De Snelders in spoor Koolhaas

,,We zeggen wel eens tegen elkaar: het moet niet te veel architectuur orden.''

Broer en zus Snelder winnen de Charlotte Köhler Prijs voor jonge kunstenaars. Een gesprek met de familie Snelders over doortimmerde ontwerpen, gevouwen daklandschappen, architectuur met ballen en introverte schoolgebouwen.

De architecten Janneke(1964) en Michiel(1967) Snelder zijn broer en zus en krijgen woensdag de Charlotte Köhler Prijs, een prijs voor jonge kunstenaars op de terreinen architectuur, beeldende kunst en decorontwerp, ingesteld door het Prins Bernhard Cultuurfonds. Op het podium hoort eigenlijk ook vader Wim (1939) te staan. Sinds januari van dit jaar vormt het drietal namelijk één bureau. Samen ontwierpen ze het bedrijfsgebouw van Kinzo in Ede en de school 'De Brink' in Laren, de twee projecten waarmee Snelder Architecten zich in de kijker speelden.

Michiel: ,,We zeggen wel tegen elkaar: het moet niet te veel architectuur worden.'' Het typeert de familie Snelder. Geen modieuze fratsen, maar zorgen voor een doortimmerd ontwerp waarin het architectonische element (de 'vorm') op een vanzelfsprekende manier verwerkt zit.

Janneke: ,,De school was een complexe opdracht. Er moest 17000 m2 op een klein terrein komen in een kleinschalige dorpskern. De conceptuele gedachte is dan belangrijk. De school moest worden geïntegreerd in het dorpslandschap. Daarmee was het dus een camouflage-oefening. We moesten het grote programma van eisen weg foezelen. Vandaar dat we zijn uitgekomen bij een gevouwen daklandschap. En een dubbel grondgebruik.''

De school is vanaf de weg gezien vooral een hellend schoolplein. Pas aan de einder duikt een bouwdeel op dat naar links oploopt. Het herbergt klaslokalen, de aula en een aantal facilitaire ruimtes. De meer robuuste werkplaatsen zitten onder het schoolplein. Een verdiepte straat verbindt de twee elementen. Deze straat -overdekt met een opgetilde luifel- zorgt dat er daglicht in de werkplaatsen komt.

Janneke: ,,Rond de school staan allemaal losse schoolgebouwtjes, een ongeordende bende. Wij proberen daar een positieve draai aan te geven, door een soort campus-idee te creëren. We zijn nu al bezig met het ontwerpen van een uitbreiding, die kan aanhaken bij het concept van de binnenstraat.''

De nieuwbouw voor Kinzo was een ander verhaal. Het moest een bedrijfsgebouw worden langs een snelweg in de buurt van Ede. Daardoor moest het een veel eenduidiger vorm zijn.

Een lange hal van golfplaat vormt nu een sokkel voor een zwarte doos die hier dwars op staat en lijkt te zweven. Een buitengewoon sculpturaal gebaar. Michiel: ,,Kinzo is architectuur met ballen. Het is niet proleterig. Het is extravert en stoer, waar de school ingetogen is. Kinzo moest eenduidig zijn, de school juist niet. Maar we moesten bij de school ook voorkomen dat het Hertzberger werd, waarbij je de leerlingen in hoekjes en nisjes dwingt.''

Janneke: ,,Zowel Kinzo als 'De Brink' waren opdrachtgevers die mee wilden gaan tot het uiterste. Bij Kinzo vonden ze sommige oplossingen er zelfs te goedkoop uitzien. Ook de school was ambitieus. Een schoolgebouw is een type waarop wordt neergekeken en waar weinig budget voor is. De Brink heeft echter veel respect voor de leerlingen. De leiding wilde een optimistisch gebouw.''

De Snelders zijn realisten. Wim: ,,Voor Kinzo was een budget beschikbaar. We hebben eerst gekeken hoeveel de basale constructie zou kosten en vervolgens bekeken we hoeveel we zouden overhouden om architectuur te maken. Ik vind dat een betere weg dan een fantastisch ontwerp maken, maar er later aan moeten schaven, omdat het te duur is. Dan krijg je compromissen die altijd zwakker uitvallen.''

,,Vorm'', vult Michiel aan, ,,interesseert ons niet. Althans niet om de vorm zelf. Hij moet uit het concept groeien. Het gebruik, het budget, de omgeving, die zijn in het begin eerder richtinggevend. Onze werkwijze is onze stijl. We proberen te voorkomen dat we een dwingende filosofie ontwikkelen. Bij iedere opdracht proberen we onszelf naar nul terug te brengen. Het is tot nu toe ook niet gelukt om dingen op elkaar te laten lijken...''

'Bij ieder opdracht weer van nul af beginnen', het is een frase die tegenwoordig iedere architect in de mond neemt. Er lijkt een grote vrees voor 'stijl' te bestaan. ,,We prediken niet een architectuur zonder stijl, maar iedere opdracht is weer zo wezenlijk anders, dat de condities het ontwerp beinvloeden. Daar kun je niet van tevoren een stijl op zetten.''

Toch heeft Snelder Architecten wel degelijk een identiteit. Michiel: ,,Wim is goed in het denken vanuit het perspectief en de eventuele consequenties van een bepaalde gedachtegang. Hij weet ook goed hoe je iets strategisch moet brengen. Meestal staan bij ons in de eerste ontwerpsessie al heel basale constructieve elementen vast. Tijdens het ontwerpen, wordt de constructie meteen in de essentie meegenomen.''

En het generatieverschil tussen vader en kinderen? Michiel: ,,We zeggen steeds: we zijn een nieuw bureau, met dertig jaar ervaring. We hebben alles in eigen huis, de ontwerpers, maar ook de constructeurs. In totaal zijn we met negen mensen.'' Grappend voegt hij eraan toe: ,,We wantrouwen alles wat van buiten komt.'' Janneke: ,,We zijn in feite een archaïsch bureau in de manier van werken. Het detail beheersen, daar gaat het om.''

Maar er moet meer zijn. Wim is beïnvloed door de Forum-generatie van Aldo van Eyck en Herman Hertzberger uit de jaren zeventig. Janneke en Michiel komen uit de generatie die met Kooshaas is opgegroeid. Zeker in 'De Brink' zijn beide invloeden terug te vinden. De opeenvolging van ruimtes, de programmatische ordening is geschoeid op de Koolhaas-leest. Het ruimte bieden aan de duizend pubers om de school op een veelzijdige manier te gebruiken (de straat kan ook een feestruimte zijn) is weer erg Forum. Wim: ,,Het kashba-idee als reactie op de Nieuwe Zakelijkheid vind ik fascinerend. Ik vond Van Eyck interessant, maar zat meer op de lijn van Bakema, bij wie ik ook ben afgestudeerd.''

De beslissing om met zijn drieën een bureau te beginnen hing al lang in de lucht. Michiel: ,,Op 1 januari hebben we gezegd: we sleutelen het bureau opnieuw in elkaar. Wim had natuurlijk een bureau, maar van kinds af aan zijn we al gewend om mee te denken. We zaten hem ook wel eens te pesten. Ik ken alle projecten. En omgekeerd heeft Wim altijd bij ons meegekeken.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden