Interview

De Spaanse liberalen profiteren van het aanhoudende gebakkelei over Catalonië

Partijleider Albert Rivera van de liberale Ciudadanos (Burgers).Beeld EPA

De crisis rond Catalonië zet de landelijke machtsverhoudingen in Spanje op scherp. Albert Rivera, leider van de liberalen, is de lachende derde.

Premier Rajoy, onder wiens toeziend oog Catalaanse separatisten afgelopen najaar de onafhankelijkheid uitriepen, wordt afgestraft: zijn partij keldert in de landelijke peilingen terwijl in Catalonië de geest nog steeds niet terug in de fles is. Veel Spanjaarden vinden dat de conservatieve premier niet daadkrachtig genoeg heeft opgetreden om orde op zaken te stellen.

Madrid nam weliswaar deels het bestuur in Catalonië over, maar regioverkiezingen in december mondden uit in een nieuwe overwinning voor de separatisten. Zij weten de onrust nu al bijna een half jaar te rekken, ondanks de opsluiting van de eigen kopstukken en de recente aanhouding van hun leider Carles Puigdemont in Duitsland.

Rajoy's politieke rivaal Albert Rivera (38), leider van de liberale partij Ciudadanos (Burgers), heeft vanwege zijn harde lijn in Catalonië nu juist de wind in de zeilen.

Ciudadanos is opgericht in de regio en ziet het als haar raison d'être om af te rekenen met de Catalaanse onafhankelijkheidsaspiraties. Bij de jongste regioverkiezingen behaalde de partij een grote overwinning. En in sommige landelijke peilingen zijn Rivera's 'burgers' nu zelfs de grootste van Spanje.

Laatste duwtje

Toch is Catalonië volgens de partijleider slechts het laatste duwtje dat de machtsverhoudingen in de Spaanse politiek nu doet kantelen, vertelt hij in zijn kantoor in Madrid.

"De gevestigde Spaanse politiek loopt al langer op haar laatste benen", zegt hij. "Spanjaarden willen een alternatief voor het vermolmde tweepartijenstelsel. Nu zij zien dat oud-links en oud-rechts niets hebben gedaan tegen het opkomende Catalaanse nationalisme wordt Ciudadanos als het tegengif gezien", is zijn overtuiging.

De formatie van de Catalaan, die in peilingen steevast komt bovendrijven als een gewilde premierskandidaat, deed al tweemaal tevergeefs een gooi naar de macht. Rivera gedoogt nu de minderheidsregering van Rajoy. Maar vanwege zijn huidige succes heeft hij de conservatieven daarmee ook in de tang.

"Onze verkiezingsoverwinning in Catalonië was een teken dat kiezers ons ook landelijk aan het roer willen. In het regeringspaleis beven ze", zegt Rivera met pretoogjes.

Nieuwe verkiezingen

De Spaanse pers speculeerde dan ook dat de Catalaan de stekker wel eens uit de regering zou willen trekken om zelf electoraal de macht te grijpen. Rajoy's conservatieve Volkspartij en Rivera's Ciudadanos steken elkaar nu de loef af op thema's als de verspaansing van Catalaanse scholen en levenslange gevangenisstraffen.

Rivera bestrijdt echter dat hij uit is op nieuwe verkiezingen. Dat gebeurt niet zolang Rajoy maar over de brug komt met het wisselgeld voor zijn gedoogsteun.

De Catalaan ging onlangs na maanden vertraging akkoord met Rajoy's begroting in ruil voor een goede buit. Zo sleepte hij onder andere belastingverlagingen voor de middenklasse binnen en een uitbreiding van het vaderschapsverlof.

Ondertussen duurt de crisis in Catalonië voort. De onafhankelijkheidskwestie zal daar nog jaren de politieke agenda bepalen, voorspelt Rivera. "Wij kunnen over van alles praten, maar niet over de opdeling van Spanje", zegt hij. 'De vlucht van couppleger Puigdemont is voorbij', twitterde Rivera dan ook opgetogen na de aanhouding van de afgezette regiopresident.

Lees ook

In Catalonië is het vreedzame protest omgeslagen in vlammen en klappen. Een linkse splintergroepering zet het protest tegen de aanhouding van oud-president Puigdemont op scherp. Toch zitten de separatisten juist in het nauw.

Nu de Catalaanse onafhankelijkheidsangel er even uit lijkt, staat in Barcelona alweer een nieuwe burgerbeweging te trappelen om de straat op te gaan. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden