvrede over het linkse beleid van zijn jonge collega-officieren en over hun plannen de Portugese koloniën snel te dekoloniseren. De poging mislukte en de generaal vluchtte naar Brazilië. Hij mocht in 1976, als vader van de Portugese democratie, terugkeren in een gekalmeerd Portugal, en aanvaardde in 1991 de rang van maarschalk. De Spínola - volgens oud-president Soares “de laatste grote Portugese soldaat” - zal vandaag met militaire eer worden begraven. De Portugese regering heeft twee dagen van nationale rouw afgekondigd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden