Reportage

De sloppenwijken van India gaan weg, maar de bewoners niet

Vorige week werden de huizen van zo'n vijfhonderd gezinnen in Kathputli Colony door bulldozers verwoest. Beeld Getty Images

India wil in 2022 vrij zijn van sloppenwijken. Er is een plan. Maar de bewoners werken vaak niet mee.

"We hebben over de hele wereld India's cultuur mogen laten zien, maar nu slapen we al dagen op straat." Pappu Munna Lal (50), een traditionele marionettenspeler, kan nog moeilijk geloven wat hem overkomen is. Hij zit aan een drukke weg in het noorden van de Indiase hoofdstad New Delhi op een klapstoeltje naast al zijn bezittingen. Een bed, een matras, een paar tassen vol kleding, zijn houten poppen en een trommel.

Om Lal heen zitten tientallen gezinnen rond hun spullen. Aan de ene kant raast de metro voorbij, aan de andere kant ligt een grote vlakte bakstenen. Vorige week werden Lals huis en de huizen van vijfhonderd andere gezinnen in één klap gesloopt, terwijl de bulldozers er nog altijd razen om zo'n duizend overgebleven huizen ook met de grond gelijk te maken.

De sloppenwijk stond bekend als Kathputli Colony, naar de houten marionetten, vanwege de vele poppenspelers en andere traditionele artiesten als goochelaars en acrobaten die er woonden. Velen van hen hebben, net als Lal, in het buitenland opgetreden tijdens festivals.

Ambitieus plan

De rechtbank gaf toestemming voor de sloop van de huizen, die op grond van de overheid stonden. Dit had eigenlijk al jaren geleden moeten gebeuren, als onderdeel van een ambitieus plan om heel India in 2022 vrij van sloppenwijken te maken.

Kathputli Colony werd in 2009 geselecteerd om model te staan voor dit plan, wat na de verkiezingen van 2014 werd omarmd door de regering van premier Narendra Modi. Projectontwikkelaars bouwen volgens dit plan moderne woontorens voor de sloppenbewoners, en mogen in ruil daarvoor op een deel van het land ook dure appartementen en winkelcentra neerzetten.

Het voornaamste probleem: tot grote verrassing van de overheid vertrokken de sloppenbewoners niet uit zichzelf om de ontwikkelaars vrij baan te geven. "Hoe weten we of we echt een nieuw huis krijgen?" vraagt Sunita Bhat (28), de dochter van een andere poppenspeler. Zij woont inmiddels in een tijdelijk kamp in de buurt, waar in 2013 kunststoffen eenkamerhuizen zijn neergezet voor 2800 gezinnen. "Ja, onze namen staan op een lijst voor nieuwe huizen, maar ik heb geen vertrouwen in een snelle afwikkeling", zegt Sunita, terwijl ze in haar tijdelijke onderkomen roti's rolt.

Afgewezen

Ook werden de plannen flink vertraagd door onenigheid over wie in aanmerking komen voor een nieuw huis. Na meerdere deur-tot-deurtellingen werden in 2015 ruim drieduizend namen genoteerd. Zo'n zevenhonderd mensen werden afgewezen. Volgens de ontwikkelingsautoriteit van Delhi DDA, die de plannen uitvoert, konden sommigen van hen niet aantonen in de wijk te wonen. Anderen hadden niet de juiste of onvoldoende identificatiedocumenten, of hadden zich gewoon niet op tijd gemeld.

De tekst gaat verder onder de afbeelding.

Poppenspeler Pappu Munna Lal. Beeld Aletta Andre

Poppenspeler Lal staat niet op de lijst. "Ik snap niet waarom, ze zijn meerdere malen bij mij thuis geweest en ik heb alle documenten." Uit zijn tas haalt hij een stemkaart, en een paspoort dat vol stempels en visa staat voor landen als Rusland en Thailand, en voor een aantal landen binnen het Schengen-gebied. "Waar we nu heen moeten? Alleen God weet het", zegt hij, terwijl hij zijn handen vouwt en naar boven kijkt.

Bij het kamp komen voortdurend kleine busjes met mensen binnen. "Alles loopt op rolletjes", zegt een medewerker van de DDA die eigenlijk niet met de media mag praten en daarom zijn naam niet wil geven. "Er zijn de afgelopen dagen ruim duizend nieuwe mensen het kamp ingetrokken. We geven iedereen eten en wanneer nodig medische hulp."

Bulldozers

Maar veel nieuwkomers zijn niet blij met het kamp. "Mensen zeggen dat we in een sloppenwijk woonden", zegt Sunita. "Maar voor ons was het thuis. Ik ben er geboren, en mijn kinderen ook. We hadden een eigen, bakstenen huis met een eigen badkamer. Nu moeten we de wc met andere mensen delen en hebben we niet genoeg water. Ik heb me al drie dagen niet gewassen."

Om die reden is zij nooit vrijwillig naar het kamp vertrokken en wachtte ze af totdat de bulldozers donderdag letterlijk voor haar deur stonden. Enkele honderden buren verhuisden de afgelopen jaren al wel.

"Ik vind het hier prima", zegt Geeta Devi, die nu bijna een jaar in het kamp woont. "Uiteindelijk is dit in ons belang. Het duurt misschien nog wel twee jaar, of drie, maar we krijgen straks een eigen huis, met eigendomspapieren en stromend water."

DDA en de projectontwikkelaar, Raheja Group, hopen deze maand nog met de bouw van de nieuwe flat en commerciële projecten te beginnen. Maar voor de volgende sloppenwijken die opgeschoond moeten worden heeft de overheid zijn lesje geleerd. Voortaan moeten projectontwikkelaars die geïnteresseerd zijn in de grond hier toestemming voor krijgen van tenminste 70 procent van de bewoners.

Veel te weinig goedkope woningen

Volgens de laatste volkstelling die in 2011 werd gehouden, wonen ongeveer 64 miljoen van de 1,3 miljard Indiërs in sloppenwijken. Dat aantal zou door de rappe verstedelijking inmiddels tot boven de 100 miljoen zijn gestegen.

Een derde van de bevolking woont nu in steden. Gemiddeld woont in India volgens de Wereldbank een kwart van de stedelijke bevolking in sloppen, maar in steden als Mumbai en Delhi gaat het volgens sommige schattingen om bijna de helft.

De overheid kan de stedelijke groei niet bijhouden met de bouw van goedkope woningen voor de arme inwoners. Bovendien komen de goedkope woningen lang niet altijd overeen met de behoeften van de arme stadsbewoners. Vaak liggen ze in afgelegen buitenwijken, ver weg van de plekken waar inkomens worden verworven.

Uit een parlementaire vraag bleek vorig jaar dat van de miljoen goedkope woningen die de afgelopen tien jaar werden gebouwd bijna een kwart leegstaat.

Lees ook:

Lofzang op de sloppenwijk
Slapen in Dharavi, de grootste sloppenwijk van Mumbai

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden