DE SGP EN DE PAUS

De Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) is wel de laatste partij die iets te maken wil hebben met de paus te Rome. Immers, is de oudste partij van Nederland in 1923 niet mede opgericht uit de behoefte halt en front te maken tegen de roomse invloed en houden de volgelingen van de SGP de 'paapse mis' tot op de huidige dag niet altijd nog voor 'een vervloekte afgoderij'?

Een van de eerste beleidsdaden van de oprichter van de partij, de Zeeuwse predikant Kersten, gold daarom de indiening van een wijzigingsvoorstel tot afschaffing van het gezantschap bij het Vaticaan en warempel, hij kreeg de meerderheid van de Tweede Kamer nog achter zich ook. Als gevolg daarvan zag het kabinet-Colijn zich op 10 november 1925 gedwongen af te treden. Kersten had de smaak te pakken: tot aan het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog schilderde hij Rome af als een groter gevaar dan het nationaal-socialisme en het fascisme bij elkaar. Dat anti-roomse sentiment heeft de SGP sindsdien nimmer meer verlaten.

Het zij daarom verre van mij zelfs maar de suggestie te willen wekken dat er ooit nog iets moois zou kunnen opbloeien tussen de SGP en Rome, zoals destijds tussen de protestantse partijen ARP en CHU, die samen met de Katholieke Volkspartij het CDA formeerden. Des te opvallender daarom dat paus Johannes Paulus II met zijn encycliek Splendor Veritatis deze week het overtuigende bewijs leverde dat Rome en de SGP in tenminste een opzicht aardig aan elkaar blijken te zijn gewaagd: beide verzetten zich tegen relativisme als het om normen en waarden gaat.

In zijn tiende encykliek schetst de paus in vrijwel dezelfde schrille kleuren als de SGP dat doet de morele crisis waarin de huidige samenleving zich bevindt en eveneens gelijk de SGP noemt hij de zondigheid van de mens met zijn neiging tot mo reel relativisme als de voornaamste oorzaak. De oplossing dient daarom gezocht te worden in een zekere verabsolutering van normen en waarden. Het verschil is hooguit dat de SGP zich voor die normen en waarden uitsluitend beroept op het Schriftgezag, terwijl de paus daarvoor ook de kerk als instituut aanwijst.

Met deze verabsolutering van het gezag is de gewetensvrijheid in het geding, die op haar beurt weer een belangrijke basis is voor een vruchtbaar functioneren van de democratie. De strijd om de gewetensvrijheid tegen een kerk die domweg voorschrijft wat de mens moet denken was de motor achter de kerkhervorming van Luther en Calvijn. Dat Rome de normen en waarden van de kerk hoger stelt dan die van het individu, is consistent. Maar de SGP?

Ja, ook de SGP doet dit. Formeel zal deze partij natuurlijk de gewetensvrijheid hoog in het vaandel schrijven, maar dat is niet meer dan formaliteit. In de praktijk immers stelt de partij (een instituut derhalve) vast hoe de Schrift dient te worden uitgelegd en verbindt daaraan de onverbiddelijke consequentie dat vrouwen in de politiek geen rol van betekenis mogen spelen.

Maar die partij heeft dat toch bij meerderheid van stemmen en derhalve democratisch zo besloten? Nee, van die partij waren tot dusverre vrouwen materieel (niet formeel, want daarover bevatten de statuten geen bepaling) uitgesloten, zodat deze groep op een enkele uitzondering na niet aan de stemming kon deelnemen. Zouden SGP-vrouwen wel aan de stemming mee hebben kunnen doen, dan zou de uitslag ongetwijfeld anders zijn uitgepakt.

De conclusie is derhalve: precies zoals Rome dat doet schrijft een door mannen gedomineerd instituut bij de SGP de norm voor. Beide instituten weten (zij alleen) hoe de Schrift gelezen dient te worden en het individu dat er anders over denkt wordt buitengesloten. In hun gezamenlijke strijd tegen allerlei vormen van moreel relativisme en meer nog in hun ijver de vrouw haar plaats te wijzen, blijken Rome en de SGP het roerend met elkaar eens te zijn.

De uitersten raken elkaar, wordt wel gezegd. Deze twee lijken echter meer gemeenschappelijk te hebben dan hen verdeelt. Hoogste tijd voor een dialoog tussen de SGP en het Vaticaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden