Column

De Senaat verdedigde de Grondwet, hoera!

Eerste Kamerlid Nico Koffeman kwam aan het eind van het debat over een verbod op het onverdoofd ritueel slachten in de senaat met een wat zonderling verwijt in de richting van zijn collega-senatoren.

In de Tweede Kamer had een meerderheid voor de initiatiefwet van Koffemans partijgenoot van de Partij voor de Dieren Marianne Thieme gestemd. En dus vond hij dat de Eerste Kamer dat voorbeeld zonder meer zou moeten volgen. Want, zo besloot hij met de inmiddels tot cliché verworden vaststelling: de kiezer zou er anders helemaal niets meer van begrijpen.

Thieme zelf kwam na afloop van het debat in de senaat, toen duidelijk was dat haar initiatief-wetsvoorstel het niet zou halen omdat Eerste Kamerleden van verschillende partijen er bedenkingen bij hadden, met soortgelijke verwijten. Zij maakte de bezwaren nog iets breder: de Eerste Kamer was volgens haar volledig losgezongen van wat er in de samenleving leeft.

Laten we hopen dat de twee voorlieden van de Partij voor de Dieren hun klacht nog vaak moeten herhalen. Want dat zou betekenen dat de heilloze politisering van de Eerste Kamer wat verminderd zou zijn, en dat de roep om een constitutioneel hof in Nederland wellicht weer wat verstomt.

Rechters in Nederland mogen wet- en regelgeving niet toetsen aan de Grondwet. Dat is immers al de taak van de Eerste Kamer. Die zou de toetsing doen, of in ieder geval moeten doen.

De Eerste Kamer verwaarloosde die functie echter meer en meer. Met als absoluut dieptepunt lijsttrekker Loek Hermans van de VVD. Hermans bestond het om tijdens de campagne voor de laatste verkiezingen van de Provinciale Staten (en indirect dus voor de Eerste Kamer) te beweren dat hij primair in de senaat zou zitten om het regeerakkoord uit te voeren. Hermans hanteerde hetzelfde argument als Koffeman. De Tweede Kamer beslist (in het geval van Hermans tot een regeerakkoord), en wij als leden van de Eerste Kamer hebben de taak dat uit te voeren.

Zo ver kwam het gelukkig niet bij de behandeling van het wetsvoorstel-Thieme. Anders dan de Tweede Kamer hield de Eerste Kamer ditmaal wel voet bij stuk bij de stelling dat de verhouding tussen het verbod op onverdoofd ritueel slachten en de grondwettelijke vrijheid van godsdienst niet goed, of helemaal niet doordacht was. Het argument van Koffeman dat partijen ten opzichte van de opstelling van partijgenoten in de Tweede Kamer 'draaiden', is grotesk.

De staatscommissie Grondwet kwam vorig jaar november met het advies aan het kabinet om de toetsing aan de Grondwet alsnog in te voeren. Reden: de verhouding tussen wetten en de grondrechten uit de Grondwet wordt tijdens de politieke behandeling van wetsvoorstellen verwaarloosd.

Van het kabinet is sinds dat advies niet veel vernomen, anders dan dat de nieuwbakken vice-voorzitter van de Raad van State, Piet Hein Donner, als minister van binnenlandse zaken niet veel voor het advies voelde.

Als de Eerste Kamer zich consequenter opstelt zoals vorige week dan is er ook minder aanleiding het advies op te volgen. Maar hoeveel garanties zijn er dat de Eerste Kamer tot een consequenter taakopvatting komt met politici als Loek Hermans in haar gelederen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden