De 'sloper' wil Italië uit het moeras trekken

Matteo Renzi, nu nog burgemeester van Florence en mogelijk binnen enkele dagen de nieuwe premier van Italië Beeld EPA
Matteo Renzi, nu nog burgemeester van Florence en mogelijk binnen enkele dagen de nieuwe premier van ItaliëBeeld EPA

Italië zit weer zonder premier. President Giorgio Napolitano accepteerde vandaag het ontslag van premier Enrico Letta, die opstapte na een revolte tegen hem in zijn Democratische Partij (PD). Die was georganiseerd door zijn eigen partijleider en politieke rivaal Matteo Renzi, die nu staat te trappelen om Letta op te volgen.

Renzi, nu nog burgemeester van Florence, heeft grote plannen met Italië en daar kan hij Letta slecht bij gebruiken. Volgens de PD-leider is Letta in de tien maanden dat hij premier was er niet in geslaagd de economische en politieke crisis in Italië te bezweren.

Daarom riep hij de leden van de Partito Democratico gisteren op hun steun voor premier Letta in te trekken, waarop deze vandaag zijn ontslag aanbood. De verwachting is dat president Napolitano, die geen voorstander is van nieuwe verkiezingen, Renzi binnen enkele dagen tot formateur zal benoemen, waarna de coalitieregering onder zijn leiding verder zal gaan.

Napolitano wil echter vandaag en morgen eerst nog de partijen in de volksvertegenwoordiging raadplegen. Twee oppositiepartijen hebben al laten weten verstek te laten gaan, de M5S van komiek Beppe Grillo, en de uiterst rechtse Lega Nord. Zij vinden dat Letta eerst maar eens aan het parlement moet komen uitleggen waarom hij is opgestapt.

De sloper
De ambitieuze 39-jarige Renzi - bijgenaamd 'de sloper' - wil snel afrekenen met de oude garde en de versteende mores die de Italiaanse politiek al lang domineren. Ook premier Letta - die een solide reputatie heeft en met zijn 47 jaar ook een jonkie is in de Italiaanse politiek - wilde dat, maar het ging Renzi allemaal niet snel genoeg. De afgelopen tijd uitte de in december gekozen partijleider een niet aflatende stroom kritiek op de regering.

Een van Renzi's belangrijkste voorstellen is een hervorming van het kiesstelsel, met als doel een eind te maken aan de fragmentatie in de politiek. In Italië verloopt de regeringsvorming vaak traag door de vele kleine partijen. Bovendien blijken veel regeringen door de versnippering instabiel te zijn, reden waarom Italiaanse kabinetten regelmatig vallen.

"We zeggen nee tegen het verlenen van de macht aan de kleine partijen om ons gegijzeld te houden", zei Renzi vorige maand. Om Italië politiek stabieler te maken wil hij toe naar een tweepartijenstelsel. Het wetsvoorstel ligt al bij het parlement, maar wordt opgehouden door talloze amendementen.

Algemeen werd aangenomen dat Renzi eerst een akkoord zou sluiten over de wijziging van het kiesstelsel en vervolgens zou proberen de verkiezingen van 2015 te winnen, maar het liep anders. De dynamische en welbespraakte Renzi achtte kennelijk nu het moment rijp voor het organiseren van zijn partijcoup.

Die actie wordt bepaald niet door iedereen in Italië op prijs gesteld. Uit een opiniepeiling van woensdag bleek dat maar 14 procent van de kiezers het idee steunt dat Renzi de post van premier overneemt zonder verkiezingen.

Weinig speelruimte
De financiële markten reageerden vandaag positiever met oplopende koersen en een lagere rente op staatsobligaties. Kennelijk leeft hier het vertrouwen dat Renzi doortastender zal zijn dan Letta. Een niet met name genoemde functionaris van de Europese Unie waarschuwde wel dat Renzi's speelruimte "gegeven de hoge schulden van Italië tamelijk verwaarloosbaar is".

Het Italiaanse bedrijfsleven, dat al jaren aandringt op snellere hervormingen, minder bureaucratie en stevige maatregelen om de Italiaanse industrie vooruit te helpen, lijkt vergevingsgezind over Renzi's handelwijze. Industrieel topman Carlo De Benedetti noemde de machtsovername 'een nogal abnormaal stuk vuurwerk', maar zei zich niet te veel te willen bezighouden met de achtergronden ervan.

"Het probleem is dit: Kan hij het land weer in beweging krijgen?", vroeg de industrieel zich af tijdens een bijeenkomst in Turijn. Als Renzi premier wordt liggen er vele zware klussen klaar voor de jongste regeringsleider die Italië ooit heeft gehad. "Als hij dat kan", zei De Benedetti, "zal de manier waarop hij deze verandering heeft doorgevoerd worden vergeten. Als hij het niet kan, is dat wat herinnerd zal worden."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden