de Schurftmijt: Nutteloos, lastig en volstrekt ongewenst

Afgelopen najaar werden ze al gesignaleerd en deze week waren ze er weer: schurftmijten. Er was een uitbraak in een ziekenhuis of all places. Schurftmijten (Sarcoptes scabiei) zijn minuscule spinachtige diertjes die met het blote oog nauwelijks zichtbaar zijn, geen geluid maken en geen geur verspreiden maar desondanks ons zenuwstelsel danig weten te prikkelen. Samen met malariamuggen en kakkerlakken bezitten ze de twijfelachtige eer volstrekt ongewenst te zijn. U ziet mij dit niet snel opschrijven, maar zonder deze diertjes zou het op de wereld een stuk genoeglijker toeven zijn. De bioloog in mij gaat nog vertwijfeld op zoek naar een ecologisch 'nut' dat de dieren zouden hebben in het ecosysteem, de schepping, de biosfeer of hoe u het ook noemen wilt, maar ik zou dat in het geval van de schurftmijt eerlijk gezegd niet weten. Ze ruimen geen afval op, ze dienen andere soorten niet tot voedsel, ze bestuiven geen bloemen en vertegenwoordigen zelfs geen esthetisch genoegen. De wereld zou wel zonder kunnen, bedoel ik maar.

Dat geldt niet voor de mijten als geheel, een buitengewoon soortenrijke groep die op werkelijk ieder denkbaar plekje op aarde kan voorkomen. Er leven mijten in de bodem, in water, in het beetje humus in boomholten, op vogelveren, op planten, in ons bed, in onze traanklieren en haarfollikels. Er zijn zoetwatermijten, zeewatermijten, kevermijten, oogst- of fluweelmijten, veermijten, huisstofmijten, spintmijten en teken, om maar wat te noemen. En schurftmijten. De wereld zit zo vol met mijten, dat iemand ooit opmerkte dat wanneer je de complete wereld zou kunnen laten verdwijnen op de mijten na, de aarde vanuit het heelal nog altijd als contour kan worden waargenomen.

Als mens hebben we van verreweg de meeste mijten natuurlijk totaal geen last. Wel van oogstmijten die lelijk jeukende bultjes veroorzaken, van teken die bloed zuigen en de ziekte van Lyme kunnen overbrengen, huisstofmijten die allergische reacties kunnen oproepen en schurftmijten. Die zijn wellicht het lastigst. Schurftmijten leven in onze huid en graven daar als achtpotige miniatuurmollen gangenstelsels doorheen. Al doende laten ze ontlasting achter, mijtenpoepjes, en die veroorzaken een allergische reactie die gepaard gaat met verschrikkelijke jeuk. Bijgevolg gaat de gastheer (m/v) zich krabben en dat maakt het er niet beter op.

Bij langduriger contact tussen twee personen of via textiel kunnen de mijten van de een naar de ander oversteken. Het is een nogal besmettelijke kwaal, want mensen hebben toch dikwijls de gewoonte om elkaar in allerhande posities langdurig aan te raken, ook in het nette. Een infectie met schurft is eenvoudig te verhelpen met een mijtendodende zalf, maar daarmee is de jeuk helaas nog niet verholpen. Die verdwijnt pas nadat de huid zich heeft vernieuwd en daarmee de huidlaag met de graafgangetjes en de jeukveroorzakende mijtenkeutels is verdwenen.

De bijgaande foto is een realistische computeranimatie. Van de wat bleekroze plasticachtige mijt, met zijn stekels en haren en ielige kriebelpootjes, kun je natuurlijk een spontane jeukaanval krijgen, maar ik moet bekennen dat, hoe langer ik kijk, ik het eigenlijk wel een mooi diertje ga vinden. Misschien is er dus toch iets van een esthetisch genoegen?

Jelle Reumer is directeur van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden