De Spaanse methode is efficiënt maar kostbaar

Spanje heeft al jaren terug de landsgrenzen met redelijk succes afgesloten voor ongewenste migranten. Meerdere rijen hekwerk van zes meter hoog rond de Spaanse exclaves Ceuta en Melilla én samenwerking met doorgangslanden hebben vruchten afgeworpen.

Bovendien heeft Spanje een schiftingsmethode uitgedacht om vermeende economische vluchtelingen van politieke asielzoekers al op voorhand te scheiden. Zo kunnen Syriërs bij de grensovergang van de exclaves asiel aanvragen en de uitkomst in een 'doorgangscentrum' afwachten. Mensen van beneden de Sahara worden daarentegen al in buurland Marokko ontmoedigd verder te trekken.

Als zij de hekken toch pogen te trotseren, kan de Spaanse grensbewaking snel ingrijpen dankzij een geavanceerd detectiesysteem. Een recente wetswijziging maakt het mogelijk om migranten die het toch lukt de hekken over te komen, direct weer uit te zetten naar Marokko. De vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties UNHCR vindt dit echter strijdig met internationaal recht en klaagt bovendien over het excessief harde optreden van de grensbewaking aan beide zijden van het hek.

Zo worden migranten naar eigen zeggen mishandeld door de Marokkaanse politie, die regelmatig hun kampementen vernielt.

Ook de Spaanse grensbewaking ligt onder vuur, vanwege de dood van in ieder geval zestien migranten in februari 2014. De migranten verdronken voor de kust van Ceuta toen zij bestookt werden met rubberkogels terwijl zij naar Spaans grondgebied probeerden te zwemmen.

Spanje beleefde al in 2006 een piek in de migrantentoestroom toen tienduizenden op gammele bootjes probeerden de Canarische Eilanden te bereiken, slechts honderd kilometer van de Afrikaanse kust.

De Spanjaarden wisten het tij echter te keren door innige samenwerking met de vertreklanden van de bootjes. Naast onderlinge afstemming van de grensbewaking en het gebruik van radartechnologie investeerde Spanje in landen als Mauretanië en Senegal. Spanje betaalde voor de uitrusting en training van agenten, en dienders kregen bovendien opslag om omkoping te voorkomen.

De aanpak bleek een succes. Van de ruim 31.000 migranten die zich in 2006 meldden op de Canarische Eilanden wagen er nu nog maar enkele honderden de gevaarlijke overtocht. Maar of de Spaanse methode overal inzetbaar is, is twijfelachtig. De landsgrens tussen Spanje en Marokko is met een totale lengte van nog geen twintig kilometer enigszins beheersbaar.

Een vergelijkbaar systeem bij een veel langere grens zou enorm kostbaar zijn en grote toewijding van het buurland vereisen. 'Voorwerk' zoals Spanje doet lijkt in landen als Libië en Syrië per definitie ondoenlijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden