De SP en Wilders zijn elkaars concurrenten

Eén van de pikantere momenten tijdens de Algemene Beschouwingen deze week vond meteen bij de start plaats. De als fractievoorzitter van de Socialistische Partij debuterende Agnes Kant werd onmiddellijk geïnterrumpeerd door Geert Wilders van de Partij voor de Vrijheid.

Wat doet u eigenlijk voor de mensen in de achterstandswijken?, vroeg Wilders. Het zijn toch deels uw kiezers en u doet niets tegen de ‘Marokkaanse straatterreur’ die hen het leven onmogelijk maakt, hield hij haar voor.

Wilders was uiteraard niet geïnteresseerd in het antwoord, zoals hij bij alle interrupties al weet, kon hij ook voorspellen wat het antwoord van Kant zou zijn. Het gaat Wilders nooit om het debat en al helemaal niet om het antwoord van de Socialistische Partij.

De PVV en de SP vissen in dezelfde electorale vijver. Beide partijen zijn groot geworden op de onrust en het groeiende gevoel van onbehagen van de mensen, die de keerzijde van de grote immigratie in de jaren zestig en zeventig aan den lijve ondervinden. De SP is een grote concurrent voor Wilders. En dat blijkt ook min of meer uit de ontwikkelingen in de opiniepeilingen: groeit Wilders in de peilingen, dan is het allemaal wat minder bij de SP en andersom.

Hoe verschillend het politiek programma van de twee partijen ook, er zit in de ideologie ook veel overeenkomst tussen PVV en SP. Zonder nu overigens te willen zeggen dat het ideologisch dan wel van hetzelfde laken een pak is.

Bij beide partijen druipt de hunkering naar het verleden ervan af. De SP blijft nog geloven in de houdbaarheid van de verzorgingsstaat met een omvang als in de jaren zeventig. De PVV gelooft nog dat het mogelijk is terug te keren naar een typisch Nederlands Nederland, wat dat dan ook moge zijn. De SP vertaalt het in een programma dat streeft naar een grote overheid, de PVV in een programma dat streeft naar een kleine, maar wel repressieve overheid.

De doelgroepen in het electoraat, waar beide partijen zich op richten, willen beiden. Op het moment dat de tot een andere overtuiging bekeerde ex-liberaal Geert Wilders opnieuw de ideologische steven zou wenden en zich een socialist zou noemen, is er voor de SP geen bestaansreden meer.

Zo zal het uiteraard niet gaan. En dus concurreren extreemrechts en -links om de gunst van dezelfde kiezers.

De huidige turbulente ontwikkelingen in de internationale economie en de toenemende angst dat de gevolgen niet aan Nederland voorbij zullen gaan, zijn voor beide partijen een prima voedingsbodem. De mondialisering van de economie en de daarmee gepaard gaande afbraak van oude zekerheden maakt de kans groter dat nog grotere groepen zich tot één van beide partijen zal keren. Het politieke midden (naast CDA, D66 en PvdA nog altijd de VVD) heeft wellicht wel antwoorden en zou wellicht tot een goed beleid in staat zijn, maar het antwoord zal nooit het element ‘wij beloven u dat we kunnen houden wat we hebben’ bevatten.

Minister van financiën Wouter Bos heeft in zijn Miljoenennota een apart hoofdstuk ingeruimd om een antwoord te geven op de vraag of in een wereld, waarin landen en economieën steeds wederzijds afhankelijker worden, Nederland nog een eigen toon kan zetten. De conclusie van Bos dat dat zo is, moge waar zijn, het betoog overtuigt niet echt.

Zeker de mensen, die direct de gevolgen zullen ondervinden, verdienen een duidelijker en overtuigender verhaal, willen ze niet het politieke midden definitief voor de vleugels vaarwel zeggen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden