De snelste route naar invloed bij D66

Partij groeit, nieuwe leden willen aan de slag

Ingrid van Engelshoven, voorzitter van D66 en wethouder in Den Haag, heeft flink wat zelfvertrouwen. "We gaan ervan uit dat we vanaf nu alleen maar Kamerzetels erbij krijgen", zei ze zaterdag in Gouda, op een bijeenkomst voor nieuwe partijleden. Ruim honderd belangstellenden hingen aan haar lippen. Allemaal willen ze weten hoe ze iets voor de partij kunnen betekenen. En vooral: wat de snelste route is naar invloed.

D66 zou geen democratische partij zijn als dat niet een doodnormale vraag was. "Iedereen wil het liefst een half uur per week met Pechtold praten, maar helaas. Dat gaat niet", zegt Van Engelshoven. Toch zijn er wel routes: ze vertelt over thema-afdelingen, amendementen en commissies. Trots, want toen ze zes jaar geleden aantrad, was er niets van dat al. "Een goede organisatie was er niet. We waren iets té liberaal geweest."

Van Engelshoven treedt in maart na zes jaar af. "Toen ik kwam, had D66 vijftien jaar achtereen nederlagen gekend." Nu, zes jaar later, laat ze een partij in volle bloei achter. Waren er in 2007 8000 leden, nu zijn er 24.000. De partij won bij vier verkiezingen. En daarmee kwamen er ook honderden partijvertegenwoordigers en een enorme groei van afdelingen. Maar bij groei horen ook groeistuipen. Nu het tijd wordt om van voorzitter te wisselen, komt de kritiek naar boven.

De partij moet beter luisteren naar kleine gemeenten
Zoals die van de K372, zoals ze zichzelf noemen. De D66-volksvertegenwoordigers uit de 372 kleinere Nederlandse gemeenten. Die vinden dat D66 beter naar hen moet luisteren. Bob Duindam, wethouder te Woerden, spreekt namens de groeiende groep D66-wethouders en -raadsleden uit die gemeenten. In een open brief aan de voorzitterskandidaten schrijft hij: "Wij bespeuren dat de landelijke partij-organisatie niet goed uit de voeten kan met zoveel vertegenwoordiging in den lande. De partijtop zegt openlijk dat men alleen spreekt met de mensen uit de 36 grotere gemeenten." De brief van Duindam is ondertekend door 21 wethouders, acht raadsfracties en één burgemeester. "Wij zien graag een partijtop die openstaat voor alle geledingen van de partij. Wij lopen dagelijks tegen vraagstukken aan die een andere invalshoek hebben dan de grootsteedse."

De vier voorzitterskandidaten beloven beterschap
"Alle kandidaten hebben fantastisch gereageerd op onze noodkreet", zegt Bob Duindam een paar dagen na het sturen van zijn brief. "Ze komen alle vier met oplossingen." Officieel eindigt de termijn waarop nieuwe kandidaten voor het voorzitterschap zich kunnen melden vandaag. Theoretisch zou zich nog iemand kunnen melden, maar men gaat ervan uit dat er niemand meer bij komt. De vier kandidaat-voorzitters die zich al bekend maakten zijn de Amsterdamse Marty Smits, Michel Scheffer uit Nijmegen, de Groningse Fleur Gräper en Alexandra van Huffelen uit Rotterdam. Vooral Van Huffelen en Scheffer lijken zwaargewichten; de laatste kreeg steunbetuigingen van voormalig lijsttrekker Jan Terlouw en oud-minister Winnie Sorgdrager, de eerste van oud-minister Els Borst en topfunctionaris Alexander Rinnooy Kan. "Jullie betoog is herkenbaar", zegt Van Huffelen tot de klagende wethouders. "Als fractievoorzitter van Gelderland deel ik jullie gevoel uit eigen ervaring", zegt Scheffer.

Ook de kandidaatstelling kan opener, en het congres
Voorzitterskandidaat Scheffer heeft trouwens nóg twee grote ergernissen. De samenstelling van de kandidatenlijsten is er één. Volgens hem een 'ondoorgrondelijk proces', 'waar niet echt verantwoording over wordt afgelegd'. Wordt hij voorzitter, dan wil hij de leden meer invloed geven. En dan de partijcongressen. 'Applausmachines', stelt hij. Scheffer ziet een congres niet als een plaats voor een rituele dans met amendementen, maar als een moment waar 'de inhoudelijke bakens worden verzet'.

Ook bij democraten wordt het referendum minder populair
Eén van die te verzetten bakens zou weleens het referendum kunnen zijn. "Waar zijn de paradepaardjes van Hans van Mierlo - de gekozen burgemeester, het referendum - gebleven?", vroeg in Gouda zaterdag een verbaasd nieuw D66-lid. Hij kwam beide begrippen in de partij-uitgangspunten nergens meer tegen.

"Wat toen Van Mierlo in 1966 de partij oprichtte nog 'radicale democratisering' heette, is nu vervat in het beginsel 'Geloof in de eigen kracht van mensen'", antwoordde Nadia Arsieni de man. Arsieni sprak de nieuwe leden toe namens het wetenschappelijk bureau van D66, de Hans van Mierlo Stichting. Die geeft zes maal per jaar het blad Idee uit. Voor het nog te verschijnen februarinummer staat een artikel gepland over het referendum. Stelling: "De samenleving is te complex geworden voor het referendum". Op diverse internetfora konden leden er de afgelopen maanden op reageren. "Het referendum is in theorie heilige olie, maar in de praktijk vergif voor fundamentele vernieuwing", schrijft een democraat daar. "Het biedt geen enkele oplossing voor het democratisch tekort", meldt een ander.

Belangstelling voor 'kroonjuweel' referendum neemt af

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden