De ’Slumdogs’ verdienen beter

Buren dragen de jonge acteur Mohammed Azharuddin Ismail, na terugkeer uit Hollywood (FOTO AFP.)Beeld AFP

De sloppenwijk die het decor vormt voor ’Slumdog Millionaire’ toont dat de strijd voor mensenrechten geen overbodige luxe is.

De film ’Slumdog Millionaire’ is met vier Golden Globes en acht Oscars in de prijzen gevallen. Terecht, want het is een prestatie om met armoede, marteling en brute kindermishandeling een miljoenenpubliek aan te spreken zonder deze harde realiteit te romantiseren of relativeren. Het verhaal over de liefde tussen de jonge sloppenwijkbewoners Jamal en Latika vertelt in feite een Indiase versie van The American Dream. De hoop die in ’Slumdog’ zo sterk doorklinkt klinkt des te geloofwaardiger omdat nog maar kort geleden –op een ander continent– een oude vrouw uit een klein Keniaans dorp haar kleinzoon de machtigste man van de wereld zag worden.

Maar niet iedereen heet Jamal of Obama. Er is maar een klein beetje statistiek nodig om uit de Indiase dan wel Amerikaanse droom te ontwaken en te beseffen dat het leven voor een overgroot deel van de wereldbevolking nog om overleven draait. Dit is zeker het geval in India, waar een derde van de ruim een miljard mensen tellende bevolking beneden de armoedegrens leeft en nog eens miljoenen mensen geen toegang hebben tot basisonderwijs, medische zorg of schoon drinkwater.

Het is daarom geen overbodige luxe dat India, maar ook welvarende landen als Nederland, zich actief blijven inzetten voor het behalen van de Millenniumdoelstellingen zoals het wereldwijd halveren van de armoede in 2015.

De internationale erkenning van sociaal-economische rechten zoals het recht op behuizing is van evenzo groot belang. Er zijn alleen al in India talloze grote sloppenwijken zoals Dharavi, de megasloppenwijk in Mumbai die het decor vormt voor ’Slumdog Millionaire’, waar de levensstandaard niet afwijkt van wat er in de film te zien valt.

Respect voor mensenrechten is in menig sloppenwijk ver te zoeken. Zo worden in en nabij Bhoomiheen Camp, een sloppenwijk in New Delhi, voortdurend huizen en winkels afgebroken in opdracht van lokale autoriteiten. De bewoners worden met geweld uit hun woning verdreven, en moeten daarna machteloos toekijken hoe hun woningen en winkels met de grond worden gelijkgemaakt door een ’vernietigingsploeg’ die gewapend is met bulldozers, bijlen en houwelen.

De meeste bewoners hebben vervolgens weinig andere keuze dan om de resten van hun huizen bij elkaar te rapen en hieruit weer vier muren te construeren. Omdat nieuwe golfplaten daken te kostbaar zijn, dekken ze de muren tijdelijk af met dekzeil. Heropgebouwde woningen worden vervolgens vaak door de overheid opnieuw met de grond gelijkgemaakt.

De echte slumdogs dromen er niet van om miljonair te worden, zoals in de film. De bittere realiteit is dat zij enkel nog dromen om in hun eigen sloppenwijk –zonder basisonderwijs, medische zorg of schoon drinkwater– met rust gelaten te worden. Voor veel ouderen, zieken en kinderen is de situatie, zeker tijdens het regenseizoen levensgevaarlijk.

In ’Slumdog Millionaire’ wordt hoofdpersoon Jamal nog net niet doodgemarteld „omdat Amnesty International anders op de stoep zou kunnen staan”. De martelende agenten hebben in de gaten dat er op papier minimale standaarden bestaan voor menselijke behandeling (die zelfs voor de behandeling van slumdogs dienen te gelden), maar zij negeren deze voorschriften volkomen.

De werkelijkheid lijkt, wat het recht op behuizing betreft, nog complexer. In India krijgen politici alle ruimte om hard op te treden tegen ’illegale woningen’, veel kiezers interpreteren dat als een teken van politieke daadkracht en standvastigheid.

Mede door deze democratische steun lappen politici in toenemende mate zelfs het Indiase recht aan hun laars. In Bhoomiheen Camp werden tot tweemaal toe woningen gesloopt nadát het Hooggerechtshof verdere vernietiging had verboden. Deze praktijk ondermijnt de autoriteit van rechtbanken en reduceert de rechtsbescherming van een toch al kwetsbaar deel van de wereldbevolking tot een absoluut nulpunt.

Is de mensenrechtensituatie in India dan niet een interne, Indiase aangelegenheid? Bepaald niet. India is niet alleen een wereldmacht van groeiende betekenis, maar ook een volwaardig lid van de internationale rechtsorde.

De Oscar-spotlights op Dharavi vormen een goede aanleiding om van de Nederlandse, democratisch gekozen overheid te verlangen dat schendingen van de internationaal beschermde rechten van sloppenwijkbewoners via diplomatieke kanalen aan de orde worden gesteld. Dit is een minimaal teken van respect voor al die slumdogs wier lotsbestemming niet, zoals die van Jamal en Latika, in de sterren ’geschreven’ staat.

(Trouw)Beeld AFP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden