Column

De Schotten en de separatisten aller landen

Beeld afp

De Schotten zijn goed volk, ik kan het weten, want ik schuif regelmatig bij ze aan in de English Reformed Church in Amsterdam - een kerk die, anders dan de naam doet vermoeden, deel uitmaakt van de Church of Scotland, maar die geen enkel bezwaar heeft tegen het predikaat 'English'. Wat in Amsterdam mogelijk is, ligt in Edinburgh echter heel anders: onder aanvoering van de Scottish National Party dreigen de Schotten de Engelsen vaarwel te zeggen.

Dat is niet ongevaarlijk. Een eigen land is vast gezelliger dan het Verenigd Koninkrijk, maar het veranderen van grenzen is altijd riskant en nooit gratis. En dan doel ik niet eens op de prijs die de Schotten zelf zullen moeten betalen, maar op het internationale effect van hun afscheiding. Separatisten aller landen verenigen zich in hun liefde voor de Schotten, van Basken en Catalanen tot Vlamingen en Corsicanen, van Finse Zweden en Zuid-Tirolers tot Koerden en Texanen.

De wereld is nu eenmaal een verknoopt systeem en dat leidt tot de volgende paradox: hoe meer prioriteit de Schotten aan het lokale geven, hoe meer boven-lokale gevolgen het heeft.

Rommelig
The New York Times ging deze week op bezoek bij het Brusselse hoofdkwartier van de European Free Alliance, een groep die veertig 'stateloze Europese naties' vertegenwoordigt. Er hing een kaart die liet zien hoe Europa zou zijn als dit allemaal onafhankelijke landen zouden worden. Zelfs de voorzitter van de organisatie - een trotse Corsicaan - moest toegeven dat het er wat rommelig uitzag. "Maar democratie is rommelig en democratie is wat Europa nodig heeft", zei de man. Zoveel nonchalance is eigenlijk schokkend als je bedenkt hoeveel levens er in Europa verloren zijn gegaan door grensconflicten - het was de rommeligheid van dit continent die bijdroeg aan twee wereldoorlogen en, nog niet zo lang geleden, aan het bloedvergieten in voormalig Joegoslavië.

Het streven naar heldere - ik probeer het woord 'zuivere' te vermijden - nationale eenheden langs etnische lijnen heeft Europa veel kwaad gedaan, net als de heiligverklaring van de natie, die niet zelden leidt tot uitsluiting van degenen die geen echte volksgenoten zijn; vaak minderheden die vervolgens zelf weer gaan dromen over afscheiding.

Speelt dat bij de Schotten? Nee, maar het is wel de historische en geografische context waarbinnen zij opereren, of ze willen of niet. "Er bestaat een reëel gevaar van een domino-effect", zegt oud Navo-topman George Robertson, zelf een Schot. "Afscheiding kan leiden tot de balkanisatie van Europa."

Meer stemmen
De Schotten zullen Groot-Brittannië zonder wapengekletter kunnen verlaten, zoals ooit de Tsjechen en Slowaken afscheid van elkaar namen, maar dat ligt al anders voor de Basken en de Spanjaarden, om nog maar te zwijgen over de Serviërs en de Bosniaks.

Los van het gevaar van geweld: het uiteenvallen van Europa in steeds kleinere landjes hindert de besluitvorming in de EU en verkleint ons toch al geringe internationale gewicht, zowel economisch als diplomatiek. Met hoe meer stemmen we spreken, hoe minder we worden gehoord. Het is ook een beetje gek dat de separatistische Schotten van Londen af willen om soeverein te worden, terwijl ze tegelijkertijd absoluut bij de EU willen blijven, waar ze die soevereiniteit grotendeels weer moeten inleveren. Laten we hen vragen het niet te doen. Lieve Schotten, doe het niet.

Uitgezonderd dit: als de rest van Groot-Brittannië besluit uit de EU te stappen, stap dan maar uit Groot-Brittannië.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden