De SP zoekt een nieuw verhaal: ‘We moeten de boel weer politiek in de fik zetten’

Partijvoorzitter Ron Meyer wil dat de SP terug gaat naar haar activistische wortels. Beeld Werry Crone

De SP is onderdeel geworden van het establishment, concludeert de partijraad vandaag. De socialisten moeten snel op zoek naar een wervend verhaal, met de Europese verkiezingen voor de deur.

De partijraad van de SP is dik een half uur onderweg als secretaris Erik van Donk van de afdeling Nissewaard zijn opluchting uitspreekt. “Ik had zorgen dat dit op een bijltjesdag zou uitdraaien. Gelukkig is dat niet aan de orde.” De gehavende SP houdt voorlopig vertrouwen in het partijbestuur, op weg naar de Europese Verkiezingen van mei.

Maar voordat het zaterdagochtend over die verkiezingen gaat, waar een nieuwe afstraffing dreigt, zoeken de socialisten verklaringen voor het grote verlies bij de Provinciale Statenverkiezingen van 20 maart. De SP verloor in alle Nederlandse gemeenten. Waarschijnlijk gaat de partij van negen naar vier zetels in de Eerste Kamer.

De eerste reactie van het partijkader op de uitslag was: “Het waren niet onze verkiezingen”. Het ging te veel over klimaat, geen traditioneel SP-thema. Dat excuus heeft een aantal afdelingsvoorzitters gestoord. Zij vinden dat de partij zélf geen onderscheidend verhaal had, en ze vragen het partijbestuur de verklaring bij zichzelf te zoeken.

De SP, concluderen veel aanwezige lokale afdelingshoofden, is onderdeel van het establishment geworden. Ger van Unen, lijsttrekker voor de provinciale staten in Zeeland, zag hoe Lilian Marijnissen bij het slotdebat ‘in haar mooiste jurkje’ tussen de voormannen van CDA, VVD en PvdA stond. “Thierry Baudet stond daar tegenover, met een arrogante blik op zijn gezicht.” Baudet presenteerde zich als dé tegenhanger van de bestuurlijke elite, inclusief Marijnissen.

Schop onder de kont

Veel lokale SP’ers moesten met pijn in het hart toezien hoe Forum voor Democratie er met de ontevreden stemmers vandoor ging. “Mensen hebben de afgelopen verkiezingen weer massaal met de middelvinger gestemd”, zegt Daan Brandenbarg van de afdeling Groningen. “Maar wij zijn die middelvinger niet meer. Mensen die het systeem willen slopen, stemmen niet meer op een anti-kapitalistische partij.”

Volgens Brandenbarg gaat zijn partij ‘elke controverse uit de weg’. “We doen lekker mee, praten als alle andere partijen.” Hij betrapt zichzelf er soms ook op in de Groningse gemeenteraad. Als hij een vurig betoog tegen het kapitalisme houdt, dan kreunen en steunen de andere partijen wat. Vanaf de lege publieke tribune blijft het stil. Zo kost het hem elke keer meer moeite om met een fel pleidooi te komen, bekent Brandenbarg. Dan, strijdlustig: “Dat moet vandaag stoppen. We moeten de shit van alle anderen weer over ons heen krijgen. En daar dan in gaan zwemmen!”

Die boodschap is zeer welkom bij het partijbestuur. Partijvoorzitter Ron Meyer wil dat de SP terug gaat naar haar activistische wortels. Hij herhaalt de woorden van Kamerlid Ronald van Raak eerder op de dag, dat de SP “de elite een schop onder de kont” moet geven. En: “We moeten de boel weer politiek in de fik zetten.”

Die ronkende taal kan op applaus rekenen. Maar het is nog maar het begin van een antwoord op de tweede electorale dreun in een jaar tijd. De komende maanden evalueren de afdelingen de campagne, in juni volgt de definitieve analyse.

Hoopgevend

Daarop vooruitlopend laat het partijbestuur weten dat de kritiek van sommige leden in de media over de migratiekoers van de partij níet geholpen heeft bij de Statenverkiezingen. Op de vorige partijraad was er een felle discussie over het al dan niet maken van vluchtelingendeal met Afrikaanse landen. Uiteindelijk stemde een meerderheid in met de huidige paragraaf in het Europees programma, die dit onder voorbehoud mogelijk maakt.

Het moet afgelopen zijn met kritiek op zo’n democratisch besluit, zegt Meyer. Eerder op de dag zei Van Raak al dat hij de kritiek als “een mes in de rug” heeft ervaren: “Als wij zo’n verschrikkelijke club zijn, ga dan ergens anders heen.” Hij krijgt een stevig applaus van de zaal.

De Zaanse bestuurder Patrick Zoomermeijer was één van de critici. Als hij in de zaal herhaalt dat hij de migratiekoers onzalig vindt, levert hem dat afkeurende reacties op. Even later, tijdens de lunch, noemt hij de oproep om de rijen te sluiten ‘niet verstandig’. “Na de Europese verkiezingen komt de kritiek toch weer terug.”

Die verkiezingen zijn over zeven weken. Voor die tijd moet SP het ‘getergde’ gevoel omzetten in een hoopgevend resultaat. Opnieuw dreigt het risico dat het SP-verhaal ondersneeuwt tussen het onomwonden pro-EU-verhaal van GroenLinks en D66 en het anti-geluid van Forum en PVV, die de EU uit willen. Meyer wil daar niets van weten. “Wij nemen juist de scherpste positie in. Wij willen het volk bevrijden van de bestuurlijke elite. Geen andere partij wil het kapitalisme veranderen.”

Marijnissen: AOW-leeftijd naar 66

De SP was altijd voor het terugdraaien van de pensioenleeftijd naar 65 jaar. In haar toespraak tot het partijcongres bepleitte Lilian Marijnissen zaterdag een ‘tussenstap’ naar 66 jaar. Dat deed ze in samenspraak met vakbond FNV en de PvdA en GroenLinks. De komende tijd wil het kabinet weer gesprekken gaan voeren over de pensioenen. Omdat het kabinet vanaf mei geen meerderheid meer heeft in de Eerste Kamer, moet het steun vinden bij de oppositie.

Lees ook: 

Hoe innig blijft de samenwerking op links nu er kansen liggen om zaken te doen?

PvdA, GroenLinks en SP willen absoluut geen ‘links blok’ worden genoemd, maar trekken wel vaak samen op. Houdt die eensgezindheid stand nu links sinds de verkiezingen van vorige week in de positie is om zaken te doen met het kabinet?

SP wijt nederlaag aan de dominantie van het klimaat in de campagne

Partijleider Lilian Marijnissen probeert de moed erin te houden na de rampzalig verlopen verkiezingen voor de Provinciale Staten. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden