Jelle's weekdier

De skrei, een seizoensvis zonder lidwoord

Beeld Buiten-beeld

Voor een beetje serendipiteit kun je zelfs op de markt terecht. Mijn favoriete viskraam op de zaterdagse markt in Utrecht heeft dikwijls iets bijzonders in de bakken met schaafijs liggen. Vreemde vissen waarvan je de naam nog nooit hebt gehoord. Zo ontdekte ik, nadat de Spakenburger neringdoende al een paar mooie scholfilets voor me had ingepakt, een aantal witte moten vis met daarbij een bordje waarop 'skrei' stond geschreven.

Ik had nog nooit van skrei gehoord, het leek me een vreemd woord, hoewel vissen dikwijls vreemde eenlettergrepige namen dragen. Heek, leng, mul, meun, griet - een soort ichtyologisch aap, noot, mies. Skrei, zo vertelde de visman enthousiast, is eigenlijk een kabeljauw, maar dan wel een speciaal type dat alleen in de winter wordt gevangen in de buurt van de Lofoten. Het is, vervolgde hij, iets bijzonders en voor de Noren wat voor ons de nieuwe haring is, een seizoensding. Ik kocht een mooie moot en heb ervan gesmuld.

Ik hou van seizoensdingen. Ze verschaffen een prettig soort stabiliteit in een verder jachtig bestaan. Koolsoorten eet je in de winter, nieuwe haring verschijnt rond pinksteren in de handel, asperges zijn er in de vroege zomer. Daarna verschijnen de chrysanten op de markt en wordt het herfst. December biedt chocoladeletters, kerstkransjes en tot slot oliebollen. Duidelijkheid. Waarom zou je daarvan willen afwijken?

Visgids

In bovenstaande opsomming hoort ook skrei thuis. Het gaat om volwassen kabeljauwen die in de noordelijke Barentszee leven en die eind januari gaan trekken en daarbij de Noordkaap ronden om naar de Lofoten te zwemmen. Daar wordt dan gepaard en gepaaid. In de mij ter beschikking staande visliteratuur (zoals Alan Davidsons 'North Atlantic Seafood', de 'Visbijbel' van Bart van Olphen en Wouter Klootwijks 'Goede visgids') staat skrei wel vermeld, maar er worden helaas zeer weinig woorden aan vuilgemaakt. De uitgebreidste bronnen die ik vond, zijn de websites van Schmidt Zeevis en die van de Noorse visserijraad, die ook een link verschaft naar de Franstalige site Poissons de Norvege waar een filmpje te zien is over de skreivisserij tegen het ruige decor van de besneeuwde Lofoten.

Het exacte vangstseizoen is niet nauwkeurig bepaald, maar hangt af van de vissentrek. Pas als de voortplantingsrijpe kabeljauwen hun tocht door de ijskoude wateren hebben afgelegd en in het dankzij de Golfstroom relatief warme water rond de Lofoten zijn aangekomen, begint de vangst. Die is zeer strikt gereguleerd. Zo mag er niet voor 6 uur 's morgen en na 6 uur 's avonds worden gevist, en er is een actieve controleautoriteit die de vissers nauwlettend in de gaten houdt.

Bijzonder is ook dat ik het woord skrei steevast zonder lidwoord aantrof. Het is dus skrei, en niet 'de skrei 'of 'het skrei'. Lidwoordloze zelfstandige naamwoorden zijn bijzonder: kaviaar is er ook zo een. Je kunt dus een haring eten, of een gebakken schol, maar niet 'een skrei'. Je eet gewoon skrei, en ik kan het als kersverse ervaringsdeskundige zeker aanbevelen. Stevig en smaakvol. Maar wacht er niet te lang mee, want eind maart is het vangstseizoen weer voorbij.

Jelle Reumer is paleontoloog. Voor Trouw bespreekt hij iedere week een dier. Lees zijn artikelen in dit dossier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden