De smeuïge strijkers bewegen als een korenveld

klassiek

Mahlers Tweede symfonie Berliner Philharmoniker *****

Wat hebben Mahler en Lachenmann met elkaar gemeen? In ieder geval dat ze, bij de juiste keuze van werken, op één programma passen. Typisch iets voor Simon Rattle, de chef-dirigent van de Berliner Philharmoniker, om een dergelijke combi te laten horen.

De oren smeren met Lachenmanns 'Tableau', daar begonnen Rattle en de Berlijners mee in Amsterdam. Schuivende en schurende noten, strijkstokken die zich niet boven maar onder de snaren bevinden, vage vegen naast scherpschutterij: in een mum van tijd geeft Lachenmann een orkest de gelegenheid om te laten horen waartoe het in staat is.

Wat zitvlees was gewenst, want na 'Tableau' verscheen zonder pauze de Tweede symfonie van Mahler op de lessenaars, een kolos van ruim anderhalf uur. Overigens niet op die van de Brit, hij dirigeerde uit het hoofd.

De 'Auferstehungssymfonie', Mahlers meest filmische partituur, heeft baat bij Rattles luciditeit. De aanwijzing bij het vierde deel, 'Sehr feierlich, aber schlicht' (Zeer plechtig, maar eenvoudig), neemt hij als leidraad voor het hele werk. En dan: je weet het, maar toch ben je weer ondersteboven van de smeuïge Berlijnse strijkers. Ze horen tot de buitencategorie. Bewegend als een golvend korenveld bracht het corps een zinderende klank voort.

De partituur van de Tweede staat bol van de regievoorschriften; de componist bemoeit zich niet alleen met de muziek, maar ook met de plaats van de instrumenten en de timing tussen de delen. Zo letterlijk nam Rattle Mahlers wens om 'Urlicht' zonder enige onderbreking in te zetten, dat mezzo Magdalena Kozená al binnenstommelde toen het publiek nog naar adem hapte. Tikje zonde, net als haar operateske inslag.

Kippenvel werd eerder veroorzaakt door de sopraan Kate Royal en door de zoemende kwaliteit van het Groot Omroepkoor. De roffelende slagwerkers brachten een aardverschuiving teweeg die het Concertgebouw op z'n grondvesten deed trillen.

Rattle begon met muziek uit 1989. Mahlers symfonie is van een eeuw eerder, maar ook die klinkt modern onder zijn handen. Hij fileert het werk en tilt de hele materie naar een hoger plan, zonder in een overemotionele mahleriaanse draaimolen te belanden. Ronduit geniaal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden