’De snelweg als scherm van onze verlangens’

Medewerkers van kunstenares Van Heeswijk bevestigen 120 ¿achteruitkijkspiegels¿ op de alternatieve landkaart van Pijnacker. Vandaag kunnen bewoners van het gebied rond de N470 de installatie zien. (FOTO ROB HUIBERS) Beeld
Medewerkers van kunstenares Van Heeswijk bevestigen 120 ¿achteruitkijkspiegels¿ op de alternatieve landkaart van Pijnacker. Vandaag kunnen bewoners van het gebied rond de N470 de installatie zien. (FOTO ROB HUIBERS)

Kunstenares Jeanne van Heeswijk portretteerde de gebruikers van de N470 en laat zo zien hoe het landschap verandert. Vandaag is de première.

Staand in haar atelier in Rotterdam, valt kunstenares Jeanne van Heeswijk even stil. Tientallen kleine lcd-schermpjes flikkeren op een matzwarte tafel voor haar. Op het plateau is de N470, tussen Rotterdam en Pijnacker met witte lijnen afgetekend. „Pardon, het is de eerste keer dat ik het zie met bewegend beeld”, verontschuldigt ze zich voor haar moment van afwezigheid.

De 120 schermpjes, die als zijspiegels van een auto kriskras op de kaart staan, tonen evenzoveel miniroadmovies. Twee jaar aan interviews, afgenomen vanuit de bijrijdersstoel, waarin omwonenden en forenzen verhalen over hun band met het landschap rond Pijnacker. Een gebied dat sinds de aanwijzing als Vinexlocatie in 1994 continu verandert. De aanleg van de N470, die de streek verbindt met de omliggende grote steden als Rotterdam, Delft en Den Haag, was aanleiding voor het omvangrijke videoverslag dat de naam ’Amnesie van een landschap’ meekreeg.

De weerslag op de bevolking van die veranderingen in de openbare ruimte intrigeert de beeldend kunstenares. „Als je wegen verandert, dan verander je ook de filmpjes in de hoofden van mensen. Amnesie is dan ook geheugenverlies dat optreedt bij stress”, verklaart ze de titel. Van Heeswijk noemt het voorbeeld van een geïnterviewde die plotseling de weg kwijtraakte in zijn eigen dorp. „Hij legde ons uit wat er vroeger in de straat stond. Plotseling haalde de politie hem van de weg wegens spookrijden.”

Snelwegen fascineerden haar al op jonge leeftijd. „Ik zie de snelweg als een projectiescherm van verlangens. Toen we vroeger richting vakantiebestemming over de rondweg van Eindhoven reden, dacht ik aan de mensen die ik zou ontmoeten, en nieuwe ervaringen die ik zou meemaken. Op de terugweg denk je juist aan het weerzien met bekenden.” Die beelden in haar hoofd noemde ze toen al kleine roadmovies.

Interviewkandidaten dienden zich al snel aan. Briefjes bij tankstations leverden in eerste instantie vooral autoliefhebbers op. Mond-tot-mondreclame leidde tot betere resultaten. Enkele sleutelfiguren als de chauffeur van de buurtbus en de vuilnisman vroeg ze zelf.

Uit de gesprekken blijkt hoe verschillend de gevoelens zijn die bij hetzelfde landschap de kop op steken. „De bewoner van een Vinex-wijk vergaapt zich aan het vele groen om hem heen. Tegelijk treurt de Pijnackerse tuinderszoon om het verlies van zijn familiebedrijf en de vroegere uitgestrekte polderlandschappen.” Opmerkelijk detail: door de komst van de N470 floreert in de streek ineens de hobbykas. „Mensen houden blijkbaar toch vast aan het oude bekende.”

(Trouw) Beeld
(Trouw)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden